اورست؛ قلهای که از ماجراجویی خالص به صنعت گردشگری تبدیل شد
به نقل از theatlantic؛ صعود به کوه اورست امروز تجربهای کاملا متفاوت نسبت به سالهایی است که نویسنده کتاب «در دل طوفان» (Into Thin Air) آن را تجربه کرد.
پس از انتشار نخستین نسخه این کتاب در مدت کوتاهی بعد از فاجعه مرگبار سال ۱۹۹۶ اورست، که طی آن ۸ کوهنورد در یک طوفان شدید جان خود را از دست دادند، نویسنده تصور میکرد روایت این رویدادهای تلخ باعث شود کوهنوردان آماتور از پرداخت هزینههای سنگین برای صعود به بلندترین قله زمین منصرف شوند. اما این تصور اشتباه از آب درآمد.
برخلاف انتظار، خطرات مرگباری که در کتاب توصیف شده بود، باعث جذب بیشتر افراد تازهکار به اورست شد؛ تا جایی که مدیر یکی از شرکتهای مطرح راهنمایی کوهنوردی اعلام کرد این کتاب حتی بهتر از هر تبلیغی برای کسبوکارشان عمل کرده است.
نویسنده در سال ۱۹۹۶ تنها ۶۲۱مین فردی بود که به قله اورست رسید. اما طی ۳۰ سال بعد از آن، حدود ۱۳ هزار صعود به ثبت رسید که بیش از ۹۰ درصد آنها توسط مشتریان و کارکنان شرکتهای تجاری کوهنوردی انجام شد.
این افزایش چشمگیر باعث شد نسبت مرگومیر به صعود نیز تغییر کند؛ در حالی که بین سالهای ۱۹۲۱ تا ۱۹۹۶ بهطور میانگین از هر ۵ صعود یک مرگ رخ میداد، این نسبت در دهههای بعد به حدود یک مرگ در هر ۶۸ صعود کاهش یافت. در سال ۲۰۲۵ نیز ۸۶۶ نفر به قله رسیدند و تنها پنج نفر جان خود را از دست دادند.
با وجود تصاویر منتشرشده از ازدحام شدید کوهنوردان در سالهای اخیر، خطرات واقعی تا حدی با پیشرفتهای فنی کاهش یافته است؛ از جمله پیشبینیهای دقیقتر آبوهوا، ماسکهای اکسیژن کارآمدتر و دسترسی گستردهتر به کپسولهای اکسیژن برای مشتریان شرکتها. همچنین هر کوهنورد معمولا توسط یک شرپای اختصاصی همراهی میشود.
یکی از مهمترین تغییرات سه دهه اخیر، انتقال نقش و مدیریت در کوه اورست به کوهنوردان نپالی بوده است. امروزه بسیاری از راهنمایان حرفهای و شرکتهای فعال در اورست توسط نپالیها اداره میشوند و آنها نقش اصلی را در مدیریت مسیرها، نصب طنابها و عبور از مناطق خطرناک دارند.
کوهنوردان نپالی که زمانی بیشتر بهعنوان حملکننده بار فعالیت میکردند، اکنون به راهنمایان حرفهای و متخصص تبدیل شدهاند. در عمل، مدیریت بخش نپالی اورست عمدتا در اختیار شرپاهاست.
این تحول مهم تا حد زیادی به ایجاد مرکز کوهنوردی خومبو (Khumbu Climbing Center) برمیگردد؛ مرکزی آموزشی که برای آموزش مهارتهای فنی به کارگران ارتفاع بالا در نپال راهاندازی شد و تاکنون بیش از هزار راهنمای نپالی را آموزش داده است.
با وجود کاهش نسبی خطرات، صعود به اورست همچنان بسیار پرریسک است؛ بهویژه برای شرپاها که بارها مجبورند از مسیر خطرناک یخچال خومبو عبور کنند. تغییرات اقلیمی و گرم شدن زمین نیز وضعیت کوه را ناپایدارتر کرده و احتمال وقوع حوادث مرگبار را افزایش داده است.
در کنار این مسائل، تنشهایی میان کوهنوردان خارجی و شرپاها نیز در طول سالها شکل گرفته است؛ موضوعی که در برخی حوادث تنشزا در ارتفاعات بالا بهوضوح دیده شد و به بحثهای گستردهتری درباره نقش و احترام به شرپاها انجامید.
در سالهای اخیر، تلاشهای نپالیها برای کسب احترام و جایگاه برابر در دنیای کوهنوردی نیز برجستهتر شده است؛ از جمله صعود تاریخی تیمی نپالی به قله کوه K2 در زمستان ۲۰۲۱، که بهعنوان یکی از دشوارترین صعودهای تاریخ کوهنوردی ثبت شد.
با این حال، چالشهای دیگری مانند آلودگی محیطزیست، افزایش زبالهها و فشار گردشگری انبوه همچنان اورست را تهدید میکند.
نویسنده در پایان تاکید میکند که با وجود تغییرات گسترده، صعود به اورست هنوز هم یک ماجراجویی سخت و خطرناک است؛ هرچند برای بسیاری از افراد امروز، این تجربه بیش از آنکه ماجراجویی باشد، به یک محصول تجاری تبدیل شده است.
