زاهدان یکی از شهرهای تاریخی و مرکز  استان سیستان و بلوچستان است که کمتر موردتوجه بازدیدکنندگان قرار می‌گیرد. زاهدان در ناحیه شمالی سیستان و بلوچستان قرارگرفته است.این شهر از طریق راه زمینی از سمت شمال به مشهد و از سمت جنوب به چابهار مرتبط شده و هم‌چنین دارای ایستگاه راه‌آهن و فرودگاه بین‌المللی است.

 زاهدان از شمال به زابل، از جنوب به خاش، از شرق به افغانستان و پاکستان و از غرب به شهرستان فهرج می‌رسد. 

آب هوای زاهدان، گرم و خشک است و در فصل تابستان روزهایی به‌شدت گرم و شب‌هایی خنک دارد. آمار بارش برف در زاهدان بسیار پایین است.

اطراف زاهدان، کوه‌های بسیار مهمی ازجمله کوه‌های اشتران، انجیردان، جیکو، پیرخان و ملک سیاه قرار دارد. جمعیت زاهدان بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، حدود ۵۸۷۷۳۰ نفر اعلام شد و ازنظر جمعیت، زاهدان دوازدهمین شهر پرجمعیت ایران است.

زاهدان تا قبل از جنگ جهانی اول، روستایی کوچک و دورافتاده به نام دزآپ بود و دلیل این نام‌گذاری هم وجود قنات‌ها و چشمه‌های آب در اطراف زاهدان بود. در بخش شمالی زاهدان دژ یا قلعه‌ای وجود داشت که بر اساس اسناد این قلعه محل سکونت افراد بوده است. بعد از جنگ جهانی دوم، زاهدان موردتوجه بیشتری قرار گرفت، به دلیل موقعیت حساس این شهر و نزدیکی آن به کشورهای افغانستان و پاکستان، دولت وقت تصمیم گرفت تا این محدوده را آباد کند.

در سال ۱۳۰۲، رضاشاه پهلوی، نام دزآپ را به زاهدان تغییر داد و ادارات و ارگان‌های دولتی در این شهر بیشتر از قبل رشد کردند.

بسیاری از بازرگانان هندی، بازاریان مشهدی و یزدی و بیرجندی از شهرهای خود به زاهدان کوچ کردند تا از مزایای رونق اقتصادی در این ناحیه بهره‌مند شوند. در این دوره بسیاری از بازرگان‌های یزدی با سیک های هندی در عرضه محصول رقابت می‌کردند. شهر زاهدان از اولین شهرهایی بود که لوله‌کشی شد، لوله‌کشی در ابتدا به ایستگاه راه‌آهن و در خانه کارگرها رفت و سپس به شهر رسید.

بسیاری از مناطق زاهدان، مردم لباس محلی رسمی این ناحیه که به نام لباس محلی سیستان شناخته می‌شود را بر تن دارند.

لباس محلی مردان بلوچ عبارت است از:

  • پاک: عمامه‌ای گرد که بر سر می‌بندند.
  • مسر: دستمال سر، شبیه عمامه می‌بندند.
  • کلاه سوپی: عرقچین است و در مسجد و عبادت بر سر می‌گذارند
  • چکن‌دوز: کلاه دست‌دوزی شده اعیانی
  • جامگ: پیراهن مردانه‌ای است گشاد و جادار
  • لنگ: پارچه‌ای است که به دور گردن می‌آویزند
  • گنج پراک: زیر پیراهن
  • پاجامک: شلوار گشاد و چین‌دار بلوچی است
  • سرین‌بند: کمربندی است پارچه‌ای برای شلوار
  • شال: کت پشمی که زمستان می‌پوشند
  • سواس و پوزا: کفشی است که با برگ خرمای وحشی می‌بافند
  • دوبنده: پای‌افزاری است که با پوست گاو می‌سازند
  • کوش: کفش چرمی
  • کرو: جوراب پشمی برای زمستان

و اما لباس محلی زنان بلوچ:

  • تکو: چارقد
  • سریگ: روسری بزرگ تر از چارقد

زیورآلات شامل:

  • گوشواره
  • پوفلک
  • پولوه
  • کیگ
  • پور (سینه ریز)
  • کید
  • سربند و مزبری

در تمام لباس‌های زنان بلوچستان، سوزن‌دوزی دیدن می‌شود. سوزن‌دوزی هنری است به نام مردم بلوچستان و بسیاری از ما هنر این ناحیه را با سوزن‌دوزی می‌شناسیم. لباس محلی این ناحیه، از گران‌ترین لباس‌های محلی ایرانی است که زیبایی منحصربه‌فردی دارد.

ازجمله صنایع‌دستی این ناحیه باید به سوزن‌دوزی، گز بافی، قالی‌بافی، گلیم‌بافی، چادر بافی، سفره بافی، حصیربافی، نمدمالی، سکه دوزی، سفال سازی، خراطی و لنج سازی اشاره‌کنیم.

سوغاتی‌های زاهدان و بلوچستان  نان‌های محلی، مرکبات، انار، موز، خربزه درخیت، زیتون، ماهی، خرما، ادویه، انبه، چای و کلوچه خرمایی بوده و

 غذاهای محلی ناحیه بلوچستان و شهرهای این استان می‌توان به کشک زرد، اوجیزک، آبگوشت زابلی، چنگال، تنورچه، دوغ پا، دوغ برک، املت سوزی، تباهگ و لنجو اشاره کرد.

از آثار تاریخی زاهدان، محدوده تاریخی روستای نوکچاه، بخش دومک بوده که قدمتی برابر با ۱۶۰۰ سال دارد.

و از جاذبه هاب ابن شهر مسجد زرنج زاهدان، موزه منطقه‌ای جنوب شرق ایران، مسجد جامع مکی ،موزه پست و ارتباطات و مسجد شاه علی اشاره‌کنیم.

 از مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعی زاهدان، تالاب هامون است. هامون پوزک تالابی فصلی در مرز استان سیستان و بلوچستان و افغانستان است. مساحت کل این هامون حدود ۱۶۰۰ کیلومترمربع است که از این مساحت ۳۵۰ کیلومترمربع داخل کشور ایران و بقیه متعلق به کشور افغانستان است.

از دیگر جاذبه‌های طبیعی زاهدان باید به روستای لادیز و غار طبیعی لادیز اشاره‌کنیم.

از کجا شروع کنیم

راهنمای سفر به زاهدان

نقشه جاهای دیدنی، هتل‌ها و رستوران‌ها

map