سفر با گربه به همهجای ژاپن؛ وقتی گربهها راهنمای گردشگری شدند!
میتسواکی ایواگو، عکاس سرشناس ۷۵ ساله حیاتوحش، سالها زندگی خود را صرف ثبت زیبایی شگفتانگیز دنیای جانوران کرده است؛ اما این روزها بیش از هر چیز، با گربههایی شناخته میشود که در برنامه تلویزیونی محبوب او، «ژاپن از نگاه گربهها»، جاهای دیدنی ژاپن را به بینندگان نشان میدهند. او در این مجموعه نهتنها پشت دوربین میایستد، بلکه بهنوعی با گربهها گفتوگو میکند و از دل همین همراهی، تصویری آرام و شاعرانه از ژاپن میسازد. (NHK)
این برنامه که عنوان انگلیسی آن Mitsuaki Iwago’s World Cats Travelogue است، سالها پیش از یک ویژهبرنامه تلویزیونی در سال ۲۰۱۲ آغاز شد و حالا به یکی از دوستداشتنیترین سفرنامههای تلویزیونی ژاپن تبدیل شده است.
از جگوارهای برزیل تا گربههای کوچههای ژاپن
ایواگو در یکی از سفرهایش به تالابهای پانتانال برزیل، تجربهای داشت که هنوز هم از معروفترین خاطرات حرفهای او به شمار میرود. او میگوید یک جگوار توجهش را جلب کرده بود، اما هرچه از آن عکس میگرفت، احساس رضایت نمیکرد؛ در همین حال، با احترام از حیوان خواست: «ممکن است به پشت غلت بزنی؟» و جگوار همان لحظه این کار را کرد و مثل یک گربه خانگی که منتظر نوازش است، روی زمین به پشت غلت زد. همین عکس بعدها روی جلد کتاب «پانتانال» او منتشر شد.
این اتفاق، در کنار سالها فعالیت حرفهای، بخشی از شهرت ایواگو را توضیح میدهد؛ عکاسی که بهگفته شبکه NHK، تنها عکاس ژاپنیای است که عکسهایش دو بار روی جلد مجلهی «نشنال جئوگرافیک» منتشر شده است.
اما در سالهای اخیر، شهرت او بیش از همه با گربهها گره خورده است. ایواگو مسئول تصویربرداری و چهره پشت دوربین برنامهای است که هر قسمت آن از منظر یک گربه، مخاطب را به سفری در یک منطقه میبرد. گربهها در طول فیلمبرداری بهراحتی اطراف او جمع میشوند، روی او میپرند و گاهی حتی مقابل لنز دوربینش قرار میگیرند. در بعضی صحنهها، اعضای گروه فیلمبرداری ثبت کردهاند که گربهای درحالیکه او مشغول تصویربرداری از گربهای دیگر بوده، از روی سرش بالا رفته است. همین نزدیکی غیرمنتظره و بیواسطه است که برنامه را زنده و دوستداشتنی نگه میدارد.
ایده اصلی ساده بود: بهجای یک مجری انسانی، شهرها و مناطق مختلف جهان از دریچه نگاه گربههای محلی نمایش داده شوند.
این برنامه ابتدا بهصورت ویژهبرنامهای با محوریت سفر شکل گرفت و ایده اصلیاش ساده بود: بهجای یک مجری انسانی، شهرها و مناطق مختلف جهان از دریچه نگاه گربههای محلی نمایش داده شوند. در نسخههای نخست، بینندگان با گربههای استانبول، یک شهر بندری در ایتالیا و جزیره کاپری همراه شدند؛ اما با آغاز همهگیری کرونا، گروه تولید ناچار شد مسیرش را عوض کند و بهجای مقاصد بینالمللی، به نقاط مختلف ژاپن برود؛ تغییری که بهگفته ایواگو، فرصتی شد تا بتواند زیباییهای سراسر کشور خودش را نشان دهد.
سفر با گربهها در تمام ۴۷ استان ژاپن
اکنون ایواگو در هر ۴۷ استان ژاپن از گربهها فیلمبرداری کرده است. هر قسمت بر گربههایی در منطقهای متفاوت تمرکز دارد؛ از گربههایی که زیر کوه فوجی پوشیده از برف، میان گاوها میچرخند، تا آنهایی که در شالیزارهای روستایی نیگاتا، نظارهگر کار کشاورزاناند. در استان کوچی، گربهها در ساحل بازی میکنند و در یاماغاتا همراه راهبان در مراقبه روزانه مینشینند. تماشای این برنامه، بهقول بسیاری از بینندگان، شبیه یک استراحت آرامشبخش است.
اما جذابیت این مجموعه فقط به لطافت و زیبایی بصری آن محدود نمیشود. این برنامه توجه مخاطب را به نقاط کمتر شناختهشده و کمبازدید ژاپن هم جلب میکند. گربهها بهطور طبیعی در مکانهای خلوتتر راحتترند و در این برنامه، درست مانند راهنماهای کوچک سفر، بهترین بخشهای زادگاه خود را نشان میدهند؛ از کوچهپسکوچههای پنهان گرفته تا آثار ثبتشده جهانی، از کارگاههای صنایعدستی سنتی تا باغهای دورافتاده. هر جا که یک معبد، کارگاه یا باغ خلوت باشد، این «راهنمایان پشمالو» میتوانند دیدنیهایی را نشان دهند که شاید گردشگران عادی هرگز به سراغشان نروند.
ایواگو در یکی از ویژهبرنامههای اناچکی گفته بود:
گربهها و مناظر ژاپنی واقعا به یکدیگر میآیند. گربهها اغلب به من کمک میکنند زیبایی منطقه را ببینم.
همین نگاه سبب شده است که هر قسمت، ترکیبی از صمیمیت، شوخطبعی و کشف باشد. یک گربه آرام که از نوازش موجسواران در ساحل لذت میبرد، گربهای شیطان که ماهیگیر را تعقیب میکند تا از صیدش چیزی گیر بیاورد، گربهای پرحرف که در برابر رهگذران کنار معبد صدا درمیآورد و گربهای بازیگوش که برای پیوستن به بچهها به حیاط تنها مدرسه شهر میدود، همگی بخشی از همین جهاناند.
ایواگو درباره گربهها، میگوید:
وقتی با گربهها وقت میگذرانید، زمان در یک چشمبههم زدن میگذرد. سگها معمولا هنگام زندگی با انسان، فکر میکنند انسان نقش صاحب را دارد و آنها باید آموزش ببینند و کنترل شوند. اما گربهها کاملا متفاوتاند. راستش را بخواهید، شاید این گربهها باشند که خودشان را صاحب انسانها میدانند!
گربهها؛ بهترین راهنمایان گردشگری
کار کردن با سوژهای غیرقابل پیشبینی مثل گربهها آسان نیست، اما همین پیشبینیناپذیری لحظههایی خلق میکند که هیچ برنامهریزیای نمیتواند جایگزینشان شود.
نسخه ژاپنی این برنامه هر هفته پخش میشود، هر قسمت ۵۹ دقیقه است و ایواگو و گروهش معمولا هشت روز برای فیلمبرداری فرصت دارند. آنها برای پیدا کردن ستارههای گربهای خود به سراغ شایعات محلی و شبکههای اجتماعی میروند و سپس اجازه میدهند که انتخاب نهایی را خود گربه انجام دهد؛ چرا که بهگفته ایواگو: «وقتی گربهای سر راهم قرار میگیرد، خودش تصمیم میگیرد که من به کدام سمت بروم.» در هر قسمت، نام و سن هر گربه معرفی میشود و برای او یک عنوان کوتاه نیز نمایش داده میشود تا نقش آن گربه پررنگتر شود.
مسیر حرفهای ایواگو البته فقط به مستندسازی محدود نمانده است. او در سال ۲۰۱۹ نخستین تجربه کارگردانیاش را با فیلم «جزیره گربهها» آغاز کرد. این فیلم، داستان یک بیوه ۷۰ ساله و گربهاش تاما را دنبال میکند که هر دو میکوشند به یکدیگر آرامش و دلگرمی بدهند. پس از پایان فیلمبرداری، گروه تولید از دیگران پرسید آیا کسی مایل است گربه ستاره فیلم را به سرپرستی بگیرد یا نه و ایواگو بیدرنگ با آغوش باز، او را پذیرفت.
با وجود همه سفرها و تجربههای بینالمللی، فلسفه کاری و زندگی ایواگو همچنان ساده مانده است، همانطور که خودش میگوید: «نکته اصلی این است که با اشتیاق انجامش بدهی. با عشق ارتباط برقرار کن.» این جمله، شاید بهترین توضیح برای کارنامه او باشد؛ کارنامهای که از جنگلهای پرخطر و حیوانات درنده تا کوچههای آرام ژاپن و گربهها را در بر میگیرد.
