آیا میدانید: استرس واقعا موها را سفید میکند؟
به گزارش لایوساینس؛ اگرچه ژنتیک مهمترین نقش را در زمان سفید شدن موها دارد، اما استرس هم میتواند در این روند تاثیرگذار باشد. «دیوید کینگزلی»، پژوهشگر حوزه ریزش مو و رئیس انجمن جهانی تریکولوژی، میگوید استرس عامل اصلی سفید شدن مو نیست، اما ممکن است این فرایند را سریعتر کند.
او توضیح میدهد حتی استرسهای غیرمستقیم مانند سوءتغذیه، مشکلات تیروئید، بههمخوردن تعادل هورمونی و کمخونی نیز میتوانند روی رنگدانههای مو تاثیر بگذارند.
مطالعهای که سال ۲۰۲۰ در نشریه Nature منتشر شد، نشان داد استرس در موشها میتواند سلولهای تولیدکننده رنگ مو، یعنی ملانوسیتها، را از بین ببرد. این سلولها از سلولهای بنیادی موجود در فولیکول مو تولید میشوند.
در این تحقیق، پژوهشگران در موشها واکنش استرس ایجاد کردند. در نتیجه، هورمون کورتیکوسترون ــ که معادل هورمون استرس کورتیزول در جوندگان است ــ به همراه نوراپینفرین وارد فولیکول مو شد. نوراپینفرین باعث شد سلول بنیادی به یک ملانوسیت معمولی تبدیل شود؛ تغییری که باعث از بین رفتن توانایی تقسیم نامحدود سلول میشد. به این ترتیب، فولیکول دیگر منبعی برای تولید سلولهای رنگدانهای جدید نداشت و مو رنگ خود را از دست میداد.
البته پژوهشگران تاکید میکنند که این نتایج را نمیتوان بهطور کامل به انسان تعمیم داد. با این حال، مطالعه دیگری که سال ۲۰۲۱ در نشریه eLife منتشر شد، نشان داد استرس میتواند در انسان هم باعث سفید شدن مو شود؛ هرچند این تغییر همیشه دائمی نیست.
در این پژوهش، از افرادی که موهای خاکستری یا موهای «دو رنگ» داشتند ــ یعنی بخشی از تار مو سفید و بخش دیگر دارای رنگ طبیعی بود ــ خواسته شد تجربهها و میزان استرس ماههای اخیر خود را ثبت کنند. نتایج نشان داد تجربههای استرسزا، مانند از دست دادن شغل، با سفید شدن مو ارتباط دارد. با این حال، در برخی موارد حذف عامل استرس باعث بازگشت رنگ مو شده بود.
«مارتین پیکارد»، عصبشناس دانشگاه کلمبیا و نویسنده اصلی این پژوهش، میگوید یکی از شرکتکنندگان در زمان تعطیلات، دوباره تیره شدن پنج تار از موهایش را تجربه کرده بود.
پیکارد معتقد است سفید شدن مو فقط به ژنتیک مربوط نمیشود. او میگوید با وجود اینکه همه موهای یک فرد ژنوم یکسانی دارند و در معرض شرایط مشابه قرار میگیرند، بعضی موها زودتر و بعضی دیرتر سفید میشوند.
بر اساس مدلسازی ریاضی انجامشده در این پژوهش، موها باید به یک «آستانه» مشخص برسند تا سفید شوند. در میانسالی، زمانی که فرد به این آستانه نزدیکتر میشود، استرس میتواند مو را از این مرز عبور دهد و روند سفید شدن را آغاز کند.
دیوید کینگزلی نیز با این نظریه موافق است و میگوید سلولهای بنیادی ملانوسیت با افزایش سن آسیبپذیرتر میشوند و استرس میتواند زمان سفید شدن مو را تغییر دهد.
پژوهشگران همچنین معتقدند در افرادی که بهتازگی موهایشان سفید شده، کاهش استرس ممکن است تا حدی روند سفید شدن را معکوس کند. اما در کسانی که سالها موهای سفید داشتهاند، بازگشت رنگ طبیعی مو بعید است، زیرا موها مدتها از آستانه سفید شدن عبور کردهاند.
با این حال، کینگزلی میگوید در عمل بهندرت دیده میشود که موها دوباره رنگ طبیعی خود را به دست بیاورند. او توضیح میدهد بازگشت رنگ مو بیشتر در بیمارانی مشاهده میشود که تحت درمان ریزش مو قرار دارند، نه افرادی که روند طبیعی سفید شدن مو را تجربه میکنند.
پیکارد میگوید مرحله بعدی تحقیقات میتواند انجام یک مطالعه بلندمدت باشد؛ پژوهشی که در آن وضعیت استرس افراد طی چند ماه بررسی شود. در چنین تحقیقی، دانشمندان تجربههای روزمره شرکتکنندگان و میزان هورمونهای استرس آنها را از طریق نمونه بزاق ثبت کرده و سپس تار موهایشان را تحلیل خواهند کرد، هرچند هنوز چنین مطالعهای آغاز نشده است.
با این حال، پژوهشگران میگویند پیام اصلی این مطالعات روشن است: کارهایی که در زندگی روزمره انجام میدهیم و میزان استرسی که تجربه میکنیم، میتواند روی فرایندهایی اثر بگذارد که زمانی تصور میشد کاملا برگشتناپذیر هستند؛ از جمله سفید شدن موها.