دو ساختمان این خانه با یک پل چوبی متصل می‌شوند؛ حس طبیعت در یک ویلای خاص!

ویلا ماربو در کارائیوا، در جنوب ایالت باهیا برزیل، خانه‌ای ۲۰۰ مترمربعی است که معماران به‌جای طراحی یک حجم یکپارچه، آن را به دو ساختمان مستقل تقسیم کرده‌اند. این دو بخش با یک پل ارتباطی و پرگولایی گسترده به هم متصل می‌شوند و مجموعه‌ای شکل می‌دهند که بیش از یک خانه معمولی، حال‌وهوای یک روستای کوچک گرمسیری را تداعی می‌کند. (ArchDaily)

دفتر Frederico Zanelato | Arquitetos این پروژه را در سال ۲۰۲۵ طراحی کرد. ایده اصلی از ابتدا ایجاد خانه‌ای نبود که صرفاً اتاق‌ها و فضاهای مختلف را در یک حجم کنار هم قرار دهد؛ بلکه معماران می‌خواستند کل زمین را به مجموعه‌ای از فضاهای پیوسته تبدیل کنند؛ جایی که مسیرهای حرکت، فضای باز و محل‌های نشستن، بخشی از تجربه زندگی در خانه باشند.

نخستین ویژگی قابل‌توجه ویلا ماربو، نحوه تقسیم آن به دو بلوک مستقل است. این دو ساختمان در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و با یک پل ارتباطی و پرگولایی بزرگ به هم متصل می‌شوند.

این سازمان‌دهی باعث می‌شود حرکت میان فضاهای مختلف خانه اهمیت پیدا کند. مسیرهای ارتباطی فقط راهی برای رسیدن از یک اتاق به اتاق دیگر نیستند؛ بلکه خود به فضاهایی برای مکث، گفت‌وگو و ارتباط با محیط اطراف تبدیل می‌شوند.

در نتیجه، معماری خانه حالتی سیال پیدا می‌کند و فضاهای داخلی، مسیرهای حرکتی و محوطه بیرونی در امتداد یکدیگر قرار می‌گیرند. همین ویژگی باعث شده معماران، ایده پروژه را به ساخت یک «روستا» تشبیه کنند؛ مجموعه‌ای که به‌جای تمرکز همه عملکردها در یک حجم، آن‌ها را در بخش‌های مختلف زمین پراکنده می‌کند.

اقلیم گرمسیری جنوب باهیا نقش مهمی در شکل‌گیری ویلا ماربو داشته است. جهت‌گیری ساختمان‌ها و محل قرارگیری بازشوها با توجه به مسیر تابش خورشید و جریان هوا انتخاب شده تا خانه بتواند تا حد امکان از شرایط طبیعی محیط استفاده کند.

بازشوهای متعدد امکان گردش متقاطع هوا را فراهم می‌کنند و نسیم ساحلی می‌تواند در بخش‌های مختلف خانه جریان پیدا کند. این ویژگی علاوه بر ایجاد آسایش حرارتی، ارتباط میان فضای داخلی و بیرون را نیز تقویت می‌کند.

در چنین طراحی‌ای، دیوارها دیگر مرز کاملا مشخصی میان خانه و طبیعت ایجاد نمی‌کنند. پنجره‌ها، بالکن‌ها، فضاهای نیمه‌باز و مسیرهای ارتباطی به عناصر واسطی تبدیل می‌شوند که داخل و بیرون را به یکدیگر پیوند می‌دهند.

این رویکرد به‌ویژه در منطقه‌ای با آب‌وهوای گرمسیری اهمیت دارد؛ زیرا معماری می‌تواند به‌جای جدا کردن کامل فضای زندگی از محیط، از نور، سایه و جریان طبیعی هوا برای ایجاد شرایط مطلوب استفاده کند.

انتخاب مصالح نیز با همین رویکرد انجام شده است. ترکیبی از اندود سفید آهکی، چوب، شیشه و الیاف طبیعی، ظاهر ساده و گرم خانه را شکل می‌دهد.

در میان این مصالح، استفاده از چوب‌های باریک بیرِیبا، یا همان biriba، بیش از همه جلب توجه می‌کند. این چوب‌ها در سقف‌ها و صفحات مشبک به کار رفته‌اند و علاوه بر ایجاد بافت بصری، شدت ورود نور طبیعی به فضاهای داخلی را کنترل می‌کنند.

نور خورشید پس از عبور از میان این عناصر، سایه‌هایی متغیر روی کف، دیوارها و مبلمان ایجاد می‌کند. با حرکت خورشید در طول روز، شکل این سایه‌ها نیز تغییر می‌کند و فضای داخلی خانه در ساعات مختلف روز چهره متفاوتی پیدا می‌کند.

به این ترتیب، نور فقط برای روشن کردن فضا به کار نمی‌رود؛ بلکه به بخشی از تجربه معماری تبدیل می‌شود.

با ورود به بخش اجتماعی ویلا، فضای دوارتفاعی نخستین تصویر از فضای داخلی را شکل می‌دهد. سقف چوبی پرگولا که با پوشش شیشه‌ای و لایه‌ای از چوب‌های بیرِیبا تکمیل شده، نگاه را به سمت فضای تفریحی خانه هدایت می‌کند.

در این قسمت، عملکردهای مختلف بدون مرزهای سخت در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. آشپزخانه به‌صورت روان به فضای بیرونی و بخش آشپزی و پذیرایی در فضای باز متصل می‌شود و امکان استفاده هم‌زمان از محیط داخلی و محوطه را فراهم می‌کند.

چنین چیدمانی با ایده اصلی پروژه نیز هماهنگ است؛ یعنی خانه قرار نیست مجموعه‌ای از اتاق‌های جدا از هم باشد، بلکه فضاهای مختلف باید بتوانند در طول روز به یکدیگر متصل شوند.

در طبقه همکف، یکی از سوئیت‌ها حمامی دارد که به یک باغ خصوصی باز می‌شود. این طراحی علاوه بر ایجاد حریم خصوصی، امکان ورود نور و ارتباط مستقیم با فضای سبز را فراهم می‌کند.

دو سوئیت دیگر در طبقه بالا قرار گرفته‌اند و هرکدام بالکن خصوصی دارند. بالکن‌ها نیز بخشی از همین ایده کلی هستند؛ فضاهایی میان داخل و خارج که امکان استفاده از هوای آزاد و نسیم منطقه را فراهم می‌کنند.

در نتیجه، زندگی در ویلا ماربو تنها به فضای محصور داخل ساختمان محدود نمی‌شود. بالکن‌ها، مسیرهای ارتباطی، پرگولا و فضاهای سبز، همگی در کنار اتاق‌ها بخشی از فضای زندگی را تشکیل می‌دهند.

یکی از ویژگی‌های شاخص ویلا ماربو، نحوه استفاده از نور طبیعی است. صفحات و سقف‌های ساخته‌شده از چوب‌های باریک بیرِیبا نور مستقیم خورشید را فیلتر می‌کنند و سایه‌هایی متحرک روی سطوح داخلی به وجود می‌آورند.

این سایه‌ها در طول روز تغییر می‌کنند و حرکت خورشید را در فضای خانه قابل‌مشاهده می‌سازند. در نتیجه، معماری پروژه ثابت و بی‌تغییر باقی نمی‌ماند؛ نور و زمان دائما ظاهر فضا را تغییر می‌دهند.

ترکیب چوب، شیشه، رنگ سفید و پوشش گیاهی نیز باعث می‌شود خانه با محیط گرمسیری اطراف خود هماهنگ شود، بدون آنکه بخواهد طبیعت را صرفاً به منظره‌ای پشت پنجره تبدیل کند.

ویلا ماربو بیش از آنکه بخواهد با یک فرم معماری پیچیده خودنمایی کند، بر کیفیت تجربه زندگی در یک اقلیم گرمسیری تمرکز دارد. مسیرهای باز، بالکن‌ها، پرگولا، فضای سبز و ارتباط میان اتاق‌ها، همگی به شکلی طراحی شده‌اند که ساکنان زمان بیشتری را در فضای نیمه‌باز و در ارتباط با محیط اطراف بگذرانند.

در چنین فضایی، نور صبح از میان چوب‌های باریک سقف عبور می‌کند، هوای تازه در بالکن‌ها جریان پیدا می‌کند و نسیم ساحلی بدون نیاز به جدا کردن کامل خانه از محیط وارد فضا می‌شود.

ویلا ماربو در نهایت خانه‌ای است که مفهوم اقامت در یک مقصد ساحلی را تنها به منظره دریا یا امکانات تفریحی محدود نمی‌کند. معماری آن تلاش می‌کند ریتم زندگی را با اقلیم، نور، باد و فضای سبز هماهنگ کند؛ خانه‌ای که قرار است بیشتر از یک محل اقامت، محیطی برای مکث، معاشرت و تجربه آرام‌تر زندگی باشد.