تصور کنید تمام یخهای موجود روی زمین، از صفحات یخی قطبی گرفته تا یخچالهای طبیعی کوهستانی، ذوب شوند و آب حاصل از آن وارد اقیانوسها شود. در چنین سناریوی افراطی، خطوط ساحلی جهان بهشدت جابهجا میشوند و بخش بزرگی از شهرهای ساحلی به زیر آب میرود. (What If)
افزایش سطح آب دریاها همین حالا هم یکی از پیامدهای مهم گرمایش زمین محسوب میشود. از اواسط قرن نوزدهم تاکنون، میانگین سطح جهانی دریاها حدود ۲۰ سانتیمتر افزایش یافته؛ رقمی که شاید در نگاه اول چندان بزرگ بهنظر نرسد، اما در مقیاس جهانی پیامدهای قابلتوجهی دارد.
در سناریویی که تمام یخهای زمین از بین بروند، ماجرا کاملا متفاوت خواهد بود. برآوردهای مورد استفاده در این سناریوی فرضی نشان میدهند سطح آب اقیانوسها میتواند بیش از ۷۰ متر افزایش پیدا کند و آب به مناطق بسیار دورتر از خطوط ساحلی امروزی برسد.
پخش از رسانه
در چنین جهانی، بسیاری از شهرهایی که امروز از مهمترین مراکز اقتصادی، سیاسی و فرهنگی جهان محسوب میشوند، دیگر شباهتی به شکل کنونی خود نخواهند داشت.
نیویورک؛ شهری که بیشتر بخشهایش زیر آب میرود
نیویورک یکی از نخستین شهرهایی است که در چنین سناریویی با تغییرات عظیم روبهرو خواهد شد. در این فرض، سطح دریا در محدوده نیویورک میتواند حدود ۶۶ متر بالاتر از امروز قرار بگیرد. در نتیجه، تقریبا تمام بخشهای کمارتفاع شهر زیر آب خواهند رفت و تنها قسمتهایی از مناطق مرتفعتر و سازههای بلندتر از سطح آب بیرون میمانند.
ساختمان امپایر استیت که حدود ۳۸۱ متر ارتفاع دارد، همچنان از آب بیرون خواهد بود؛ اما چشمانداز شهر اطراف آن کاملا متفاوت خواهد شد. خیابانها، محلهها و بخش بزرگی از زیرساختهای شهری نیویورک دیگر قابل استفاده نخواهند بود.
مونترال؛ شهری تبدیلشده به مجموعهای از جزیرهها
مونترال در کانادا نیز از پیامدهای چنین افزایش شدیدی در سطح آب در امان نخواهد ماند. بخش بزرگی از شهر زیر آب قرار میگیرد و مناطق مرتفعتر ممکن است به جزیرههایی پراکنده تبدیل شوند. شکل جغرافیایی شهر و ارتباط میان محلههای مختلف نیز بهطور کامل تغییر خواهد کرد.
در چنین شرایطی، زندگی شهری دیگر بر پایه شبکه فعلی خیابانها و زیرساختهای زمینی پیش نمیرود و بخشهایی از شهر احتمالا به مناطق جداافتاده تبدیل میشوند.
لسآنجلس؛ هالیوود هم در امان نمیماند
لسآنجلس بهدلیل وجود مناطق مرتفع در اطراف شهر ممکن است در برخی نقاط وضعیت متفاوتی نسبت به شهرهای کاملا کمارتفاع داشته باشد؛ اما بخش بزرگی از مناطق شهری زیر آب قرار خواهد گرفت.
تابلوی مشهور هالیوود که روی کوه لی قرار دارد، یکی از نمادهایی خواهد بود که ممکن است همچنان از سطح آب دیده شود. اما بسیاری از خانهها و مناطق شهری اطراف آن در این سناریو غرق خواهند شد.
در واقع، ارتفاع برخی نقاط لسآنجلس تنها چیزی است که میتواند آنها را از سرنوشت بخشهای کمارتفاع شهر جدا کند.
منچستر؛ شهری که دوباره با آب مواجه میشود
منچستر امروز فاصله زیادی با دریا دارد، اما در صورت افزایش دهها متری سطح آب، شرایط جغرافیایی بریتانیا بهشدت تغییر خواهد کرد.
این شهر حتی در آخرین عصر یخبندان نیز زیر لایهای ضخیم از یخ قرار داشت. در سناریوی ذوب کامل یخهای امروزی، البته این بار آب جای یخ را خواهد گرفت.
افزایش شدید سطح دریا میتواند بخشهایی از منچستر را به مناطق آبی تبدیل کند و شکل زندگی شهری در آن را بهطور اساسی تغییر دهد.
برلین؛ پایتختی که به شهری ساحلی تبدیل میشود
برلین در فاصله زیادی از خط ساحلی کنونی آلمان قرار دارد و همین موضوع ممکن است باعث شود تصور غرقشدن آن عجیب بهنظر برسد.
اما در سناریوی ذوب کامل یخهای زمین، جغرافیای آلمان دیگر شباهتی به وضعیت فعلی نخواهد داشت. در چنین شرایطی، خط ساحلی این کشور صدها کیلومتر به سمت جنوب جابهجا میشود و آب میتواند به مناطقی برسد که امروز کیلومترها از دریا فاصله دارند.
در نتیجه، برلین نیز در این سناریوی فرضی با خطر غرقشدن گسترده مواجه خواهد شد.
ونیز؛ شهری که دیگر فقط گاهی زیر آب نیست
ونیـز از همین حالا نیز با مشکل افزایش سطح آب و سیلابهای دورهای دستوپنجه نرم میکند. پدیده «آکوا آلتا» یا آبگرفتگی فصلی، بهویژه در پاییز و زمستان، بخشهایی از شهر را درگیر میکند.
در سالهای اخیر، وقوع آبگرفتگیهای شدید در ونیز توجه زیادی را به آسیبپذیری این شهر تاریخی جلب کرده است.
اما در دنیای بدون یخ، دیگر خبری از آبگرفتگی موقت نخواهد بود. افزایش دهها متری سطح دریا میتواند بخش عمدهای از شهر تاریخی ونیز را برای همیشه زیر آب ببرد.
داکا؛ بحران برای یکی از آسیبپذیرترین کشورهای جهان
بنگلادش یکی از کشورهایی است که بهدلیل ارتفاع پایین بسیاری از مناطق خود، در برابر افزایش سطح دریا آسیبپذیری بالایی دارد.
داکا، پایتخت این کشور، در منطقهای قرار گرفته که تغییرات سطح آب میتواند پیامدهای گستردهای برای آن داشته باشد. در سناریوی افراطی ذوب تمام یخهای زمین، بخشهای وسیعی از بنگلادش زیر آب خواهند رفت و داکا نیز با دگرگونی شدید جغرافیایی مواجه میشود.
پیامد چنین اتفاقی فقط از بین رفتن ساختمانها نیست؛ میلیونها نفر مجبور به ترک محل زندگی خود خواهند شد و نقشه جمعیتی بخش بزرگی از جنوب آسیا تغییر خواهد کرد.
مانیل؛ شهری که همزمان با بالا آمدن آب فرو میرود
مانیل در فیلیپین یکی دیگر از شهرهای آسیبپذیر در برابر افزایش سطح آب دریاها است. این شهر در دهههای گذشته علاوه بر افزایش سطح دریا، با مشکل فرونشست زمین نیز مواجه بوده است. برداشت بیش از حد آبهای زیرزمینی در برخی مناطق باعث شده است سطح زمین پایینتر برود و خطر سیلاب افزایش پیدا کند.
در سناریوی ذوب کامل یخهای زمین، ترکیب افزایش سطح آب و فرونشست زمین میتواند وضعیت مانیل را بسیار وخیم کند. در نهایت، بخشهای گستردهای از منطقه شهری در معرض آب اقیانوس قرار خواهند گرفت.
واشنگتن دیسی؛ پایتخت آمریکا در کنار اقیانوس
واشنگتن دیسی شهری ساحلی محسوب نمیشود، اما رودخانهها و موقعیت جغرافیایی آن باعث میشوند افزایش سطح آب و تغییرات اقلیمی بر آن اثر بگذارد.
در شرایط فعلی نیز افزایش سطح آب رودخانهها و بالا آمدن سطح دریا میتواند در دهههای آینده بخشهایی از شهر و زیرساختهای اطراف آن را با خطر سیلاب مواجه کند.
اما در سناریوی افراطی ذوب تمام یخهای زمین، واشنگتن دیسی عملا به شهری ساحلی تبدیل خواهد شد. آب اقیانوس اطلس بسیار نزدیکتر میشود و بخشهایی از مناطقی مانند نشنال مال و اطراف فرودگاه ملی رونالد ریگان واشنگتن زیر آب قرار خواهند گرفت.
پاریس؛ رود سن دیگر قابلکنترل نخواهد بود
پاریس نیز سابقه سیلابهای بزرگ را دارد. در سال ۱۹۱۰، طغیان رود سن بخشهایی از شهر را برای هفتهها زیر آب برد و پاریس را برای مدتی به شهری شبیه ونیز تبدیل کرد. امروز نیز سطح آب رود سن یکی از شاخصهایی است که برای سنجش خطر سیلاب در پاریس مورد توجه قرار میگیرد.
اما در سناریوی ذوب کامل یخهای زمین، آن سیلاب تاریخی در برابر اتفاق پیشرو بسیار کوچک بهنظر خواهد رسید. افزایش شدید سطح آب میتواند رودخانه را از محدوده طبیعی خود خارج کند و بخشهای بزرگی از پاریس را در معرض آبگرفتگی دائمی قرار دهد.
دنیای بدون یخ فقط به غرقشدن شهرها محدود نمیشود
ذوب کامل یخهای زمین فقط به این معنی نیست که تعدادی از شهرهای ساحلی زیر آب بروند. چنین اتفاقی در صورت وقوع، ساختار جغرافیایی و انسانی جهان را دگرگون خواهد کرد.
بندرها، فرودگاهها، جادهها، خطوط راهآهن، نیروگاهها و مراکز صنعتی بسیاری در نزدیکی سواحل ساخته شدهاند. با جابهجایی خطوط ساحلی، بخش بزرگی از این زیرساختها یا باید به مناطق مرتفعتر منتقل شوند یا برای همیشه از بین خواهند رفت.
از سوی دیگر، میلیونها و حتی صدها میلیون نفر ممکن است مجبور به ترک خانههای خود شوند. موج گسترده مهاجرت از مناطق ساحلی به مناطق مرتفعتر، فشار شدیدی بر شهرهای باقیمانده وارد خواهد کرد و میتواند اقتصاد، کشاورزی، تجارت و مرزهای سیاسی کشورها را تحت تأثیر قرار دهد.
البته ذوب کامل تمام یخهای زمین سناریویی بسیار افراطی است و قرار نیست در آینده نزدیک اتفاق بیفتد. با این حال، بررسی چنین وضعیتی تصویری روشن از اهمیت افزایش سطح دریاها ارائه میدهد.
حتی افزایشهایی بسیار کمتر از دهها متر نیز میتواند برای شهرهای کمارتفاع و جوامع ساحلی پیامدهای جدی داشته باشد. به همین دلیل، آنچه امروز در قطبها و یخچالهای طبیعی رخ میدهد، فقط مسئلهای مربوط به مناطق یخزده جهان نیست؛ پیامدهای آن میتواند در نهایت به شهرهایی برسد که صدها یا هزاران کیلومتر با نزدیکترین یخچال طبیعی فاصله دارند.