راهنمای سفر به زاهدان (قسمت دوم)

| یکشنبه, ۶ فروردین ۹۶ ساعت ۲۳:۰۰

در راهنمای سفر به سیستان و بلوچستان، دیدنی‌های این استان زیبا را معرفی می‌کنیم. همراه کجارو باشید.

استان سیستان و بلوچستان از آن دسته از استان‌های کشور است که مورد کم‌لطفی گردشگران و مسئولین گردشگری کشور قرار گرفته است. اما این منطقه از کشورمان دارای اماکن متعدد تاریخی و جاذبه‌های طبیعی فراوانی است که می‌تواند یکی از بهترین تجارب توریستی برای گردشگران را رقم بزند. در راستای معرفی این استان، در بخش اول مقاله اماکن تاریخی را بررسی کردیم. حال در بخش دوم ادامه‌ی اماکن تاریخی، روستاها و جاذبه‌های طبیعی شگفت‌انگیز سیستان و بلوچستان را معرفی می‌کنیم. در ادامه با کجارو همراه باشید.

قلعه بمپور

قلعه بمپور یکی از قلعه‌های نظامی مهم آسیا است که در ۲۴ کیلومتری غرب ایرانشهر، در بخش بمپور و در یک کیلومتری شمال شهر بمپور قرار دارد و روی یک تپه مصنوعی بلند به ارتفاع ۸۰ مترقرار گرفته است. بهترین زمان بازدید از آن نیز، فصل پاییز و زمستان است.

این قلعه که معروفترین قلعه بلوچستان و زمانی بسیار طولانی مرکز حکومت کرمان و بلوچستان بوده ‌است، بنا بر تحقیق باستان‌شناسان، قدمتبش به دوره‌های ساسانی و اشکانی برمی‌گردد. این قلعه در زمان سلاجقه مورد استفاده بوده هرچند مردم بلوچستان بر این باورند که این قلعه توسط نادرشاه افشار ساخته شده‌ است. با وجود اینکه نادر اجازه ساخت قلعه‌ایی در منطقه بمپور را به نصیرخان براهویی داد، اما بنای قلعه بمپور بسیار کهن‌تر از آن است و در سال ۱۹۶۰میلادی خانم بئاتریس، دیرینه‌شناس انگلیسی بخشی از سراشیبی تپه زیر قلعه بمپور را مورد کاوش قرار داده و آثاری از دوران آغازین تاریخ به دست آورد.

این قلعه به صورت دو تکه ساخته شده و این دو بخش به لحاظ ارتفاع با هم یکسان نیستند. صحن، پایین در ورودی دیواره شرقی قلعه قرار گرفته و چند برج نیز آن را احاطه کرده‌اند. مصالح بکار رفته در آن نیز خشت و گل هستند.

قلعه چهل دختران

قلعه چهل دختران در شمال شهرستان ایرانشهر و در منطقه چاه جمال واقع شده ‌است. سرچشمهٔ بیشتر قنات‌های شهر نیز در همین منطقه است.

قلعه سرباز

قلعه سرباز مربوط به دوره قاجار است و در سرباز، جنب ناحیه انتظامی شهر سرباز واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲۵ مهر ۱۳۸۳ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۱۶ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

قلعه مچی

قلعه مچی در ۶۰ کیلومتری جنوب غربی شهرستان زابل، حد فاصل شهر سوخته و تاسوکی و در سمت راست جاده زابل به زاهدان قرار گرفته است.

آغاز حیات این منطقه از اواخر دوره ساسانی است و در زمان صفویه به اوج خود می‌رسد. این بنا دارای پلان دو ایوانی بوده و فرم کلی بنا تقریباً به صورت مربع است. در ساخت بنا تماماً از خشت و گل استفاده شده و به دو قسمت تقسیم می‌شود:

1-  بنای اصلی قلعه یا کاخ

2-  معماری الحاقی خارجی بنا

با توجه به اینکه تنها مصالح معماری بکار رفته در بنا خشت و گل است، تزئینات ساده‌ای نیز با استفاده از این مصالح ایجاد شده که می توان به تزئینات خشتی چلیپا، شکل نمای خارجی و نیم ستون‌های گلی در نمای خارجی ایوان‌های شمالی و جنوبی قلعه اشاره نمود. 

قلعه رامرود

قلعه رامرود اين قلعه در ۹۵ كيلومتري جنوب غربی شهرستان زابل و در محدوده تاسوكی قرار دارد. محمد اعظم سيستانی در كتاب سيستان بعد از اسلام، در مورد این قلعه آورده است که قلعه فرخ، قلعه ترقون و خرابه‌های كندرك در امتداد قلعه رامرود هستند و آثار تاريخی آنها متعلق به بعد از دوره تيمور است. وجود سفال‌های دوره ايلخانی و دوره تيموری و همچنين كشف چينی های آبی، سفيد و ظروف‌زرين فام دوره صفوی در اين منطقه نشان از آبادانی آنها در آن زمان دارد.

اين قلعه به صورت چندضلعی نامنظم بوده و مجموعه اصلی قلعه از دو قسمت تشكيل شده كه دور تا دور هر يك را برج و بارویی در بر گرفته است. قسمت مركزی و شمال غربی قلعه شامل يك محوطه بزرگ است و رواق‌هايی با قوس هلالی مجاور حصار قلعه وجود دارد. در قسمت جنوب غربی، آثار سه واحد كوزه‌پزی به صورت پراكنده ديده می‌شوند. در بخش شرقی قلعه، دو ساختمان منفرد وجود دارند كه از لحاظ معماری مهم هستند. يكی از گنبدهای این ساختمان ها از خارج با نقشه هشت ضلعی و از داخل چليپايی است.

قلعه ترقون

قلعه ترقون يكی از هفت قلعه‌ی دلتای جنوبی هيرمند است كه در روزگاران كهن بنا گرديده است. مردم محل آن را زادگاه رستم مي‌پندارند. قلعه ترقون ظاهرا در سال ۸۷۵ ه. ق به دستور تيمور لنگ منهدم شد. این قلعه قبل از این تاریخ هميشه آباد بوده و از قلعه‌های مهم سيستان به شمار می‌رفته است. وسط جزيره ترقون و شيب شمالی آن شاخه ای از رود بيابان جريان داشت كه آثار آن موجود است.

قلعه سكوهه يا سه‌كوهه یا سکوه

این قلعه بر فراز بلندی روستای سه‌کوهه ساخته شده است. بنای اصلی آن از سه قسمت به هم پيوسته ارگ جنوبی، ارگ شمالی و ارگ ميدانی تشكيل شده است. 

ارگ جنوبی: شامل يك حياط مركزی با مجموعه‌ای از اتاق‌ها در اطراف و يك ايوان بلند و باريك در ضلع شمالی است و متعلق به حاكم آن زمان بوده است.

ارگ شمالی: اين قسمت معروف به فلك سر (ملك سار) است و از وسعت كمتری نسبت به ارگ جنوبی برخوردار است. اين قسمت استراحتگاه حاكم و همراهان او بوده است. نمای بيرونی چندضلعی و تمام سطح گنبد و طاق‌های آن پوشيده است. 

ارگ ميدانی (ميدان مركزی): قلعه نسبتا بزرگی است كه حد فاصل ارگ جنوبی و ارگ شمالی است و در داخل آن اتاق‌هايی وجود دارند كه جايگاه خادمان و محافظان حاكم بوده‌اند.

مصالح مورد استفاده در این قلعه عبارتند از: كاهگل، خشت خام و ملاط‌های گچ و خاك. این قلعه مركز برافراشتن پرچم ايران در مبارزات با استعمار انگليس در منطقه بوده و آخرين حاكم سيستان در دوران قاجاريه در آن زندگی می‌کرده است.

مسجد شاه علی

اين مسجد در سال ۸۴۷ هجری به امر ملك شمس‌الدين علی ساخته شده است. از آنچه كه به رضا و رغبت به زيارتگاه اهدا شده دو لوح حكاكی شده است كه به اواسط قرن نهم هجری تعلق دارند و حكاكی جالبی روی آنها صورت گرفته است. طبق ترجمه آقای ا.ج.ايلس، از كارشناسان معروف موزه بريتانيا، يكي از آن دو لوح نشان می‌دهد که بنا توسط فردی از خاندان ملوك سيستان به نام شاه علی احداث شده است. لوح ديگر نیز يادبود وفات امير غياث‌الدين محمد كيانی، سركرده شاخه كوچكی از خاندان ملوك سيستان است.

روستای کشیک

کشیک، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان نیک‌شهر در استان سیستان و بلوچستان است. بر خلاف نام فعلی آن، نام این روستا کشیگ است که از کلمه کشگ به معنای کناره (رود) می‌آید. این روستا در دهستان مهبان قرار داشته و براساس سرشماری سال ۱۳۸۵جمعیت آن ۹۳۵ نفر (۱۹۹ خانوار) بوده‌ است. تعدادی از اماکن دیدنی آن عبارتند از: قنات کشیک، بانگندر و سد خیرآباد.

در پایین دست آن سد خیرآباد قرار دارد، ازطرف شمال به مناطق کوهستانی (قله‌های معروف به بئومه) و روستای داروکان و از طرف غرب نیز به روستایی هیتک و ساربوک و مجموع روستاهای دهستان ماهبان (نکهج) دسترسی پیدا می‌کند.

جاذبه‌ی مهم این روستا گورستان آن است. این گورستان ۴۷۰۰ ساله متعلق به عصر مفرغ شامل گورهای پیش از تاریخ است و در سال ۱۳۹۱ با حفاری بیل مکانیکی در راستای حفر کانال انتقال آب با لوله، کشف شد. این محوطه تاریخی و باستانی از جمله بزرگترین گورستان‌های عصر مفرغ سیستان و بلوچستان محسوب می‌شود که وسعت آن به ۳۵ هکتار می‌رسد. اشیاء و سفالهایی که در حین حفاری کشف شده به اداره میراث فرهنگی منتقل شد و پس از گذشت سه سال هنوز هم هیچ اقدامی در زمینه کاوش و یا مرمت گورها و غیره صورت نگرفته است. گورستان تاریخی کشیک از استقرارگاه‌های مهم هزاره سوم قبل از میلاد در امتداد رودخانه کشیک است و تدفین در این گورستان در قبوری با معماری و دیوارهای سنگچین و سقف مسطح سنگی، در عمق یک و نیم متری از سطح زمین انجام می‌شده است.

روستای تمین

روستای تمین در جنوب غربی شهر میرجاوه، منطقه‌ای زیبا و سرسبز  است که در قسمت شمالی قله تفتان قرار دارد. میوه‌های مختلفی در این روستا عمل می‌آیند که عبارتند از: انجیر، عناب، سیب، انگور و توت. این روستا به سه قسمت تقسیم می‌شود که شامل تمین بالا، تمین مرکزی و تمین پایین است.

روستای سکوهه

سکوهه ، روستایی از توابع بخش شیب‌آب شهرستان زابل در استان سیستان و بلوچستان است. این روستا در دهستان لوتک قرار دارد و براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن (۹۸ خانوار) ۳۸۱ نفر بوده است.  ارگ بسیار زیبایی در این روستا خودنمایی می‌کند که مربوط به محمدرضا خان پردلی، یکی از خان‌های بزرگ منطقه سیستان در روزگاران خود است. خان پردلی داماد ناصرالدین شاه قاجار بود. این روستا در این روزها با کوچ فرزندان اهالی به علت خشکسالی به شهرها کم جمعیت شده و اگر همچنان این روند ادامه یابد، خالی از سکنه خواهد شد. از محصولات کشاورزی این روستا می‌توان به انگور یاقوتی سیستانی و تولید تنباکو اشاره کرد.

کوه تفتان

تَفتان نام تنها آتشفشان فعال در سراسر ایران است. این کوه با ارتفاع ۴۰۴۲ متر از سطح دریا بلندترین کوه بلوچستان است و دارای قلل متعددی است. قله آتشفشانی این کوه چهل تن نام دارد که در فاصله ۳۸۰ کیلومتری خط مستقیم شمال دریای عمان واقع شده است و فاصله مستقیم آن تا زاهدان ۱۰۰ کیلومتر است. ارتفاع این قله ۴۰۳۶ متر از سطح دریا است و از سه دهانه آتشفشانی آن همواره بخار گوگرد خارج می‌شود. در ورودی حفره‌های آتشفشانی تخته‌های گوگردی خالص به وفور دیده می‌شوند. این قله دارای دو شاخک است. یکی در شمال که مرتفع‌تر است و زیارت نام دارد و دیگری شاخک جنوبی آن که کوتاه‌تر است و ماده کوه نامیده می‌شود. از سمت شمال شرقی به این قله صبح کوه و از طرف غرب به آن نر کوه می‌گویند. نزدیکترین شهر به تفتان خاش است. راه‌های دسترسی به این کوه بدین قرارند؛ در مسیر جاده خاش به زاهدان، پس از حدود ۲۰ کیلومتر، تابلوی بزرگی مسیر دسترسی به قله تفتان را به شما نشان می‌دهد. اگر از زاهدان به سمت خاش حرکت کنید، بعد از حدود ۱۳۰ کیلومتر به خروجی روستاهای تمندان و کوشه می‌رسید. از سر جاده تا دو راهی که سمت راست آن با تابلویی شما را به طرف اردوگاه راهنمایی می‌کند حدود ۲۰ کیلومتر و از دو راهی تا اردوگاه ۸ کیلومتر راه پیش رو خواهید داشت.

تفتان در زبان پارسی به معنای مکان گرما است. این آتشفشان فعال است و گازهای گوگرد در دهانه آن منتشر می‌شوند. کوهنوردان عموماً از یال غربی آن که در آن پناهگاه مجهزی ساخته شده‌ است، صعود می‌کنند.

کوه‌های مینیاتوری

در حدود ۴۰ تا ۵۰ کیلومتر پس از چابهار به سمت بندر گواتر، کوههایی در سمت چپ جاده نمایان می‌شوند که به کوه‌های مینیاتوری یا مریخی معروف هستند. این کوه‌ها از دیدنی‌های حیرت‌انگیز چابهار هستند که به موازات ساحل، از منطقه کچو تا نزدیکی خلیج گواتر کشیده شده‌اند و از پدیده‌های  مورفولوژیک این ناحیه محسوب می‌شوند. کوه‌های مريخی، مناظری از کوه‌های کره ماه را برای انسان تداعی می‌کنند و جنس رسوبی آنها و همچنين فرسايش خاص کوه‌ها موجب ايجاد شيارها و تراش‌های زيبایی شده که گويی نقاشی ماهر آنها را به تصوير کشيده است. اين کوه‌ها چاک چاک و فاقد پوشش گياهی هستند. به خاطر همين غير عادی بودنشان، در سال‌های اخير و در ميان گردشگران، به «کوه‌های مريخی» شهرت يافته‌اند و جزء نمونه‌های بدبوم (بدلند) به شمار می‌روند.

رشته کوه بیرک

رشته کوه بیرک از شرق دشت پی گل شروع (غرب رشته کوه، واقع در ایرندگان) و تا جنوب غربی شهرستان مهرستان ادامه دارد. طول تقریبی آن حدود ۱۲۰ کیلومتر و عرض آن بطور متوسط ۱۰ کیلومتر است. بلندترین ارتفاع این کوه در منطقه سپتوک ایرندگان قرار دارد. البته بیشتر خوانندگان، نویسندگان و مسئولین محترم این رشته کوه را بنام زابلی می‌شناسند، در صورتی که دو سوم آن در ایرندگان است و مالکیت اصلی و حقیقی آن متعلق به ایرندگان است. تنها دلیل خطاب نام زابلی به آن وجود دکل مخابراتی صدا و سیماست که در شرقی‌ترین ظلع این رشته کوه، یعنی در زابلی واقع شده‌ است و جاده دسترسی به آن نیز از همین منطقه است.

منطقه حفاظت شده‌ی کوه بیرک با گستره بیش از ۷۰ هزار هکتار واقع در ایرندگان و مهرستان است. کوه بیرک ایرندگان مهمترین زیستگاه پلنگ در بلوچستان ایران است. این گونه یکی از بزرگترین نژادهای پلنگ در دنیا است. وزن یک پلنگ از این گونه بالغ به ۹۰ کیلوگرم و طول بدنش به ۱۸۰ سانتیمتر می‌رسد و رنگ‌های سفید، زرد، قرمز یا زرد خاکستری در خال‌های این حیوان وجود دارند. این نوع پلنگ ایرانی زندگی در نقاط جنگلی و کوهستانی، ارتفاعات بالای سه هزار و پانصد متر، نواحی صخره‌ای و نزدیک رودخانه را ترجیح می‌دهد. خوراک اصلی این جانور گوسفند، بز وحشی و گاهی خوک وحشی است. در صورت کمیاب بودن شکار نیز، از پرندگان، چرندگان و حیوانات کوچک دیگر تغذیه می‌کند.

روستاهای دامنه کوه بیرگ در ناحیه ایرندگان بسیار زیبا و دیدنی هستند. بیشترین داروهای گیاهی بلوچستان از کوهپایه‌ها و اطراف این منطقه برداشت می‌شوند. طبق گزارش‌های محلی نیز حیوانات وحشی زیادی مثل گراز، خرس (مم)، خرگوش، بز کوهی و پرندگان متعدد در این حوزه وجود دارند.

با توجه به آب و هوای مطبوع و انواع گیاهان و درختچه‌های خوشبو، عسل این مکان نیز شهرت دارد و همچنین بهترین دام‌های محلی را دارا است و گوشت دامی آن شبیه بز کوهی نرم و لطیف است. این منطقه دارای چشمه‌های آب معدنی فراوانی است که برای طب سنتی از آنها استفاده می‌شود.

غار گواتامک

غار گواتامک یکی از غارهای بزرگ و ناشناخته در ارتفاعات رشته کوه بیرک  است و در جنوب شهرستان خاش قرار دارد. قطر دهانه ورودی این غار حدود یک متر است. پس از ورود به داخل غار، وارد دالانی به عرض ۵/۱ و ارتفاع ۳ متر می‌شویم که هر چه جلوتر برویم عرض و ارتفاع آن بیشتر می‌شود تا جایی که در اواسط مسیر ارتفاع آن به حدود ۱۰ تا ۱۲ متر و عرض آن به ۳۰ تا ۳۵ متر می‌رسد. انتهای این غار حدود ۱۰۰ متری به غاری کم عرض ولی طولانی در دل کوهستان ختم می‌شود. اما از انتهای غار کسی خبر ندارد. جدا از رودخانه زیبای ایرندگان و کوهستان باشکوه بیرک غار بسیار جالبی است که ارزش دیدن را دارد.

غار صداکی

غار صداکی یکی از جاذبه‌های بکر و منحصر به فرد واقع در ارتفاع حدود هزار و پانصد متری رشته کوه بیرک است. این غار در ۵۵ کیلومتری خاش، در بخش ایرندگان و بالا دست روستای پستاک قرار دارد. از ویژگی‌های منحصر به فرد این غار، وجود سه چاهک و یک دهنه چشمه آب است که زمینه حیات را برای جانورانی از قبیل پلنگ ایرانی، خفاش دم موشی و انواع خزندگان از قبیل سوسمارها فراهم ساخته است. دهنه این غار دو متر و طول آن ۴۰۰ متر است که دارای دو تالار بزرگ با ظرفیت هر یک به تعداد هزار نفر است. این غار دارای ارتفاع ۵ تا ۲۰ متر و همچنین سه دالان به طور تقریبی هر یک بیش از ۱۰۰ متر است که به دلیل صعب‌العبور بودن، جایگاه بسیار مناسبی برای خفاشان و سایر جانداران به شمار می‌رود. همچنین در مورد سنگ نوشته و تصاویر روی سنگ‌ها و دیواره‌های این غار باید دانست که طبق بررسی‌های انجام شده، نوشته‌هایی روی آنها حک شده که باستان‌شناسان در حال تحقیق روی آنها هستند. سقف و کف این غار دارای آویزه‌های نمکی و قندیل‌های زیبایی است که توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند. غار صداکی به دلیل قابلیت‌های گردشگری، دیرینه‌شناسی، باستان‌شناسی، زمین‌شناسی و همچنین زیست محیطی، از اهمیت خاصی برخوردار است و باید روی هر یک از این شاخصه‌ها مطالعات و بررسی‌های دقیق انجام گیرد.

غار لادیز

منطقه لادیز دارای آبشار و چشم‌اندازهای زیبا با پوشش گیاهی گز است. با توجه به کیفیت خوب آب این غار، از آن برای مصرف شرب و کشاورزی اهالی و ساکنان لادیز و میرجاوه استفاده می‌کنند. این غار در فاصله ۱۰۰ کیلومتری شهرستان زاهدان و ۱۰ کیلومتری میرجاوه قرار دارد.

 

دیدگاه  

    تورهای برگزیده

    5,580,000 تومان

    هوایی

    6 روز و 5 شب

    6,300,000 تومان + 159 دلار

    هوایی

    8 روز و 7 شب

    تبلیغات