تخت‌ و پیتزا در مرتفع‌ترین جای ممکن؛ کلبه‌ای روی قله‌ای ۴٬۵۵۴ متری

در ارتفاع ۴٬۵۵۴ متری از سطح دریا، روی قله‌ای یخ‌زده در رشته‌کوه مونته روزا، ساختمان فلزی باریکی قرار گرفته که یکی از خاص‌ترین اقامتگاه‌های کوهستانی اروپا محسوب می‌شود. «پناهگاه کاپانا رجینا مارگریتا» نه در کنار جاده، نه در دامنه کوه و نه در میان یک روستای مرتفع، بلکه در نزدیکی لبه قله پونتا نیفتی قرار دارد؛ جایی که یک سوی ساختمان به دامنه‌ای پوشیده از برف می‌رسد و سوی دیگر به پرتگاهی عمیق مشرف است. (BBC)

رسیدن به این پناهگاه نیز بخشی از ماجراجویی محسوب می‌شود. کوهنوردان باید طی یک برنامه چندروزه خود را از ارتفاع حدود ۱٬۲۰۰ متری به بیش از ۴٬۵۰۰ متر برسانند، از یخچال طبیعی لیس عبور کنند و در قسمت‌هایی از مسیر با طناب به یکدیگر متصل باشند. پناهگاه در تابستان میزبان کوهنوردانی است که پس از این صعود دشوار، شب را در یکی از مرتفع‌ترین نقاط اروپا سپری می‌کنند.

رشته‌کوه مونته روزا در مرز ایتالیا و سوئیس قرار دارد و برخی از بلندترین قله‌های آلپ را در خود جای داده است. قله مونته روزا با ارتفاع ۴٬۶۳۴ متر، پس از مون‌بلان دومین قله بلند آلپ محسوب می‌شود و پونتا نیفتی، که با نام سیگنال‌کوپه نیز شناخته می‌شود، یکی از قله‌های مرتفع این توده کوهستانی است.

پناهگاه کاپانا رجینا مارگریتا در همین قله قرار دارد و نام خود را از مارگریتای ساووی، ملکه وقت ایتالیا، گرفته است. این پناهگاه در سال ۱۸۹۳ افتتاح شد و ملکه مارگریتا که به علاقه‌اش به فعالیت‌های ورزشی و ماجراجویی شهرت داشت، برای افتتاح آن شخصاً به قله صعود کرد و شب را نیز در پناهگاه گذراند.

بیش از یک قرن بعد، ساختمان امروزی همچنان علاوه بر فراهم کردن امکان اقامت برای کوهنوردان، کاربرد علمی نیز دارد و به فعالیت‌های پژوهشی در محیط مرتفع آلپ کمک می‌کند.

ظاهر پناهگاه با تصویری که معمولا از یک کلبه کوهستانی داریم تفاوت زیادی دارد. این ساختمان سه‌طبقه و باریک، سازه‌ای فلزی است که در ارتفاعی بسیار زیاد روی قله قرار گرفته است و از دور بیشتر به یک محفظه فلزی بزرگ شباهت دارد تا یک اقامتگاه سنتی کوهستانی.

قرار گرفتن ساختمان در چنین نقطه‌ای، چشم‌اندازی کم‌نظیر ایجاد کرده است. در یک طرف می‌توان شیب‌های برفی و قله‌های پوشیده از یخ را دید و در طرف دیگر، زمین با شیبی تند ناپدید می‌شود و صدها متر فضای خالی زیر پای کوهنورد قرار می‌گیرد.

با وجود ظاهر دلهره‌آور ساختمان، فضای داخلی آن بسیار کاربردی و ساده طراحی شده است. طبقه همکف بیشتر به سالن غذاخوری اختصاص دارد و دو طبقه بالاتر شامل اتاق‌ها و تخت‌های خوابگاهی هستند.

بیشتر افرادی که قصد دارند شب را در کاپانا رجینا مارگریتا سپری کنند، یک برنامه سه‌روزه همراه با راهنمای محلی را انتخاب می‌کنند. مسیر معمولا از روستای کوهستانی آلانا والسزیا در ایتالیا آغاز می‌شود؛ جایی که پایان جاده آسفالته و آغاز صعود واقعی به ارتفاعات مونته روزا محسوب می‌شود.

از اینجا کوهنوردان با مجموعه‌ای از تله‌کابین‌ها خود را به پونتا ایندرین در ارتفاع ۳٬۲۷۵ متری می‌رسانند. این افزایش ارتفاع به‌تنهایی اهمیت سازگاری بدن با ارتفاع را نشان می‌دهد؛ به همین دلیل، روز نخست برنامه عمدا سبک‌تر در نظر گرفته می‌شود.

پس از رسیدن به پونتا ایندرین، گروه راهی پناهگاه چیتا دی مانتووا در ارتفاع ۳٬۴۹۸ متری می‌شود. مسیر این بخش حدود یک ساعت طول می‌کشد و از میان صخره و یخ می‌گذرد. پناهگاه چیتا دی مانتووا در نزدیکی آغاز یخچال لیس قرار دارد و محل نخستین شب اقامت کوهنوردان است.

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های این سفر، فقط سختی مسیر یا سرمای هوا نیست؛ بلکه تغییر بسیار سریع ارتفاع است. کوهنورد طی مدت کوتاهی از ارتفاعی نزدیک به سطح دریا به بیش از ۴٬۵۰۰ متر می‌رسد.

در چنین ارتفاعی، هوای رقیق می‌تواند باعث بروز علائمی مانند سردرد، تهوع، سرگیجه و ضعف شود. به همین دلیل، صعود مستقیم و سریع به سمت قله می‌تواند خطرناک باشد و برنامه‌های حرفه‌ای، زمان مشخصی را برای سازگاری بدن با ارتفاع در نظر می‌گیرند.

حتی کوهنوردانی که تجربه زیادی دارند نیز ممکن است در این ارتفاع با مشکل مواجه شوند. برخی مسافران در طول صعود دچار سردرد و حالت تهوع می‌شوند و برای ادامه مسیر به زمان بیشتری برای سازگاری نیاز دارند.

بخش دشوارتر صعود از صبح روز دوم آغاز می‌شود. گروه معمولا حدود ساعت چهار صبح از خواب بیدار می‌شود تا حرکت را در تاریکی آغاز کند.

کوهنوردان کرامپون یا یخ‌شکن را به کفش‌های خود متصل می‌کنند؛ وسیله‌ای فلزی که امکان حرکت ایمن‌تر روی یخ و برف را فراهم می‌کند. برخلاف میکرو‌اسپایک‌ها، کرامپون‌های کوهنوردی برای عبور از مسیرهای یخی و شیب‌های جدی‌تر طراحی شده‌اند.

اعضای گروه همچنین با طناب به یکدیگر متصل می‌شوند. دلیل این کار وجود شکاف‌های عمیق در یخچال است. اگر یکی از افراد هنگام عبور از سطح یخ دچار لغزش شود یا پایش در شکاف فرو برود، اتصال طناب می‌تواند از سقوط کامل او جلوگیری کند. حرکت در تاریکی و نور چراغ پیشانی آغاز می‌شود و گروه به‌تدریج وارد یخچال لیس می‌شود.

یخچال لیس یکی از چالش‌برانگیزترین بخش‌های مسیر است. سطح آن یکدست و صاف نیست و شکاف‌های متعددی در نقاط مختلف آن ایجاد شده‌اند.

کوهنوردان باید با دقت مسیر خود را میان این شکاف‌ها پیدا کنند. بعد از عبور از بخش‌های شکاف‌دار، مسیر به یک حوضه بزرگ کوهستانی پوشیده از برف می‌رسد؛ جایی که چشم‌انداز قله‌های چهار هزار متری اطراف نمایان می‌شود.

در این قسمت، شیب مسیر نسبت به بخش‌های ابتدایی یخچال ملایم‌تر است و صعود برای مدتی آسان‌تر می‌شود. با این حال، هنوز مسیر نهایی تا پناهگاه باقی مانده است.

آخرین قسمت مسیر به سمت مخروط قله پونتا نیفتی ادامه پیدا می‌کند. کوهنوردان باید در شیبی زیگزاگی بالا بروند و در امتداد خط‌الرأس باریکی حرکت کنند که در دو سوی آن شیب‌های تند کوه قرار دارد.

ارتفاع زیاد و چشم‌انداز باز اطراف می‌تواند برای افرادی که از ارتفاع می‌ترسند، این بخش را دشوارتر کند. در برخی نقاط، حتی نگاه کردن به اطراف می‌تواند احساس سرگیجه ایجاد کند و کوهنورد ناچار می‌شود تمام تمرکز خود را روی جای‌گذاری پاها و حفظ تعادل بگذارد.

اما با پایان یافتن این بخش، ساختمان کاپانا رجینا مارگریتا نمایان می‌شود؛ مقصدی که از پایین، تقریبا غیرممکن به نظر می‌رسد.

وقتی کوهنورد وارد پناهگاه می‌شود، فضای داخلی آن تفاوت زیادی با شرایط سخت بیرون دارد. سرمای شدید، باد و پرتگاه‌های اطراف جای خود را به سالن غذاخوری و فضای گرم‌تر داخلی می‌دهند.

اتاق‌های خواب به شکل خوابگاه‌های مشترک طراحی شده‌اند و چندین نفر در یک فضای مشترک استراحت می‌کنند. در فصل تابستان ظرفیت پناهگاه به حدود ۷۰ نفر می‌رسد و در دوره‌های شلوغ، تخت‌ها کاملا پر می‌شوند.

در چنین محیطی خبری از یک اقامتگاه لوکس کوهستانی نیست. اتاق‌ها ساده هستند و مسافران باید فضای خواب را با کوهنوردان دیگر تقسیم کنند. در محل اقامت دو سرویس بهداشتی وجود دارد و حمام در دسترس نیست.

با این حال، همین سادگی بخشی از تجربه اقامت در این پناهگاه است. افرادی که ساعت‌ها در یک مسیر دشوار کنار یکدیگر حرکت کرده‌اند، شب را نیز در کنار هم می‌گذرانند و همین تجربه مشترک باعث شکل‌گیری ارتباط میان کوهنوردان از کشورهای مختلف می‌شود.

تصویر ذهنی از یک پناهگاه در ارتفاع ۴٬۵۵۴ متری ممکن است جایی بسیار ابتدایی باشد که فقط تختی برای خواب در اختیار مسافران قرار می‌دهد؛ اما امکانات کاپانا رجینا مارگریتا فراتر از این تصور است.

در سالن غذاخوری می‌توان غذا و نوشیدنی سفارش داد و حتی برخی خوراکی‌های ساده مانند پیتزا و آبمیوه نیز در اختیار کوهنوردان قرار می‌گیرد.

یکی از لذت‌های چنین اقامتی، خوردن یک نوشیدنی گرم پس از ساعت‌ها راه رفتن در سرمای کوهستان است. شکلات داغ با خامه یکی از نوشیدنی‌هایی است که کوهنوردان می‌توانند در پناهگاه سفارش دهند.

ارتفاع زیاد تنها مشکل زندگی در کاپانا رجینا مارگریتا نیست. شرایط جوی نیز می‌تواند زندگی روزمره در این ساختمان را به تجربه‌ای دشوار تبدیل کند.

در زمان وقوع طوفان، ساختمان تحت تأثیر باد و شرایط شدید جوی تکان می‌خورد. هنگام رعدوبرق نیز قرار گرفتن ساختمان در ارتفاعی بسیار زیاد باعث می‌شود صاعقه و طوفان بسیار نزدیک‌تر از شرایط معمول احساس شوند.

تأمین مواد غذایی و تجهیزات نیز چالش دیگری است. بیشتر لوازم مورد نیاز پناهگاه با هلیکوپتر منتقل می‌شوند؛ بنابراین در روزهایی که شرایط جوی اجازه پرواز نمی‌دهد، کارکنان و کوهنوردان حاضر در پناهگاه ممکن است برای مدتی از دنیای بیرون جدا بمانند.

با وجود دشواری مسیر، کاپانا رجینا مارگریتا هر سال هزاران کوهنورد را جذب می‌کند. حدود ۳۰ هزار نفر در طول سال به قله پونتا نیفتی صعود می‌کنند و حدود چهار هزار نفر شب را در این پناهگاه سپری می‌کنند.

بخش قابل‌توجهی از این افراد با برنامه‌های سازمان‌یافته و همراه راهنمایان حرفه‌ای به قله می‌روند. صعود به چنین ارتفاعی به تجهیزات تخصصی، برنامه‌ریزی دقیق و آشنایی با شرایط کوهستان نیاز دارد و مسیر مناسبی برای یک کوه‌پیمایی معمولی یا سفر تفریحی بدون آمادگی محسوب نمی‌شود.

کاپانا رجینا مارگریتا در تمام سال به شکل معمول برای اقامت گردشگران فعالیت نمی‌کند. فصل فعالیت پناهگاه معمولا از اواسط ژوئن تا اوایل سپتامبر است؛ دوره‌ای که شرایط کوهستان برای صعود نسبت به ماه‌های سرد سال مناسب‌تر می‌شود.

با توجه به محبوبیت این مسیر، رزرو محل اقامت، برنامه صعود و خدمات راهنمایی باید از مدت‌ها قبل انجام شود. بیشتر بازدیدکنندگان نیز برای ایمنی و مدیریت بهتر مسیر، از راهنمایان محلی و تورهای کوهنوردی استفاده می‌کنند.

رسیدن به پناهگاه یک کوه‌پیمایی معمولی نیست و تجهیزات مناسب بخش مهمی از سفر را تشکیل می‌دهد. لباس گرم و مناسب شرایط زمستانی، کفش کوهنوردی محکم و کرامپون از تجهیزات ضروری مسیر هستند.

در بخش‌های یخچالی نیز استفاده از طناب و تجهیزات ایمنی تخصصی ضرورت دارد. به همین دلیل، صعود بدون تجربه کافی یا راهنمای متخصص می‌تواند خطرناک باشد.

کاپانا رجینا مارگریتا در نهایت بیش از آنکه یک مقصد معمول برای اقامت باشد، بخشی از یک تجربه کوهنوردی جدی است؛ تجربه‌ای که مسیر دشوار، سرمای شدید، ارتفاع بسیار زیاد و شب‌مانی در ساختمانی معلق بر فراز آلپ را با هم ترکیب می‌کند.

شاید جذاب‌ترین بخش این سفر، فقط خوابیدن در بلندترین اقامتگاه شبانه اروپا نباشد؛ بلکه رسیدن به آن در کنار کوهنوردانی از نقاط مختلف جهان باشد. افرادی که پس از ساعت‌ها حرکت روی یخچال‌ها و صعود به ارتفاع ۴٬۵۵۴ متری، در یک پناهگاه کوچک کنار یکدیگر می‌نشینند و برای مدتی کوتاه، تجربه مشترکی از زندگی در یکی از مرتفع‌ترین نقاط اروپا پیدا می‌کنند.