این معمار برای نجات خانه‌ای ۱۲۳ ساله، خانه‌ای دیگر دور آن ساخت!

یک خانه آجری به سبک ویکتوریایی در شهر دالاس آمریکا، در سال ۲۰۲۳ وضعیتی بحرانی داشت. آسیب شدید ناشی از رطوبت، دیواری که حدود ۲۰ سانتی‌متر از ساختمان فاصله گرفته بود و دیوارهای باربری که مستقیما روی زمین قرار داشتند، پایداری بنا را تهدید می‌کردند. مهندسان سازه پس از بررسی ساختمان به این نتیجه رسیدند که خانه تقریبا از مرحله تعمیر و مرمت معمولی عبور کرده است. (AD)

شانون وین، رستوران‌دار محلی، این خانه را در سال ۲۰۲۱ به همراه شریک تجاری خود، کیسی مک‌منمین، در محله سدارز خریده بود. پس از آنکه یکی از همسایه‌ها درباره احتمال فروریختن ساختمان هشدار داد، وین از مهندسان خواست وضعیت بنا را بررسی کنند. نتیجه بررسی‌ها او را به سمت راهکاری نامتعارف سوق داد؛ پروژه‌ای که راسل بوکانن، معمار آشنا با او در طرح‌های مرمتی پیشین، طراحی کرد.

ایده اصلی ساده اما غیرمعمول بود: خانه قدیمی را باز کنند، اجزای آن را با دقت حفظ کنند و دوباره درون سازه‌ای مدرن سرهم کنند. به این ترتیب، خانه تاریخی در فضایی محافظت‌شده قرار می‌گرفت و در عین حال، معماری جدید به‌جای تقلید از ظاهر قدیمی، هویتی مستقل پیدا می‌کرد.

بوکانن و تیم پروژه پس از بررسی شرایط بنا دریافتند که برای حفظ خانه، باید آن را از هم باز کنند و روی پی مناسب دوباره بسازند. نبود پی سنتی و وضعیت خاک منطقه باعث شده بود بخش‌هایی از ساختمان جابه‌جا شوند و استحکام آن به خطر بیفتد. در مقطعی، تیم برای جلوگیری از فروریختن خانه ناچار شد از تکیه‌گاه‌های خارجی استفاده کند.

معمار پروژه پیشنهاد داد که پیش از بازکردن بنا، تمام جزئیات آن از نظر ابعاد و ظاهر به‌دقت ثبت شوند. سپس اعضای تیم عملیات بازکردن خانه را از بالا آغاز کردند و اجزای آن را یکی‌یکی جدا کردند. آجرها، تیرهای چوبی، پنجره‌ها، درها و بخش‌های تزئینی مانند نوار آجری نمای ساختمان، همگی مستندنگاری شدند تا امکان بازسازی دقیق آن‌ها وجود داشته باشد.

تیم حتی میخ‌های سقف چوبی را بیرون آورد و پنجره‌ها، درها و پنجره‌های برجسته سقفی را جدا کرد. آجرها پس از جداسازی تمیز شدند و همراه با دیگر اجزا به محلی خارج از کارگاه انتقال یافتند تا در مرحله بازسازی دوباره استفاده شوند. این عملیات تخریب معمولی نبود؛ هدف آن حفظ حداکثری مصالح و جزئیات خانه اصلی بود.

پس از بازکردن بنا، تیم یک پی جدید ساخت و سپس سازه‌ای مدرن با نمای آلومینیومی و پوشش‌های نواری خاکستری را در اطراف خانه تاریخی شکل داد. خانه آجری درون این پوسته دوباره سرهم شد؛ فضایی که مانند محفظه‌ای محافظ، ساختمان قدیمی را از آفتاب، باد، باران و دیگر عوامل محیطی دور نگه می‌دارد.

بوکانن می‌گوید ایده این روش تا حدی از نمونه‌هایی در اروپا و سازه‌های موقتی الهام گرفت که برای محافظت از محوطه‌های باستان‌شناسی استفاده می‌شوند. بااین‌حال، او نمونه‌ای با ابعاد پروژه دالاس ندیده بود. این راهکار امکان می‌داد خانه تاریخی حفظ شود، بی‌آنکه ظاهر بنای جدید مجبور باشد معماری ویکتوریایی را تقلید کند.

در شکل نهایی، خانه قدیمی تنها حدود یک‌سوم از مساحت کل پروژه را اشغال می‌کند. فضای باقی‌مانده، محیطی بزرگ با دیوارهای سفید و کف براق از جنس ترازو ایجاد کرده است که بیشتر به یک گالری شباهت دارد. تضاد میان آجرهای قرمز تاریخی و پوسته ساده و معاصر، خانه را به اثری تبدیل کرده که هم‌زمان دو دوره معماری را به نمایش می‌گذارد.

مساحت نهایی پروژه حدود ۳۵۳ مترمربع است و عناصر اصلی خانه سال ۱۹۰۳، از جمله آجرها، تیرهای چوبی، درها و پنجره‌ها را در خود جای می‌دهد. نقشه داخلی نیز تا حد زیادی حفظ شده است؛ هرچند جای آشپزخانه و حمام برای پاسخ‌گویی بهتر به نیازهای امروزی تغییر کرده است.

تیم تلاش کرد در انتخاب جایگزین برای اجزایی که امکان حفظ آن‌ها وجود نداشت نیز به اصالت تاریخی وفادار بماند. وسایل جایگزین از میان نمونه‌هایی انتخاب شدند که به دوره زمانی بین سال‌های ۱۸۹۵ تا ۱۹۰۵ تعلق دارند. نمای جلویی خانه نیز از آجر ابیلین ساخته شده است؛ نوعی آجر که در شهر ابیلین در ایالت تگزاس تولید می‌شود. به گفته بوکانن، استادکاران آجرچین جزئیات نقشه‌ها را با دقت اجرا کردند و نمای بنا را دوباره شکل دادند.

با وجود ظاهر نامتعارف پروژه، ساختمان همچنان برای سکونت طراحی شده است. وین می‌گوید خانه اتاق خواب اصلی، حمام اختصاصی و سرویس بهداشتی دارد. او و شریکش هنوز درباره استفاده نهایی از ملک تصمیم نگرفته‌اند؛ این ساختمان می‌تواند در آینده به موزه، فضای برگزاری رویداد یا مرکز فعالیت یک سازمان غیرانتفاعی تبدیل شود، اما از ابتدا قابلیت زندگی در آن یکی از اهداف اصلی پروژه بوده است.

این ملک نه در فهرست بناهای شاخص تاریخی قرار داشت و نه به‌خاطر مالک یا کاربری خاصی شهرت یافته بود. بااین‌حال، مالکان و معمار تصمیم گرفتند همان میزان توجهی را به آن اختصاص دهند که معمولا نصیب بناهای شناخته‌شده و مهم فرهنگی می‌شود. هدف آن‌ها نشان‌دادن ارزش میراث معماری روزمره شهر بود؛ ساختمان‌هایی که بخشی از هویت محله‌ها را می‌سازند، حتی اگر شهرتی فراتر از محدوده خود نداشته باشند.

یکی از بخش‌های جالب پروژه، فضای میان خانه آجری و سازه مدرن است؛ محدوده‌ای که تشخیص مرز داخل و خارج را دشوار می‌کند و بسیاری از بازدیدکنندگان را غافلگیر می‌کند. نمای خانه قدیمی در میان فضای بزرگ و روشن سازه جدید قرار گرفته و حس تماشای بنایی تاریخی درون یک محفظه نمایشگاهی را به وجود می‌آورد.

بوکانن تأکید می‌کند که هدف پروژه، حفظ یک اثر معماری مهم بدون تلاش برای بازسازی ظاهری آن به شکلی مصنوعی بوده است. این خانه قرار نیست وانمود کند هنوز در سال ۱۹۰۳ زندگی می‌کند؛ بلکه تاریخ خود را در کنار معماری زمانه حاضر به نمایش می‌گذارد. این رویکرد نشان می‌دهد که حفاظت از بناهای قدیمی همیشه به معنای مرمت متعارف نیست و گاهی برای نجات یک ساختمان، باید راهی تازه برای ادامه زندگی آن پیدا کرد.