موزه ملک مجوعه آثار لاکی نفیس از گذشته های دور

علیرضا کیخا
یکشنبه، ۲۱ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۲۳:۴۵
موزه ملک مجوعه آثار لاکی نفیس از گذشته های دور

موزه اشیای لاکی، بخشی از موزه ملک در تهران است که طرح و رنگ‌هایی که در آن خواهید دید، شما را مسحور خود خواهد کرد.

مقاله مرتبط:

موزه ملک یکی از غنی‌ترین موزه‌های تهران از منظر نگهداری اشیای تاریخی در گنجینه خود است. بخشی از این موزه به نمایش آثار لاکی اختصاص یافته است. اگر به این موزه سر بزنید و به تماشای اشیای با ارزش آن بنشینید، با طرح‌هایی بدیع و بسیار زیبا با رنگ‌هایی شاد مواجه خواهید شد. طرح‌ و نقش‌هایی که پیش از این ممکن است تصاویر آن‌ها را دیده باشید، یا جلد‌های لاکی که کپی آن‌ها را روی جلد کتاب‌های نفیس مثل قرآن مجید، کتاب‌های شعر پارسی‌گویان بزرگ و کتاب‌های نفیس عکس‌های ایران دیده‌اید. در این گزارش تصویری با هم نگاهی به بعضی از آثار به نمایش در آمده در این موزه می‌اندازیم، با این توضیح که متن این گزارش، برگرفته از راهنمای موزه ملک است.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

محیط موزه اشیای لاکی در موزه ملک

مجموعه هنر لاکی شامل قلمدان‌ها، جلد‌های کتاب لاکی، قاب آیینه و سرچسب‌دان‌های لاکی است.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

قلمدان نقش گل و مرغ، به شیوه محمد حسن شیرازی، اواسط سده ۱۳ هجری قمری، دوره قاجار

این آثار با نقاشی‌های هنرمندان ایرانی، بخش دیگری از موزه است که در کنار نمایشگاه دائمی کتابت و نگارگری در موزه ملک قرار دارد.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

جلد لاکی قرآن (کاتب: وصال شیرازی)، نقش گل و مرغ، ۱۲۶۰ هجری قمری، دوره قاجار

در این گالری ۸۰ قلمدان از دوره‌های صفوی و قاجار در ویترین‌ها قرار دارد.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

جلد لاکی قرآن (کاتب: غلامعلی اصفهانی)، پدید آورنده: آقا لطفعلی صورتگر شیرازی، نقش گل و مرغ، ۱۲۷۱ هجری قمری، دوره قاجار

این قلمدان‌ها در کنار گزیده جلد‌ کتاب‌ها و قاب آیینه‌ها به‌خوبی تصویری از هنر لاکی در سده‌های گذشته تاریخ ایران را به نمایش می‌گذارند.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

جلد لاکی قرآن (کاتب: اشرف‌ الکتاب)، پدید آورنده: نقاشباشی شیرازی، نقش گل و بوته، ۱۲۵۴ هجری قمری، دوره قاجار

پیدایش آثار لاکی روی چوب به نیمه دوم قرن پانزدهم میلادی باز می‌شود و پس از آن یعنی در اواخر قرن پانزدهم میلادی (قرن نهم هجری قمری)، آثار لاکی با پایه و اساس خمیر کاغذ به‌صورت مجموعه‌ای جلد لاکی در هرات، در دربار حاکم تیموری، سلطان حسین میرزا ساخته می‌شد.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

جلد لاکی قرآن، نقش گل و بوته، قرن ۱۲ هجری قمری

لایه‌های کاغذی (پاپیه ماشه)، شامل صفحه‌های کاغذ است که روی یکدیگر چسبانده می‌شد و با نقاشی‌های مختلف تذهیب یا تزیین می‌شد.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

جلد لاکی کلیات سعدی، پدید آورنده: علی نقی شیرازی، نقش گل و مرغ، ۱۳۲۴ هجری قمری، دوره قاجار

این مجموعه با جلای براقی به نام «روغن کمان» پوشانیده می‌شد.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

جلد لاکی، پدید آورنده: شیوه محمد زمان، نقش گل و مرغ، دوره قاجار

این جلا نه‌تنها برای محافظت از نقاشی، بلکه برای تکمیل تزیینات هم مورد استفاده قرار می‌گرفت.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

جلد لاکی قرآن (کاتب: محمد تقی ابن محمد علی اصفهانی)، نقش اسلیمی و ختایی، ۱۲۵۲ هجری قمری، دوره قاجار

در آثار به نمایش در آمده در موزه اشیای لاکی در موزه ملک بیش از هر چیزی رنگ‌های شاد و طرح‌های زیبا جلوه‌گری می‌کنند.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

جلد لاکی صحیفه سجادیه، پدید آورنده: محمد زمان، نقش گل و بوته، ۱۲۱۹ هجری قمری، دوره قاجار

تزیین جلدهای لاکی، ابتدا از نظر ترکیب رنگ‌های به کار برده شده، تحت‌تاثیر نمونه‌های پیشین چینی بود.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

جلد لاکی قصیده برده بوصیری (کاتب: ملا علی بیک تبریزی)، نقش تشعیر همراه با اژدها، دوره صفویه

اما سپس نمونه‌های چند رنگ ایرانی به سرعت غالب شدند.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

جلد لاکی خلاصه الافکار (کاتب: میرزا محمد کاظم مشهور به میرزا آقاسی نقاش)، نقش گل و بوته، ۱۲۴۰ هجری قمری، دوره قاجار

در اوایل قرن شانزده میلادی، ساخت جلدهای لاک الکلی به شیوه هرات به دیگر مراکز ایران، آسیا و ترکیه انتقال یافت.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

لفافه قلمدان، بافتنی (۵ و ۲ میل قلاب بافی با گلابتون) تمام ابریشم، پارچه‌ای (ابریشم طرح‌دار - مخمل)، دوره قاجار

در اواخر همان قرن این تکنیک‌‌ها در هند به کار گرفته شد.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

قلمدان‌های نقش گل و مرغ، مربوط به دوره زندیه

زمینه جلدهای هرات سیاه است و اکثر نمونه‌های متاخر آن نیز دارای زمینه ساده به رنگ سیاه هستند و طرح‌های اصلی رو آن‌ اجرا شده است.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

قلمدان‌های اوایل دوره قاجار، نقش گل و مرغ

در اواخر حکومت صفویه و نیز عصر زندیه و قاجاریه، در عرصه هنرهای ملی و سنتی ایرانی، هنر جلدسازی آرام آرا جای خود را به جلدهای روغنی و لاکی سپرد و با رواج  صنعت چاپ و جلدهای جدید لاکی، ساخت جلدهای هنری سوخت نیز به پایان رسید.

موزه اشیای لاکی - موزه ملک

محیط موزه اشیای لاکی در موزه ملک

درمجموع نمایشگاه دائمی اشیای لاکی در موزه ملک، محلی بسیار مناسب برای آشنایی با این هنر و تاریخچه آن است. اگر شما هم قبلا به این بخش از موزه سر زده‌اید، تجربه و مشاهدات خود را با کجارو و خوانندگان ما در میان بگذارید.

مطالب مرتبط:

    دیدگاه