بهنقل از Dezeen، استودیو هنری بیگرت و برگستروم در شمال سوئد سازهای شبیه یک کریستال صورتی ساختهاند که هم یک اثر هنری است و هم سونایی برای استفاده عمومی.
این سازه که Lithium Crystal Sauna نام دارد، نخستین پروژه دائمی تکمیلشده در پارک اقلیمی WasteLand Climate Action Park در شهر شِلهفتئو در شمال سوئد محسوب میشود؛ پروژهای که با هدف تبدیل یکی از آلودهترین سایتهای صنعتی منطقه به فضای عمومی شکل گرفته است.
محل ساخت سونا بیش از یک قرن تحت تأثیر آلودگیهای ناشی از انتشار مواد شیمیایی سمی در فرایند تولید خمیر کاغذ قرار داشت. پاکسازی خاک این منطقه ۱۷ سال طول کشید و در نهایت زمین آلوده به پارکی عمومی تبدیل شد.
بیگرت و برگستروم درباره ایده پروژه میگویند که قصد نداشتند گذشته صنعتی این مکان را پاک کنند یا نادیده بگیرند، بلکه میخواستند طراحی جدید را بر پایه تاریخ آن بنا کنند. به همین دلیل، سونا همزمان بهعنوان یک مجسمه و یک فضای کاملا کاربردی طراحی شده است.
سازهای شبیه کریستال لیتیوم
بدنه سونا با فولاد ضدزنگ آینهای پوشانده شده که سطح آن با تیتانیوم به رنگ صورتی درآمده است. فرم نامتقارن و چندوجهی بنا از حدود ۲۸۰ منشور تشکیل شده و طراحی آن بهصورت دیجیتال انجام شده است. سپس قطعات با استفاده از دستگاههای CNC و فناوری برش لیزری ساخته شدهاند.
شکل کلی بنا از یک کریستال لیتیوم بزرگشده الهام گرفته است؛ مادهای که نقش مهمی در فناوری باتری و گذار به انرژیهای تجدیدپذیر دارد.
طراحان میگویند لیتیوم به نمادی از گذار سبز تبدیل شده و با باتری، برقیسازی و آینده بدون سوخت فسیلی ارتباط دارد؛ اما استخراج آن نیز میتواند آسیبهای جدی به محیطزیست وارد کند. همین تضاد برای پروژهای که در یک سایت صنعتی آلوده ساخته شده، اهمیت ویژهای داشته است.
نمای آینهای سونا علاوه بر ایجاد ظاهر متفاوت، محیط اطراف را نیز بازتاب میدهد؛ از رودخانه و جنگل گرفته تا پوشش گیاهیای که پس از سالها پاکسازی دوباره در این منطقه در حال رشد است. درعینحال، این انعکاس یادآور چشماندازی است که صنعت برای دههها آن را تغییر داده بود.
سونایی که با انرژی ذخیرهشده کار میکند
سونای کریستالی به یک بخاری سفارشی مجهز شده است که با باتری کار میکند. درون این بخاری حدود ۲۶۰ کیلوگرم سنگ الیوین قرار گرفته که داخل یک قفس فلزی جای گرفته است. سطح بیرونی بخاری نیز با سنگ چخماق سیاه از سواحل نرماندی پوشانده شده است.
سیستم گرمایشی برای استفاده از برق سبز ذخیرهشده طراحی شده است و میتواند انرژی مورد نیاز خود را از باتریهای مستقل یا حتی خودروهای برقی دریافت کند.
فرم این بخاری نیز بخشی از ایده طراحی پروژه است. طراحان میگویند درحالیکه سیستم انرژی آن به آینده تعلق دارد، شکل بخاری به یکی از قدیمیترین ابزارهای بشر، یعنی سنگ چخماق ۲٫۵ میلیون ساله برای خرد کردن و بریدن، برمیگردد.
فضای داخلی با الهام از غار
در تضاد با نمای بیرونی براق و آینهای، فضای داخلی سونا با روکش چوب مقاوم در برابر حرارت و یک سازه چوبی از جنس صنوبر شکل گرفته است.
طراحان فضای داخلی را به غار تشبیه کردهاند؛ جایی که انسانهای نخستین برای پناه گرفتن به آن روی میآوردند و بعدها از آتش برای گرم ماندن استفاده کردند.
این سونا ظرفیت پذیرش ۱۲ نفر را دارد و نیمکتهای دستساز از چوب توسکا در اطراف بخاری قرار گرفتهاند. یک در شیشهای نیز چشماندازی مستقیم به رودخانه شِلهفتئو ایجاد میکند.
برای کف سونا از چوب کاج محلی استفاده شده است. این نوع چوب بهدلیل داشتن رزین طبیعی زیاد، در برابر رطوبت و پوسیدگی مقاومت مناسبی دارد و برای دوام بیشتر به مواد شیمیایی نیاز ندارد.
ترکیب هنر، معماری و فضای اجتماعی
بیگرت و برگستروم این پروژه را تنها یک سونای متفاوت نمیدانند، بلکه آن را نوعی اثر هنری اجتماعی و اجرایی توصیف میکنند؛ فضایی که افراد میتوانند در آن بدون بسیاری از محدودیتهای معمول اجتماعی کنار یکدیگر بنشینند و درباره تغییراتی که در محیط اطرافشان رخ میدهد، گفتوگو کنند.
هدف طراحان این است که سونا به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شود؛ نه اثری که صرفا از بیرون تماشا شود. به این ترتیب، Lithium Crystal Sauna گذشته صنعتی و آلوده محل را با فناوریهای مرتبط با آینده انرژی و یک فضای عمومی برای تعامل اجتماعی پیوند میدهد؛ سازهای که همزمان یادآور آسیبهای صنعتی و امکان تغییر کاربری و احیای چنین مکانهایی است.
