عمارت ارباب هرمز، نگین معماری دوره قاجار در شرق پایتخت

علیرضا کیخا | شنبه, ۱۳ شهریور ۹۵ ساعت ۲۲:۴۰

عمارت ارباب هرمز یکی از بناهای تاریخی به جای مانده از دوران قاجار است که از سال ۱۳۹۳ از آن به عنوان موزه گرافیک ایران استفاده می‌شود. با گزارش اختصاصی کجارو همراه باشید تا با هم با این بنای زیبا بیشتر آشنا شویم.

اکثر بناهای تاریخی به جای مانده از حکومت دوره قاجار در تهران در مرکز و شمال تهران قرار دارند، اما یکی از معدود بناهای تاریخی شرق تهران «عمارت ارباب هرمز» است که در منطقه تهرانپارس قرار دارد. با هم گشتی در این عمارت تاریخی می‌زنیم تا با دیدن تصاویر اختصاصی کجارو با این بنا بیشتر آشنا شویم.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

بنا بر شواهد و مستندات تاریخی، عمارت مجیدآباد یا ارباب هرمز، بنایی متعلق به اواخر دوره قاجار بوده که در قریه‌ای به همین نام قرار داشته است. بنا بر اسناد، زمین‌های این منطقه ابتدا در تصرف عین‌الدوله صدراعظم دربار قاجار بود.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

اما نخستین مالک این اراضی و عمارت که به روشنی در اسناد تاریخی از وی نام برده شده، مرحوم حاج محمدخان ابری (بسطامی) معروف به حاجب‌الدوله است.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

هرمز آرش معروف به ارباب هرمز یکی از زرتشتیان زاده شده در محله خیرآباد یزد بود و با حاصل کار و تلاش خود در هندوستان به ایران بازگشته و در سال ۱۳۲۷ خورشیدی، تهرانپارس فعلی را که در حدود ۳۶ میلیون متر مربع مشتمل بر سه قریه مجیدآباد، مهدی‌آباد و حسین‌آباد بود از بیوه ابوالقاسم‌خان بختیار، بی‌بی عظیمه خانم بختیار، سه دانگ به نام خود و سه دانگ به نام همسرش، پری آگاهی آرش، خریداری نموده و با مشارکت آقایان وفادار تفتی و رستم مرزبان و کمک آقایان مهندس ناصرزاده، پورتیمور و مهاجر، اقدام به نقشه‌برداری، خیابان‌کشی، تفکیک اراضی و احداث مراکز عام‌المنفعه شامل درمانگاه، مراکز پلیس* منابع آب، برق‌رسانی، مدارس، مساجد و غیره می‌نماید.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

عمارت فعلی معروف به ارباب هرمز با مساحت تقریبی ۹۰۰ مترمربع به سبک ترکیبی از معماری سنتی با معماری غربی در دو طبقه به همراه زیرزمینی کوچک در ابتدا در باغی به وسعت یک میلیون مترمربع بنا شده بود که در حال حاضر ۴۲ هزار مترمربع از آن باقی مانده است.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

فرم بنای موجود با شکل اولیه آن بسیار متفاوت بوده و بنا حداقل در چهار مرحله دچار تغییرات اساسی شده است.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

مطابق شواهد، بنای اولیه منطبق با الگوی کوشک‌های ایرانی و با ابعادی کوچک‌تر بوده است که تزیینات گچ‌بری و کاشی‌کاری آن به صورت نخاله ساختمانی در گمانه‌زنی‌ها به دست آمد.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

در مرحله بعد این بنای زیبا به شکل یک کوشک تابستانی با فضاهای باز، بازسازی می‌شود و نهایتا با حضور ارباب هرمز در بنا، پس از توسعه در دو جبهه غربی و شرقی، قسمت‌های ستون‌دار داخلی با اجرای جرزهای باربر از هم جدا می‌شوند.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

این بنا در سال ۱۳۸۴ به شماره ۱۴۶۱۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

با پیگیری دوستداران میراث فرهنگی از سال ۱۳۸۵، مرمت و احیای این بنا در دستور کار شورای شهر تهران قرار گرفته و پس از تصویب این امر، در ۱۵ اسفند ۱۳۹۰ خورشیدی، سازمان زیباسازی شهر تهران اقدام به مرمت و بازسازی این بنا نمود.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

در اوایل بهار ۱۳۹۳ مرمت این بنا به پایان رسید.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

در بازسازی بنا سعی شده است که کلیه شواهد دوره‌‌های مختلف آن قابل شناسایی باشد.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

هم‌اکنون از این بنای تاریخی زیبا به عنوان موزه گرافیک ایران استفاده می‌شود.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

موزه گرافیک ایران، اولین موزه طراحی گرافیک در آسیا است.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

این موزه سالانه میزبان گالری‌های متعددی از آثار هنری هنرمندان گرافیست ایرانی و خارجی است.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

عمارت ارباب هرمز در بزرگراه شهید بابایی، خیابان استخر، بلوار استقلال، خیابان توحید، محوطه شمالی پارک پلیس قرار دارد.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

بازدید از موزه گرافیک ایران و عمارت ارباب هرمز از روز‌های یکشنبه تا پنجشنبه و ایام غیرتعطیل از ساعت ۱۰ صبح تا ۱۸ امکان‌پذیر بوده و مبلغ بلیت ورودی آن هم ۱۰۰۰ تومان است.

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

عمارت ارباب هرمز - موزه گرافیک ایران

اگر شما هم تجربه حضور در این موزه زیبا را دارید، نظرها و تجربه‌های خود را با کجارو و خوانندگان ما در میان بگذارید.

دیدگاه  

    تبلیغات