سوغات همدان چیست؟

سوغات همدان چیست؟

فاطمه محمدی
| یکشنبه, ۷ شهریور ۹۵ ساعت ۱۱:۱۵

همدان، یکی از کلان‌شهرهای منطقه غربی ایران است که آرامگاه بوعلی سینا، دانشمند شهیر ایرانی را در خود جای‌داده است. همدان در فصل تابستان یکی از بهترین مقاصد گردشگری است و سوغاتی‌های خوشمزه این شهر هر گردشگری را وسوسه می‌کند.

همه ما همدان را با مقبره بوعلی سینا، باباطاهر، غار علیصدر و تپه هگمتانه می‌شناسیم. این شهر تاریخی در منطقه غربی ایران در دامنه کوه الوند قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریا برابر با ۱,۷۴۱ متر است. همدان در سال ۱۳۸۵ بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی به‌عنوان «پایتخت تاریخ و تمدن ایران» شناخته شد. آب‌وهوای همدان کوهستانی بوده و فصل تابستان بهترین فصل برای بازدید از این شهر تاریخی است.

خوراکی‌های خوشمزه و صنایع‌دستی همدان بسیار متنوع است و هر سلیقه‌ای می‌تواند خوراکی باب میلش را پیدا کند و به‌عنوان ارمغان همدان به شهر خود ببرد. در این مطلب به سراغ شناخت سوغاتی‌ها و صنایع‌دستی همدان رفته‌ایم، با ما همراه باشید تا سوغاتی‌های خوشمزه و صنایع‌دستی این شهر تاریخی را بهتر بشناسید:

خوراکی‌ها

کماج

کماج

نان کماج یکی از سوغاتی‌های مشهور همدان است که می‌توان آن را از تمام شیرینی فروشی‌های سطح شهر تهیه کرد. پخت کماج از گذشته دور در همدان رایج بوده است. از مواد اولیه این شیرینی محبوب می‌توان به آرد، شکر، کره، پودر دارچین، تخم‌مرغ، کنجد، گردو، شیر و نمک اشاره کرد.

حلوا زرده

حلوا زرده

حلوا زده یکی دیگر از سوغاتی‌های مخصوص شهر همدان است. این حلوا نوعی دسر با ظاهری شبیه به فرنی (کمی سفت‌تر) است و در تهیه آن از زرده تخم‌مرغ، شکر، گلاب، نشاسته و زعفران استفاده می‌شود. حلوا زرده به دلیل داشتن زرده تخم‌مرغ منبع غنی پروتئین است و استفاده از آن برای بدن بسیار مفید بوده.

انگشت‌پیچ

انگشت‌پیچ

انگشت‌پیچ نوعی دسر همدانی است که معمولاً در کنار حلوا زرده خریداری می‌شود و شکلی شبیه به حلوا زرده دارد، تنها تفاوت اصلی این دسر با حلوا زرده رنگ آن است که رنگ انگشت‌پیچ سفید بوده. دلیل نام‌گذاری این دسر، نحوه خوردن آن در قدیم بوده، مردم برای خوردن آن انگشتشان را داخل دسر می‌کردند و سپس انگشت‌پیچ را دور انگشت خود می‌پیچاندند. در تهیه این دسر از سفیده تخم‌مرغ، گلاب، شکر، جوهر لیمو و هل استفاده می‌شود. استفاده از انگشت‌پیچ در کنار خرما در ماه مبارک رمضان بسیار توصیه می‌شود. برای تهیه این دسر مخصوص همدانی کافی است که سری به شیرینی فروشی‌ها بزنید.

نان چای

نان چای

در بسیاری از شهرها، شیرینی‌های محلی وجود دارد که همراه با چای به‌جای قند، صرف می‌شود. نان چای شیرینی مخصوص همدانی است که در کنار چای استفاده می‌شود و به‌جز همدان در شهرهای قزوین و زنجان پخته می‌شود. اگر بیماری قندی دارید و نمی‌توانید با چای قند میل کنید، شیرینی چای پیشنهاد مناسبی است. مواد اولیه شیرینی آرد، ماست، تخم‌مرغ و کره است و در شکل‌های مختلفی پخته می‌شود.

شیره انگور

شیره انگور

در بسیاری از نقاط ایران، انگور کشت و برداشت می‌شود و تقریباً در منطقه‌ای می‌توان به شیره انگور دسترسی داشت. در باغ‌های همدان انگور فخری و گزنه کشت و برداشت می‌شوند و این انگور برای گرفتن شیره مناسب است. شیره منبع غنی ویتامین A و B، منیزیم و آهن بوده و در درمان کم‌خونی بسیار مؤثر است.

آب‌نبات‌ قیچی

آب‌نبات‌ قیچی

آب‌نبات‌ قیچی از سوغاتی‌های خوشمزه شهرهای اصفهان، کاشان، همدان و اراک است که امروز در چندرنگ مختلف با طعم‌های متفاوت عرضه می‌شود. از طعم‌های آب‌نبات‌ قیچی می‌توان به طعم پسته‌ای، زعفرانی، ساده، هل دار و... اشاره‌کنیم.

خشکبار

خشکبار

یکی از بهترین محصولات شهر همدان، خشکبار آن است و بخش زیادی از مردم روستاهای همدان از طریق فروش خشکبار امرارمعاش می‌کنند. باغ‌های میوه زیادی در روستاهای همدان وجود دارد و کشاورزان با تهیه فرآورده‌هایی همچون برگه قیسی، کشمش درآمد کسب می‌کنند.

برساق

برساق

برساق از دیگر شیرینی‌های محلی همدان است که در تهیه آن از آرد، شکر، روغن، شیر، نمک و زردچوبه استفاده می‌شود. ابتدا مواد را با یکدیگر مخلوط کرده و ورز می‌دهند و آن را به شکل خمیر نازکی درمی‌آورند و سپس آن را در روغن فراوان سرخ می‌کنند. پخت برساق میان اقوام لر و کرد هم رواج دارد.

حلوا لوزی

حلوا لوزی

یکی از حلواهایی که در شیرینی فروشی‌های همدان با آن مواجه می‌شوید، حلوا لوزی است. در تهیه حلوا لوزی از آرد برنج، مغز گردو، سبوس گندم و زعفران استفاده می‌شود.

باسلوق و ترشی ازجمله خوراکی‌هایی است که به‌صورت اختصاصی نمی‌توان آن‌ها را از سوغاتی‌های همدان دانست، ولی در این شهر به فروش می‌رسند و به‌راحتی می‌توان به آن‌ها دسترسی داشت.

صنایع‌دستی

سفالگری

سفال

عکس از محمد حسن زاده

همدان و لالجین را می‌توان مرکز سفال ایران دانست. در لالجین که در ۲۵ کیلومتری همدان-فرسفج قرار دارد، انواع سفال تهیه‌شده و به فروش می‌رسد. لاله جین یا لالجین تغییریافته کلمه لاچین است که درواقع اسم پرنده‌ای شکاری از قبیله ترک‌ها است. سفال و سرامیک لاله جین بیش از ۸۰۰ سال قدمت دارد و در جای‌جای لالجین می‌توان کارگاه‌های تهیه سفال را پیدا کرد.

برابر آخرين‌ آمار تاكنون‌ تعداد ۵۵۰ كارگاه‌ در همدان، ۳۰ كارگاه در ملاير، ۱۷ كارگاه‌ در‌ تويسركان‌، ۱۹ كارگاه‌ در رزن‌، ۱۰۰۰ كارگاه در لالجين، ۲۰ كارگاه در بهار، ۳ كارگاه در فامنين، ۳ كارگاه در کبودرآهنگ، ۱۴ كارگاه در نهاوند و ۵۶ كارگاه در اسدآباد شناسایی‌شده‌اند. درمجموع ۲۴۰۸ كارگاه و بيش از ۶۲۹۶ نفر شاغل در اين کارگاه‌ها ‌به توليد سفال اشتغال دارند. سفال لالجین همدان را می‌توانیم به دو بخش تقسیم کنیم؛ بخش اول آنچه در ۷۰ سال پیش، تولید می‌شد که ازلحاظ شکل ظاهری و اندازه متفاوت است و بیشتر بر روی آن طرح و نقش‌های زیبا کشیده شده است. بخش دوم به ۳۰ سال گذشته بازمی‌گردد، این سفال رنگی بسیار ساده داشت.

سفال

یکی از صنایع‌دستی که در سال‌های اخیر بسیار رونق پیداکرده و وابسته سفالگری بوده، نقاشی روی سفال است. آثار نقاشی روی سفال باظرافت و هنرمندی خاصی اجرا می‌شود. روند کار به این صورت است که ابتدا طرحی بر روی سفال کشیده شده و این طرح بارنگ‌های مختلف پر می‌شود. پس از رنگ‌آمیزی طرح، سفال را در کوره قرار می‌دهند تا حرارت ببیند و به محصول نهایی تبدیل شود.

سفال

از روش‌های نقاشی روی سفال می‌توانیم به نقاشی روی بدنه لعابی، نقاشی زیر لعابی و نقاشی آب‌طلا اشاره‌کنیم.

چرم

چرم

چرم همدان در برهه‌ای از زمان مرغوب‌ترین چرم ایران بود و کیفیت آن در سراسر ایران همتا نداشت. درگذشته سه دباغ‌خانه در همدان وجود داشت، دباغ‌خانه سنگ شیر، خانه قانتور و خانه آقایی. چرم‌های مرغوب از این دباغی‌ها خارج می‌شد و به دست تولیدکنندگان می‌رسید تا از آن فرآورده‌های چرمی تهیه کنند.

اما امروز وضعیت دباغی‌های قدیمی همدان تعریفی ندارد و دباغ‌خانه سنگ شیر و قانتور تعطیل‌شده‌اند.

صنایع چوبی

صنایع چوبی

عکس از سید یوسف علی نقوی

تولید و تهیه صنایع چوبی از گذشته در همدان رایج بوده و این صنعت در شهرهای همدان، ملایر، تویسرکان رواج دارد. ازجمله صنایع چوبی رایج در همدان می‌توانیم به خراطی، نازک‌کاری، منبت‌کاری و معرق‌کاری اشاره‌کنیم.

طلاکوبی و نقره‌کوبی

طلاکوبی و نقره‌کوبی

بسیاری از اهالی همدان در بازارهای قدیمی در این عرصه فعالیت دارند. هدف اصلی صنعت طلاکوبی و نقره‌کوبی حک کردن نقوش بر روی ورقه‌های نازک از جنس طلا و نقره است. درنهایت این ورقه بر روی سطوح مختلف ازجمله شیشه و چوب و سرامیک چسبانده می‌شود.

مسگری و قلم‌زنی

مسگری و قلم‌زنی

اگر در بازارهای قدیمی همدان قدم بگذارید، با مغازه‌های فروش ظروف مسی برخورد می‌کنید. حرفه مسگری از گذشته در همدان رایج بوده و امروز هم پیشه بسیاری از مردم این شهر مسگری و قلم‌زنی است.

گلیم

گلیم

هرکجا ردی از زندگی عشایر وجود داشته باشد، بافت گلیم هم در آن منطقه رواج دارد. همدان هم مانند سایر نقاط کشورمان در تهیه گلیم‌های زیبا پیشینه‌ای طولانی دارد. نهاوند را می‌توان مرکز تولید مرغوب‌ترین گلیم‌های همدانی دانست. ازجمله طرح‌های گلیم‌های همدانی می‌توانیم به طرح گل لاله، خرچنگی، گل سبدی و اسلیمی اشاره‌کنیم.

آبگینه

آبگینه

آبگینه شیشه‌گری به روش سنتی است، در این روش با دمیدن هوا به مواد مذاب شیشه به آن حالت می‌دهند و آثار هنری زیبایی خلق می‌کنند. بسیاری از ظروف موزه آبگینه در کاوش‌های باستان‌شناسی همدان به‌دست‌آمده است و این موضوع نشان می‌دهد این هنر در همدان قدمتی طولانی دارد.

دیدگاه  

    تبلیغات