این فروشگاه جنگلی از چوب‌های دورریختنی ساخته شده است!

در حاشیه جنگلی در ووهان چین، فروشگاهی کوچک با ایده‌ای متفاوت شکل گرفته است: استفاده از چوب‌هایی که پس از ساخت‌وساز باقی می‌مانند و معمولا دور ریخته می‌شوند. فروشگاه جنگلی ویکی ورلد را گروه معماری ویکی ورلد در سال ۲۰۲۶ طراحی کرده است. این ساختمان ۱۲۰ مترمربعی، علاوه بر عرضه محصولات چوبی، تجربه‌ای از استفاده دوباره از مصالح و پیوند معماری با طبیعت ارائه می‌دهد. (ArchDaily)

ایده پروژه از تجربه‌های پیشین این گروه در ساخت کلبه‌های چوبی شکل گرفته است. با وجود تلاش برای استفاده از سازه‌های تمام‌چوبی و کاهش اثر ساختمان بر زمین، ساخت هر کلبه مقداری چوب اضافی به جا می‌گذاشت. طراحان به این فکر افتادند که چگونه می‌توان به این قطعات باقی‌مانده کاربرد تازه‌ای بخشید؛ پرسشی که هم محصولات فروشگاه و هم شکل ساختمان را تحت‌تأثیر قرار داد.

ویکی ورلد این فروشگاه را فضایی برای بازآفرینی چوب‌های باقی‌مانده از ساخت کلبه‌ها می‌داند. در این مجموعه، قطعاتی که ممکن است به‌عنوان ضایعات کنار گذاشته شوند، به محصولاتی مانند پایه تلفن همراه، جالباسی، جا‌مدادی با شکل کلبه و وسایل تزئینی الهام‌گرفته از جنگل تبدیل می‌شوند.

این رویکرد با همکاری جامعه محلی و استفاده از خلاقیت در طراحی پیش می‌رود. هدف فقط بازیافت ماده اولیه نیست؛ طراحان می‌خواهند نشان دهند که حتی تکه‌های کوچک چوب نیز می‌توانند به محصولاتی کاربردی تبدیل شوند، بی‌آنکه به فرایندهای ساخت پیچیده نیاز داشته باشند.

در این نگاه، هر قطعه چوب بخشی از داستان قبلی خود را حفظ می‌کند؛ از بافت و خطوط طبیعی گرفته تا نشانه‌هایی که از فرایند ساخت باقی مانده‌اند. تغییر کاربری این قطعات، عمر مفید آن‌ها را افزایش می‌دهد و مفهوم دورریز را دوباره به پرسش می‌کشد.

ساختمان فروشگاه در لبه جنگل و نزدیک ورودی مجموعه تفریحی ویکی ورلد سکرت کمپ قرار دارد. طراحان برای ساخت آن از ۳۰ قطعه چوب استفاده کرده‌اند و بنا را پیرامون یک درخت متاسکویا شکل داده‌اند. سقف سبزرنگ و یک‌شیب ساختمان نیز به هماهنگی بیشتر آن با محیط اطراف کمک می‌کند.

ساختار چوبی بنا به‌صورت آشکار باقی مانده است؛ به‌گونه‌ای که اجزای سازه و اتصالات آن پشت پوشش‌های تزئینی پنهان نمی‌شوند. این تصمیم، سادگی ساختمان را تقویت می‌کند و امکان درک مستقیم مصالح را در اختیار بازدیدکنندگان می‌گذارد.

بخشی از فضای زیر پیش‌آمدگی سقف نیز نیمه‌باز طراحی شده است تا در آینده به کارگاه تبدیل شود. این فضا می‌تواند محلی برای همکاری طراحان و بازدیدکنندگان در ساخت محصولات تازه از چوب‌های باقی‌مانده باشد.

ویکی ورلد در طراحی پروژه‌های خود تلاش می‌کند تا حد امکان ویژگی‌های طبیعی زمین را حفظ کند. در محل اجرای فروشگاه، درختان و بامبوهای موجود باقی مانده‌اند و طراحان مسیرهای طبیعی جنگل را نیز تغییر نداده‌اند.

ساختمان‌های این مجموعه از سطح زمین فاصله دارند و روی سازه‌های چوبی پیش‌ساخته قرار گرفته‌اند. این شیوه، تماس مستقیم بنا با زمین را کاهش می‌دهد و به حفظ بافت طبیعی محوطه کمک می‌کند. طراحان همچنین از ساخت دیوارهای غیرضروری و ایجاد چشم‌اندازهای مصنوعی پرهیز کرده‌اند تا محیط جنگلی نقش اصلی را در شکل‌گیری فضای مجموعه داشته باشد.

اتصالات فلزی کوچک، اجزای کلبه‌ها را به هم متصل می‌کنند و امکان بازکردن و مونتاژ دوباره آن‌ها را فراهم می‌آورند. گروه معماری این فرایند را به کنار هم قرار دادن قطعات سازه‌ای مانند اسباب‌بازی‌های ساختنی تشبیه می‌کند؛ روشی که ساخت‌وساز را انعطاف‌پذیرتر می‌کند.

سازه فروشگاه از چوب مهندسی‌شده چندلایه ساخته شده است. طراحان هر قطعه و اتصال را به‌صورت دیجیتال طراحی کرده‌اند تا اجزا با ابعاد مشخص تولید شوند و ساختمان با استفاده از قطعات پیش‌ساخته مونتاژ شود.

این روش امکان ساخت دقیق اجزای مختلف را فراهم می‌کند و نیاز به اجرای پیچیده در محل را کاهش می‌دهد. در کنار آن، گروه ویکی ورلد از تخته‌های چوبی کربونیزه‌شده در نمای برخی کلبه‌های خود استفاده می‌کند؛ روشی که با سوزاندن کنترل‌شده سطح چوب، رنگ تیره و بافت مشخصی به آن می‌دهد.

فروشگاه جنگلی ویکی ورلد بخشی از رویکرد گسترده‌تر این گروه به معماری طبیعی است؛ رویکردی که رابطه میان فضای ساخته‌شده، رفتار انسان و محیط را در مرکز توجه قرار می‌دهد. در این نگاه، کوچک‌بودن فضا لزوما محدودیت نیست و می‌تواند افراد را به مصالح، نور، صدا و جزئیات محیط نزدیک‌تر کند.

فضای کوچک ساختمان و حضور آن در دل جنگل، تجربه‌ای متفاوت از فروشگاه‌های متعارف ایجاد می‌کند. صدای برگ‌های خشک زیر پا، بافت چوب و حضور درختان به بخشی از تجربه بازدید تبدیل می‌شوند.

پروژه ویکی ورلد نشان می‌دهد که استفاده دوباره از مصالح می‌تواند فراتر از ساخت محصولات کوچک باشد و در طراحی خود ساختمان نیز نقش داشته باشد. در این فروشگاه، چوب‌های باقی‌مانده، سازه پیش‌ساخته و حفظ پوشش گیاهی در کنار هم قرار گرفته‌اند تا نمونه‌ای از معماری با مداخله محدود در طبیعت شکل بگیرد.