در حالی که میلیونها نفر در سراسر جهان با گرسنگی و ناامنی غذایی دستوپنجه نرم میکنند، هر سال حجم زیادی از مواد غذایی تولیدشده به زباله تبدیل میشود. این هدررفت از مزرعه آغاز میشود و تا فروشگاه، رستوران و خانه ادامه پیدا میکند؛ از محصولات کشاورزی که بهدلیل شرایط نامناسب نگهداری از بین میروند تا غذاهایی که فقط بهدلیل ظاهر نامناسب یا باقیماندن در بشقاب دور ریخته میشوند. (StarsInsider)
مشکل هدررفت غذا فقط به یک مرحله از زنجیره تأمین محدود نمیشود. نبود امکانات مناسب برای نگهداری و حملونقل، استانداردهای سختگیرانه فروشگاهها، تولید بیش از نیاز و عادتهای غذایی مردم، همگی در افزایش این حجم از دورریز نقش دارند. در بعضی کشورها نیز مهماننوازی و فرهنگ تهیه غذای فراوان باعث میشود مقدار زیادی غذا پس از مهمانیها و مراسم مختلف راهی سطل زباله شود.
در ادامه با کشورهایی آشنا میشویم که سالانه میلیونها تن مواد غذایی را از دست میدهند یا دور میریزند.
آلمان
آلمان با وجود آگاهی بالای عمومی درباره مسائل زیستمحیطی، همچنان با مشکل قابلتوجه هدررفت غذا روبهرو است. برآوردها نشان میدهد این کشور سالانه حدود ۶ میلیون تن مواد غذایی هدر میدهد.
بیش از نیمی از این دورریز به خانوارها مربوط میشود. خرید بیش از نیاز، فراموش کردن مواد غذایی در یخچال و کابینت و دور ریختن محصولاتی که تاریخ مصرف یا کیفیت ظاهری آنها تغییر کرده است، از عوامل اصلی این مسئله هستند.
ژاپن
ژاپن سالانه حدود ۷ میلیون تن مواد غذایی هدر میدهد. بخشی از این هدررفت به استانداردهای سختگیرانه درباره ظاهر و تازگی مواد غذایی مربوط میشود.
در بازار ژاپن، محصولات کشاورزی باید ظاهر بسیار مناسبی داشته باشند و میوهها و سبزیجاتی که شکل یا اندازه غیرمعمول دارند، ممکن است حتی با وجود سالم بودن به فروش نرسند. مواد غذایی نزدیک به تاریخ «بهترین زمان مصرف» نیز گاهی پیش از آنکه مشکلی برای مصرف داشته باشند، از چرخه فروش خارج میشوند.
ایران
ایران نیز یکی از کشورهایی است که حجم قابلتوجهی از مواد غذایی خود را از دست میدهد. بر اساس آمار مطرحشده در گزارش، سالانه حدود ۸ میلیون تن مواد غذایی در ایران هدر میرود و نزدیک به یکسوم تولید مواد غذایی کشور از بین میرود.
بخشی از این هدررفت به روشهای ناکارآمد کشاورزی، نگهداری نامناسب محصولات و مشکلات حملونقل مربوط میشود. عادتهای غذایی و فرهنگی و تمایل به تهیه غذای بیش از نیاز نیز در افزایش دورریز نقش دارند.
ترکیه
ترکیه هر سال حدود ۹ میلیون تن مواد غذایی هدر میدهد. مشکلات زیرساختی، روشهای سنتی و آگاهی ناکافی درباره پیامدهای هدررفت غذا از عوامل مؤثر در این وضعیت هستند.
فرهنگ مهماننوازی نیز در این میان نقش دارد. در بسیاری از مهمانیها و مراسم، میزبان مقدار غذایی بیشتر از نیاز مهمانان آماده میکند و بخشی از آن پس از پایان مراسم مصرف نمیشود.
مکزیک
مکزیک سالانه حدود ۱۳ میلیون تن مواد غذایی را از دست میدهد. بخش قابلتوجهی از این مشکل پیش از رسیدن محصولات به بازار رخ میدهد.
بسیاری از محصولات کشاورزی بهدلیل شکل، اندازه یا رنگ نامناسب از سوی فروشگاهها و مراکز عرضه پذیرفته نمیشوند. مشکلات مربوط به قیمتگذاری و نبود زیرساخت مناسب برای انتقال و توزیع محصولات مازاد نیز باعث میشود مقدار زیادی غذای قابل مصرف به بازار نرسد.
بنگلادش
در بنگلادش سالانه حدود ۱۴ میلیون تن مواد غذایی هدر میرود. برآوردها نشان میدهد نزدیک به ۳۰ درصد از تولید مواد غذایی این کشور در مراحل مختلف از بین میرود.
کشاورزان با مشکلاتی مانند روشهای ناکارآمد برداشت، کمبود فضای مناسب برای نگهداری محصولات و ضعف سیستم حملونقل مواجه هستند. تغییر سبک زندگی در شهرها نیز به افزایش دورریز مواد غذایی در مناطق شهری کمک کرده است.
اندونزی
اندونزی سالانه حدود ۱۵ میلیون تن مواد غذایی هدر میدهد. بخش قابلتوجهی از این هدررفت در مرحله تولید و انتقال محصولات اتفاق میافتد.
کمبود امکانات مناسب برای نگهداری و حملونقل، یکی از مشکلات اصلی زنجیره تأمین غذا در این کشور است. آبوهوای گرم و مرطوب مناطق مختلف اندونزی نیز باعث میشود محصولات تازه با سرعت بیشتری فاسد شوند.
مصر
مصر سالانه حدود ۱۸٫۱ میلیون تن مواد غذایی هدر میدهد. فرهنگ، عادتهای غذایی و ضعف زیرساختها از مهمترین عوامل این مشکل محسوب میشوند.
مهماننوازی جایگاه مهمی در فرهنگ مصر دارد و در بسیاری از مهمانیها و مناسبتها، خانوادهها مقدار زیادی غذا آماده میکنند. بخشی از این غذا پس از پایان مراسم مصرف نمیشود و دور ریخته میشود.
برزیل
برزیل نیز در میان کشورهای دارای حجم بالای هدررفت غذا قرار دارد و سالانه نزدیک به ۲۰ میلیون تن مواد غذایی در این کشور دور ریخته میشود.
فروشگاهها و مراکز عرضه گاهی محصولاتی را که از نظر اندازه، شکل یا رنگ با استانداردهای موردنظرشان مطابقت ندارند، نمیپذیرند. در کنار این مسئله، باقیمانده غذا در رستورانها و خانهها نیز سهم قابلتوجهی از دورریز را تشکیل میدهد.
ایالات متحده آمریکا
ایالات متحده آمریکا سالانه حدود ۲۴٫۷ میلیون تن مواد غذایی هدر میدهد. استانداردهای ظاهری سختگیرانه برای محصولات کشاورزی یکی از عوامل این مشکل است؛ به همین دلیل میوهها و سبزیجاتی که ظاهر کاملا مناسبی ندارند، ممکن است دور ریخته شوند.
حجم زیاد غذا در رستورانها و خانهها نیز به افزایش دورریز کمک میکند. اندازه بزرگ وعدههای غذایی و خرید بیش از نیاز باعث میشود مقدار زیادی غذا بدون مصرف باقی بماند.
نیجریه
نیجریه سالانه حدود ۲۴٫۸ میلیون تن مواد غذایی هدر میدهد. مشکلات مربوط به نگهداری، فرآوری و انتقال محصولات، در کنار ناآرامیهای سیاسی و ضعف زیرساختها، از عوامل مهم این وضعیت هستند.
محصولات کشاورزی در مسیر رسیدن از مزرعه به مصرفکننده از دست واسطههای مختلف عبور میکنند. تأخیر در انتقال و جابهجایی نامناسب میتواند به محصولات آسیب بزند و آنها را غیرقابل فروش یا مصرف کند. دورریز غذا در خانهها، رستورانها و مراسم مختلف نیز مشکل دیگری است که به این حجم اضافه میکند.
پاکستان
پاکستان سالانه نزدیک به ۳۱ میلیون تن مواد غذایی هدر میدهد. مشکلات زیرساختی در کنار برخی عادتهای فرهنگی، سهم مهمی در این حجم از دورریز دارند.
مهمانیها، عروسیها و مراسم اجتماعی معمولا با تهیه مقدار زیادی غذا همراه هستند و بخشی از آن پس از مراسم باقی میماند. در برخی مناطق نیز تولید بیش از نیاز بعضی محصولات کشاورزی باعث میشود مقدار زیادی از محصولات فروشنرفته در نهایت دور ریخته شوند.
هند
هند یکی از بزرگترین حجمهای هدررفت غذا در جهان را دارد و بر اساس آمار این گزارش، سالانه حدود ۷۸ میلیون تن مواد غذایی در این کشور هدر میرود.
این مشکل در بخشهای مختلف زنجیره تأمین از حملونقل و نگهداری گرفته تا مصرف نهایی دیده میشود. برگزاری مراسم بزرگ، بهویژه عروسیها، نیز در افزایش دورریز غذا نقش دارد؛ زیرا برگزارکنندگان معمولا مقدار زیادی غذا برای مهمانان آماده میکنند.
آبوهوای گرم در بسیاری از مناطق هند و کمبود امکانات مناسب برای نگهداری مواد غذایی نیز باعث فساد سریعتر محصولات میشود.
چین
چین با حدود ۱۰۸ میلیون تن هدررفت سالانه، در صدر این فهرست قرار میگیرد. عوامل مختلفی در شکلگیری این حجم از دورریز نقش دارند و بخشی از آن به عادتهای فرهنگی مربوط میشود.
در فرهنگ چینی، تهیه و سرو مقدار زیادی غذا میتواند نشانه احترام و مهماننوازی باشد. همین موضوع گاهی به سفارش بیش از نیاز در رستورانها و تهیه غذای اضافی در مهمانیها منجر میشود و در نهایت مقدار زیادی غذا باقی میماند.
حجم بالای هدررفت غذا در چنین کشورهایی نشان میدهد مشکل فقط به رفتار مصرفکنندگان محدود نمیشود. از تولید و برداشت محصولات در مزرعه گرفته تا بستهبندی، نگهداری، حملونقل، فروش و مصرف، هر مرحله میتواند بخشی از مواد غذایی تولیدشده را از چرخه مصرف خارج کند. کاهش این هدررفت به زیرساخت بهتر، مدیریت دقیقتر زنجیره تأمین و تغییر برخی عادتهای مصرفی نیاز دارد.