سوغات همدان چیست؟

فاطمه محمدی
یکشنبه، ۶ شهریور ۱۴۰۱ ساعت ۱۰:۰۲
سوغات همدان چیست؟

همدان، یکی از کلان‌شهرهای غرب ایران است که در فصل تابستان، از بهترین مقاصد گردشگری محسوب می‌شود و سوغاتی‌های خوشمزه این شهر، هر گردشگری را وسوسه می‌کند.

نسخه اولیه این مقاله در تاریخ ۱۳۹۵/۰۶/۷ منتشر شده و در تاریخ ۱۴۰۱/۰۶/۰۵ به‌روزرسانی شده است.

علاقه‌مندان به سفر، همدان را با مقبره بوعلی سینا، باباطاهر، غار علیصدر و تپه هگمتانه می‌شناسند. این شهر تاریخی در دامنه کوه الوند قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریا برابر با ۱,۷۴۱ متر است. همدان در سال ۱۳۸۵ بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی، به‌عنوان «پایتخت تاریخ و تمدن ایران» شناخته شد. این شهر آب‌وهوای کوهستانی دارد و تابستان، بهترین فصل برای بازدید از جاهای دیدنی همدان است.

خوراکی‌های خوشمزه و صنایع دستی همدان بسیار متنوع است و هر سلیقه‌ای می‌تواند خوراکی باب میلش را پیدا کند و به‌عنوان ارمغان همدان، به شهر خود ببرد. در این مطلب به سراغ شناخت سوغاتی‌ها و صنایع دستی همدان رفته‌ایم؛ با ما همراه باشید تا سوغاتی‌های خوشمزه و صنایع دستی این شهر تاریخی را بهتر بشناسید.

آنچه باید درباره سوغات همدان بدانید:

سوغات خوراکی‌ همدان

کماج

کماج

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

نان کماج یکی از سوغاتی‌های مشهور همدان است که می‌توان آن را از تمام شیرینی‌فروشی‌های سطح شهر تهیه کرد. پخت کماج از گذشته دور در همدان رایج بوده است. از مواد اولیه این شیرینی محبوب می‌توان به آرد، شکر، کره، پودر دارچین، تخم‌مرغ، کنجد، گردو، شیر و نمک اشاره کرد.

حلوا زرده

حلوا زده یکی دیگر از سوغاتی‌های مخصوص شهر همدان است. این حلوا نوعی دسر با ظاهری شبیه به فرنی (کمی سفت‌تر) است و در تهیه آن از زرده تخم‌مرغ، شکر، گلاب، نشاسته و زعفران استفاده می‌شود. حلوا زرده به‌دلیل داشتن زرده تخم‌مرغ، منبع غنی پروتئین محسوب می‌شود و استفاده از آن برای بدن بسیار مفید است.

انگشت‌پیچ

انگشت‌پیچ

عکس‌ از وب‌سایت مه‌بانو

انگشت‌پیچ نوعی دسر همدانی است که معمولا در کنار حلوا زرده خریداری می‌شود و ظاهری شبیه به این حلوا دارد؛ تنها تفاوت اصلی این دسر با حلوا زرده، رنگ آن محسوب می‌شود. دلیل نام‌گذاری این دسر سفیدرنگ، نحوه خوردن آن در قدیما ست. مردم برای خوردن آن انگشتشان را داخل دسر می‌کردند و سپس انگشت‌پیچ را دور انگشت خود می‌پیچاندند. در تهیه این دسر از سفیده تخم‌مرغ، گلاب، شکر، جوهر لیمو و هل استفاده می‌شود. استفاده از انگشت‌پیچ در کنار خرما در ماه مبارک رمضان بسیار توصیه می‌شود. برای تهیه این دسر مخصوص همدانی، کافی است که سری به شیرینی‌فروشی‌های این شهر بزنید.

نان چای

در بسیاری از شهرها، شیرینی‌های محلی وجود دارد که همراه با چای صرف می‌شود. نان چای، شیرینی مخصوص همدانی است که در کنار چای استفاده می‌شود و به‌جز همدان، در شهرهای قزوین و زنجان به‌طبخ می‌رسد. اگر بیماری قندی دارید و نمی‌توانید با چای قند میل کنید، شیرینی چای پیشنهاد مناسبی است. مواد اولیه شیرینی آرد، ماست، تخم‌مرغ و کره است و در شکل‌های مختلفی پخته می‌شود.

شیره انگور

در بسیاری از نقاط ایران، انگور کشت و برداشت می‌شود و تقریبا در منطقه‌ای می‌توان به شیره انگور دسترسی داشت. در باغ‌های همدان انگور فخری و گزنه کشت و برداشت می‌شوند و این انگور برای گرفتن شیره مناسب است. شیره منبع غنی ویتامین A و B، منیزیم و آهن به شمار می‌رود و در درمان کم‌خونی بسیار موثر است.

آب‌نبات‌ قیچی

آب‌نبات‌ قیچی

عکس‌ از وب‌سایت آشپزی نو

آب‌نبات‌ قیچی از سوغاتی‌های خوشمزه شهرهای اصفهان، کاشان، همدان و اراک است که امروزه در چندرنگ مختلف با طعم‌های متفاوت عرضه می‌شود. از طعم‌های آب‌نبات‌ قیچی می‌توان به طعم پسته‌ای، زعفرانی، ساده، هل‌دار و... اشاره‌ کرد.

خشکبار

یکی از بهترین محصولات شهر همدان، خشکبار آن است و بخش زیادی از مردم روستاهای همدان از طریق فروش خشکبار، امرار معاش می‌کنند. باغ‌های میوه زیادی در روستاهای همدان وجود دارد و کشاورزان با تهیه فرآورده‌هایی همچون برگه قیسی و کشمش، درآمد کسب می‌کنند.

برساق

برساق

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

برساق از دیگر شیرینی‌های محلی همدان است که در تهیه آن از آرد، شکر، روغن، شیر، نمک و زردچوبه استفاده می‌شود. ابتدا مواد را با یکدیگر مخلوط می‌کنند و ورز می‌دهند و آن را به‌شکل خمیر نازکی درمی‌آورند؛ سپس آن را در روغن فراوان سرخ می‌کنند. پخت برساق میان اقوام لر و کرد نیز رواج دارد.

حلوا لوزی

یکی از حلواهایی که در شیرینی‌فروشی‌های همدان با آن مواجه می‌شوید، حلوا لوزی است. در تهیه حلوا لوزی از آرد برنج، مغز گردو، سبوس گندم و زعفران استفاده می‌شود.

صنایع‌ دستی همدان

سفالگری

سفال

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

همدان و لالجین را می‌توان مرکز سفال ایران دانست. در لالجین که در ۲۵ کیلومتری همدان قرار دارد، انواع سفال تهیه‌ می‌شود و به فروش می‌رسد. لاله‌جین یا لالجین، تغییریافته کلمه لاچین محسوب می‌شود که در واقع اسم پرنده‌ای شکاری از قبیله ترک‌ها است. سفال و سرامیک لاله‌جین بیش از ۸۰۰ سال قدمت دارد و در جای‌جای این شهر می‌توان کارگاه‌های تهیه سفال را پیدا کرد.

برابر آخرين‌ آمار تاكنون‌ تعداد ۵۵۰ كارگاه‌ در همدان، ۳۰ كارگاه در ملاير، ۱۷ كارگاه‌ در‌ تويسركان‌، ۱۹ كارگاه‌ در رزن‌، ۱۰۰۰ كارگاه در لالجين، ۲۰ كارگاه در بهار، سه كارگاه در فامنين، سه كارگاه در کبودرآهنگ، ۱۴ كارگاه در نهاوند و ۵۶ كارگاه در اسدآباد شناسایی‌شده‌ است. درمجموع ۲,۴۰۸ كارگاه و بيش از ۶,۲۹۶ نفر شاغل در اين کارگاه‌ها ‌به توليد سفال اشتغال دارند. سفال لالجین همدان را می‌توانیم به دو بخش تقسیم کنیم؛ بخش اول آنچه در ۷۰ سال پیش تولید می‌شد که از لحاظ شکل ظاهری و اندازه متفاوت است و بیشتر روی آن طرح و نقش‌های زیبا کشیده شده است. بخش دوم به ۳۰ سال گذشته بازمی‌‌گردد؛ این سفال رنگی بسیار ساده داشت.

سفال

عکس‌ از وب‌سایت خبرگزاری ایرنا

یکی از صنایع دستی که در سال‌های اخیر بسیار رونق پیداکرده و وابسته سفالگری بوده، نقاشی روی سفال است. آثار نقاشی روی سفال باظرافت و هنرمندی خاصی اجرا می‌شود. روند کار به این صورت است که ابتدا طرحی روی سفال کشیده شده و این طرح بارنگ‌های مختلف پر می‌شود. پس از رنگ‌آمیزی طرح، سفال را در کوره قرار می‌دهند تا حرارت ببیند و به محصول نهایی تبدیل شود. از روش‌های نقاشی روی سفال می‌توانیم به نقاشی روی بدنه لعابی، نقاشی زیر لعابی و نقاشی آب‌طلا اشاره‌کنیم.

چرم

چرم

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

چرم همدان در برهه‌ای از زمان مرغوب‌ترین چرم ایران بود و کیفیت آن در سراسر ایران همتا نداشت. درگذشته سه دباغ‌خانه در همدان وجود داشت که از جمله آن‌ها می‌توان دباغ‌خانه سنگ شیر، خانه قانتور و خانه آقایی اشاره کرد. چرم‌های مرغوب از این دباغی‌ها خارج می‌شد و به دست تولیدکنندگان می‌رسید تا از آن فرآورده‌های چرمی تهیه کنند؛ اما امروز وضعیت دباغی‌های قدیمی همدان تعریفی ندارد و دباغ‌خانه سنگ شیر و قانتور تعطیل‌ شده‌اند.

صنایع چوبی

صنایع چوبی

عکس‌ از سید یوسف علی نقوی

تولید و تهیه صنایع چوبی از گذشته در همدان رایج بوده و این صنعت در شهرهای همدان، ملایر، تویسرکان رواج دارد. از جمله صنایع چوبی رایج در همدان می‌توانیم به خراطی، نازک‌کاری، منبت‌کاری و معرق‌کاری اشاره‌کنیم.

طلاکوبی و نقره‌کوبی

بسیاری از اهالی همدان در بازارهای قدیمی در این عرصه فعالیت دارند. هدف اصلی صنعت طلاکوبی و نقره‌کوبی حک کردن نقوش روی ورقه‌های نازک از جنس طلا و نقره است. در نهایت این ورقه روی سطوح مختلف از جمله شیشه و چوب و سرامیک چسبانده می‌شود.

مسگری و قلم‌زنی

مسگری و قلم‌زنی

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

اگر در بازارهای قدیمی همدان قدم بگذارید، با مغازه‌های فروش ظروف مسی برخورد می‌کنید. حرفه مسگری از گذشته در همدان رایج بوده و امروز هم پیشه بسیاری از مردم این شهر مسگری و قلم‌زنی است.

گلیم

هرکجا ردی از زندگی عشایر وجود داشته باشد، بافت گلیم هم در آن منطقه رواج دارد. همدان هم مانند سایر نقاط کشورمان در تهیه گلیم‌های زیبا پیشینه‌ای طولانی دارد. نهاوند را می‌توان مرکز تولید مرغوب‌ترین گلیم‌های همدانی دانست. از جمله طرح‌های گلیم‌های همدانی می‌توان به طرح گل لاله، خرچنگی، گل سبدی و اسلیمی اشاره‌ کرد.

آبگینه

آبگینه، شیشه‌گری به روش سنتی است؛ در این روش با دمیدن هوا به مواد مذاب شیشه به آن حالت می‌دهند و آثار هنری زیبایی خلق می‌کنند. بسیاری از ظروف موزه آبگینه در کاوش‌های باستان‌شناسی همدان به دست آمده است و این موضوع نشان می‌دهد این هنر در همدان قدمتی طولانی دارد.

پرسش‌های متداول

مهم‌ترین سوغات استان همدان چیست؟

سفال

شیرینی‌های همدان کدامند؟

نان چای، کماج، برساق، حلوا زرده و انگشت‌پیچ

کدام شهرهای استان همدان در صنایع چوب پیشگام هستند؟

ملایر و تویسرکان

آبگینه چیست؟

شیشه‌گری به روش سنتی است؛ در این روش با دمیدن هوا به مواد مذاب شیشه به آن حالت می‌دهند و آثار هنری زیبایی خلق می‌کنند.

عکس‌ کاور از محمد حسن‌زاده

منبع beytoote rooziato

دیدگاه