شهر شوش واقع در استان خوزستان یکی از قدیمی‌ترین خاستگاه‌های شناخته شده جهان است که بشر در آن سکونت داشته است. شوش از باشکوه‌ترین و زیباترین شهرهای باستانی ایران و جهان است و از مهمترین مراکز تمدن دنیا محسوب می‌شود و از معروفترین شهرهای ایران و جهان است.

قدمت شهر شوش به حدود ۴۰۰۰سال پیش از میلاد مسیح می‌رسد. شوش پایتخت چندین هزارساله حکومت و تمدن عیلام بوده است. این شهر همچنین پایتخت زمستانی هخامنشیان محسوب می‌شد. محوطه تاریخی شهر شوش در سال ۱۳۹۴ ثبت جهانی شد.

شهر شوش در حدود ۵ کیلومتر مربع مساحت دارد و در ۱۱۵ کیلومتری شمال غربی اهواز قرار گرفته است. فاصله شهر شوش از سطح دریا در حدود ۷۸ متر است و تا اهواز ۱۱۵کیلومتر فاصله دارد. فاصله شوش تا رود دجله نیز در حدود ۱۵۰ کیلومتر است. موقعیت جغرافیایی شوش به شکلی بود که جایگاه برخورد دو تمدن بزرگ عیلام و میانرودان محسوب می‌شد. همین امر سبب شد که شوش موقعیت قابل توجهی در تاریخ باستان ایران پیدا کند. هوای شوش به دلیل قرار گرفتن در جنوب ایران، گرم و خشک است و در تابستان دمای آن بسیار بالا و شرجی است. موقعیت جغرافیایی شوش سبب شده که بیشتر مردمان شهر شغل تجارت و کشاورزی را برگزینند. وجود سه رودخانه کرخه، دز و شاوور سبب شده که کشاورزی و صید ماهی در این شهر جریان داشته باشد.

از صنایع دستی و سوغات این شهر می‌توان کپو، نقاشی روی سفال و چوب و تهذیب و مقعر یاد کرد.

از شهر شوش در منابع تاریخی به نام‌های مختلفی یاد شده است. شوش سوسا و سوزیانا و شوشن نامهایی است که برای شوش ذکر شده است. طبق آنچه حمزه اصفهانی در کتابش ذکر کرده است شوش به معنای شهر زیبا و با صفا بوده است. شوش از ۲۷۰۰ سال قبل از میلاد، مرکز حکومت عیلام بود. مدت زمان حکومت عیلامیان در شهر شوش به حدود ۲۰۰۰سال می‌رسد. از این شهر کتیبه‌ها و آجر نوشته‌های بسیاری به دست آمده است که آباد بودن و متمدن بودن شهر را به اثبات می‌رسانند.

موضوعات مربوط به گل نوشته‌ها نیز بیشتر موضوعات اقتصادی مثل خرید و فروش زمین و وصیتنامه و ... بوده است. آثار باقی مانده از شوش در دوره عیلام نشان می‌دهد که زنان در این شهر دارای جایگاه اجتماعی هم پایه مردان بوده‌اند و اسناد نشان دهنده امضا و مهر زنان در داد و ستد‌ها بوده است.

شوش به دلیل داشتن موقعیت خاص جغرافیایی و قرار گرفتن بین دو تمدن عیلام و میانرودان در شمال خلیج فارس، در دوره هخامنشی به موقعیت قابل توجهی دست یافت و به عنوان چهارراه غرب و شرق مورد توجه قرار گرفت. شوش دارای موقعیت استراتژیک خاصی بود و قرار گرفتن آن بر سر راه شاهی در دوره داریوش، موقعیت و شهرت شوش را چندین برابر کرد.

اگرچه سابقه شهر شوش به ۴۰۰۰سال پیش از میلاد می‌رسد اما حفاریها در این منطقه نشان می دهد که شوش در۹۰۰۰سال پیش از میلاد نیز محل سکونت کشاورزان بوده است و بقایای قلعه‌هایی در شوش پیدا شده که نشان می‌دهند در حدود ۵۰۰۰ سال پیش در این منطقه زندگی در جریان بوده است اما سابقه شهریت شوش به دوره عیلام می‌رسد.شوش بیشترین شهرت خود را از دوره هخامنشی دارد اما در دوره اشکانی و ساسانی نیز تا حدودی اهمیت خود را حفظ کرد اما به رونق زمان هخامنشی نبود.

عیلامیها در شوش دارای قلعه بوده‌اند اما به دلیل حمله آشوربانی پال به شهر شوش و خراب کردن آن، تمام آثار شهر از بین رفتند و با خاک یکسان شدند. بعدها داریوش دوباره شهر را بازسازی کرد و کاخ آپادانا را در شوش بنا کرد.

برای اولین بار در دوره قاجار، فرانسویها توانستند مجوز حفاری در شوش را از ناصرالدین شاه بگیرند. اجازه حفاری داده شد اما در طول همین حفاری‌ها بسیاری از آثار باستانی شوش از کشور خارج شد و به فرانسه برده شد. در دوره مظفرالدین شاه نیز قرارداد جدیدی در همین مورد بسته شد و به مدت شصت سال امتیاز حفاری در شوش به فرانسویها داده شد. سرانجام در اوایل دوره رضاشاه پهلوی قرارداد غیرقانونی شناخته شد.

راه شاهی که در دوره هخامنشیان و به دستور داریوش بزرگ ساخته شد، شهر شوش، پایتخت سیاسی دولت هخامنشیان را به پاسارگاد، تخت جمشید و دیگر شهرهای امپراتوری، از جمله شهر سارد پایتخت کشور لیدی پیوند می‌داد.

قلعه شوش در نزدیکی آرامگاه دانیال نبی توسط دمورگان بنا شد. از این تپه آثار بسیاری به دست آمده که مجسمه ملکه ناپیرآسو یکی از آنهاست. در ساخت این قلعه از آجرهای کاخ آپادانای داریوش استفاده شده است.

جاذبه‌های تاریخی شهر شوش، موزه‌ شوش‌، زیگورات چغازنبیل، کاخ آپادانا، کاخ اردشیر، ایوان کرخه شهری از دوره ساسانیان،‌‌ هفت تپه ، آرامگاه دانیال نبی، مسجد شوش‌، آرامگاه دعبل خزایی 

جاذبه های طبیعی شوش رودخانه شاوور، پارک شوش که به پارک بادی نیز شهرت دارد 

شوش

نقاشی روی سفال شوش

مجسمه ملکه ناپیراسو

مجسمه ملکه ناپیراسو در یافته‌های تپه شوش

موزه شوش

زیگورات چغازنبیل

کاخ آپادانا

پایه های کاخ اپادانا در موزه

 سرستون‌های کاخ آپادانا در موزه شیکاگو

نقاشی سپاه جاویدان در اپادانا

نقاشی سپاه جاویدان در آپادانا

ایوان کرخه

هفت تپه

رود کرخه

از کجا شروع کنیم

راهنمای سفر به شوش؛ بازمانده‌‌ای از تمدن ایلام

نقشه جاهای دیدنی، هتل‌ها و رستوران‌ها

map