نمک یکی از قدیمیترین و مهمترین چاشنیهای غذایی جهان است؛ مادهای که زمانی آنقدر ارزش داشت که در برخی جوامع بهعنوان نوعی پول یا دستمزد مورد استفاده قرار میگرفت. اما امروزه مصرف بیش از حد آن به یکی از نگرانیهای مهم سلامت عمومی تبدیل شده است. جالب اینکه در میان کشورهای مختلف، یک کشور آسیایی با فاصله قابلتوجهی در صدر فهرست مصرف نمک قرار دارد.
بهنقل از Statista، هر شهروند چین بهطور متوسط روزانه ۱۷٫۷ گرم نمک مصرف میکند؛ رقمی که بیش از دو برابر سرانه مصرف در آمریکا است. آمریکاییها بهطور متوسط روزانه حدود ۸٫۹ گرم نمک مصرف میکنند و مجارستان با ۱۴٫۳ گرم در روز، پس از چین قرار گرفته است.
چرا مصرف نمک در چین اینقدر بالا است؟
بخش قابلتوجهی از این مصرف به شیوه آشپزی و عادتهای غذایی در چین برمیگردد. برخلاف بسیاری از کشورها که بخش بزرگی از نمک دریافتی مردم از غذاهای فراوریشده تأمین میشود، حدود ۸۰ درصد نمک مصرفی در چین از غذایی میآید که در خانه تهیه میشود.
سس سویا، خمیرهای تخمیری، لوبیای سیاه تخمیرشده و انواع سسها از مواد رایج در آشپزی چینی هستند و میتوانند مقدار زیادی سدیم وارد غذا کنند. نمک همچنین در مراحل مختلف پخت به غذا اضافه میشود تا طعم نهایی شکل بگیرد.
برای مثال، یک وعده بادمجان تند چینی که با سس سویا تهیه میشود، میتواند حدود ۱٬۱۵۳ میلیگرم سدیم داشته باشد؛ مقداری که به تنهایی بخش قابلتوجهی از سقف مصرف روزانه توصیهشده را تشکیل میدهد.
مصرف زیاد نمک چه خطری دارد؟
سدیم برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است، اما دریافت بیش از حد آن با افزایش فشار خون و بالا رفتن خطر بیماریهای قلبیعروقی ارتباط دارد. به همین دلیل، مصرف بالای نمک در چین به یکی از موضوعات مهم سلامت عمومی تبدیل شده است.
البته نمک تنها عامل مؤثر بر بیماریهای قلبیعروقی نیست و عواملی مانند سیگار کشیدن، ژنتیک و چاقی نیز نقش دارند. با این حال، کاهش مصرف سدیم یکی از راهکارهایی است که سازمان جهانی بهداشت و دولت چین برای کاهش خطر بیماریهای مرتبط با تغذیه دنبال میکنند.
چین چگونه میخواهد مصرف نمک را کاهش دهد؟
چین سالها است برنامههایی را برای کاهش مصرف نمک اجرا میکند. یکی از روشهای مورد استفاده، جایگزین کردن بخشی از نمک معمولی با نمکهای حاوی پتاسیم است؛ روشی که علاوه بر کاهش دریافت سدیم، میتواند دریافت پتاسیم را نیز افزایش دهد.
اما تغییر نوع نمک به تنهایی کافی نیست. به همین دلیل، برنامههایی برای تغییر عادتهای آشپزی و کاهش مقدار نمک مصرفی در خانه نیز اجرا شده است. سازمان جهانی بهداشت از سال ۲۰۲۲ برنامههایی را برای تشویق مردم به کاهش نمک هنگام پخت غذا دنبال کرده و دولت چین نیز طی سالهای گذشته کمپینهای مختلفی در این زمینه راهاندازی کرده است.
یکی از ایدههای ساده این برنامهها، توزیع قاشقهای مخصوص اندازهگیری نمک است تا افراد بتوانند مقدار نمکی را که هنگام آشپزی استفاده میکنند، بهتر کنترل کنند.
با این حال، کاهش مصرف نمک در کشوری که آشپزی آن طی قرنها بر پایه طعمهای شور، سسها و مواد تخمیری شکل گرفته، کار سادهای نیست. همین وابستگی عمیق به شیوههای سنتی آشپزی باعث شده است تغییر عادتهای غذایی به فرایندی طولانی تبدیل شود.
