جوایز بینالمللی معماری ۲۰۲۶ برندگان خود را معرفی کرد؛ مجموعهای شامل بیش از ۳۰۰ ساختمان، پروژه معماری منظر و طرح شهرسازی از بیش از ۵۰ کشور که از میان ۸۵۰ پروژه انتخاب شدهاند. این آثار طیف گستردهای از پروژههای معاصر، از قطبهای صنعتی کربن صفر و آسمانخراشها تا فرودگاهها، موزهها، مسکن اجتماعی، مراکز فرهنگی، کتابخانهها، پلها، زیرساختها و طرحهای جامع شهری را دربرمیگیرند. (Global Desgin News)
این جایزه از سال ۲۰۰۵ توسط موزه معماری و طراحی شیکاگو آتنائوم با همکاری مرکز اروپایی معماری، هنر، طراحی و مطالعات شهری برگزار میشود و یکی از برنامههای قدیمی و گسترده جهانی برای معرفی معماری معاصر بهشمار میرود. برگزارکنندگان، پروژههایی را انتخاب میکنند که علاوه بر کیفیت طراحی و اجرای معماری، ایدهای نوآورانه داشته باشند و بتوانند بر جامعه، کاربران، محیط پیرامون و شهر تأثیر مثبت بگذارند.
معماری ۲۰۲۶؛ تمرکز بر پایداری و بازآفرینی شهری
برندگان امسال از پنج قاره انتخاب شدهاند و بسیاری از پروژهها به چالشهای امروز شهرها پاسخ میدهند؛ از تغییرات اقلیمی و محدودیت منابع گرفته تا حفاظت از میراث تاریخی، کاهش مصرف انرژی، ایجاد فضاهای عمومی و رشد سریع شهرها.
در میان برندگان، نام دفاتر شناختهشدهای مانند زاها حدید آرکیتکتس، فاستر + پارتنرز، اسنوهتا، کنگو کوما و همکاران، ایداس، وُها، کیپیاف، هنینگ لارسن و آدریان اسمیت + گوردون گیل دیده میشود.
کریستین نارکیویچ-لاین، رئیس و مدیرعامل موزه شیکاگو آتنائوم، میگوید تنوع پروژههای امسال نشان میدهد معماری چگونه میتواند به مسائل پیچیده اجتماعی، فرهنگی و زیستمحیطی پاسخ دهد؛ از احیای جوامع و حفاظت از میراث گرفته تا استفاده از فناوریهای جدید و راهکارهای پایدار.
ساختمانهایی برای شهرهای آینده
یکی از روندهای برجسته جوایز امسال، طراحی ساختمانهای بزرگ با توجه بیشتر به مصرف انرژی و انتشار کربن است.
برج بینالمللی فوربز در قاهره، طراحی آدریان اسمیت + گوردون گیل، بهعنوان ساختمانی با انتشار خالص صفر معرفی شده است. پنلهای خورشیدی روی بام و نمای ساختمان قرار گرفتهاند و بخشی از راهکارهای آن برای کاهش انتشار کربن را تشکیل میدهند.
در پکن نیز مرکز نمایشگاه و همایش بینالمللی پایتخت، طراحی زاها حدید آرکیتکتس و مؤسسه طراحی معماری پکن، در میان پروژههای برگزیده قرار گرفته است. این مجموعه بیش از ۶۱۱ هزار مترمربع وسعت دارد و ۹ سالن نمایشگاهی، سه سالن پذیرش، مرکز همایش با ظرفیت ۹ هزار نفر و هتلی با ۴۱۰ اتاق را در خود جای داده است.
طراحی مجموعه از سامانههای هوشمند مدیریت ساختمان، تهویه ترکیبی، جمعآوری آب باران، بازیافت آب خاکستری و پنلهای خورشیدی استفاده میکند.
در دوحه نیز برجهای میدان السعد با چهار برج اداری مرتفع پیرامون یک میدان عمومی بزرگ طراحی شدهاند و قرار است به یکی از عناصر شاخص منطقه تجاری مرکزی جدید شهر تبدیل شوند.
موزهها و مراکز فرهنگی
ساختمانهای فرهنگی یکی از بخشهای متنوع جوایز امسال بودند و پروژههایی از اروپا، آسیا، آمریکا و استرالیا در این بخش قرار گرفتند.
تئاتر کمال در کازان روسیه، طراحی مشترک کنگو کوما و همکاران و واوهاوس، یکی از پروژههای شاخص این بخش است. نمای ساختمان از پنلهای مثلثی آلومینیومی و شیشهای تشکیل شده است که با آرایشی شبیه گلبرگهای یخی، دریاچه، آسمان و جنگل اطراف را بازتاب میدهند.
موزه علم و فناوری شنژن در چین، اثر زاها حدید آرکیتکتس و مؤسسه طراحی معماری پکن نیز با فضاهای بزرگ داخلی و فرمهای سیال در فهرست برندگان قرار گرفته است.
موزه ابی کورتریک در بلژیک، موزه ملی مدال افتخار در تگزاس، گالری هنر ایالتی پرم در روسیه، یادمان برومادینیو در برزیل، موزه جدید معماری و طراحی در هلسینکی و مرکز فرهنگی باکا در استرالیا از دیگر پروژههای این بخش هستند.
دو پروژه از دفتر اسنوهتا نیز جایزه دریافت کردهاند: مرکز ارکستر سمفونیک سنتلوئیس در آمریکا و توسعه موزه هنر جازلین در اوماها.
بازآفرینی بناهای قدیمی بهجای ساخت دوباره
بازاستفاده از ساختمانهای موجود یکی از روندهای مهم فهرست امسال است. در این پروژهها، معماران بهجای تخریب بناهای قدیمی، آنها را با نیازهای جدید سازگار کردهاند.
از جمله نمونههای این رویکرد میتوان به بازسازی ترمینال یوروستار در ایستگاه مرکزی آمستردام، احیای مجموعه سه دودکش ترس شمینیس در بارسلونا، باززندهسازی فروشگاه تاریخی کاله نویکلن در برلین، احیای تالار آلبرت در تاسمانی و بازسازی ساختمان ۳۳ خیابان آلفرد در سیدنی اشاره کرد.
این رویکرد علاوه بر حفظ بخشی از هویت تاریخی شهرها، میتواند نیاز به تخریب، مصرف مصالح جدید و تولید نخاله ساختمانی را کاهش دهد.
پلها و فضاهای عمومی؛ زیرساختهایی برای زندگی شهری
برخی از پروژههای برگزیده نشان میدهند که زیرساختهای شهری دیگر تنها عناصر کاربردی نیستند و میتوانند به بخشی از فضای عمومی و تجربه روزمره شهروندان تبدیل شوند.
پل واندر در کالیفرنیا، پل پیاده زووله در هلند و لایتکارهاوس در سئول از جمله این پروژهها هستند. طراحی این سازهها بر ارتباط بهتر بخشهای مختلف شهر و ایجاد مسیرهای مناسب برای پیادهروی و دوچرخهسواری تأکید دارد.
در بخش فضاهای عمومی نیز پروژههایی مانند سقف نومد در توکیو، اِدِن داک در لندن و توسعه باغهای لانگوود در پنسیلوانیا انتخاب شدهاند.
هتلها و اقامتگاههای برگزیده
در بخش هتلها و اقامتگاهها، پروژههایی از نقاط مختلف جهان برگزیده شدهاند. هتل تلا ترا در یونان، هتل دلتا وُید، بخش سرلاس هتل بادروتس پالاس در سوئیس، اقامتگاه اوندار در سنگال، مجموعه تفریحی گونگچانگلینگ در چین و هتل ماندارین اورینتال کوستا ناوارینو در یونان از جمله این آثار هستند.
مجموعه تفریحی گونگچانگلینگ در استان لیائونینگ چین، طراحی دفتر انوتا، یکی از نمونههایی است که معماری اقامتگاهی را با ویژگیهای طبیعی و جغرافیایی منطقه پیوند داده است.
خانههایی از نقاط مختلف جهان
در بخش خانههای خصوصی نیز پروژههایی از کشورهای مختلف دیده میشود. خانه وورلا و آیونتپه در ترکیه، ویلای اوزدمیر در یالیکاواک، خانه پالم اسپرینگز در کالیفرنیا، اقامتگاه کوهستانی تراس در تگزاس، خانه کرنر استور در سیدنی، خانه کوئینتا داس آگواس در پرتغال و خانه لاس نوبس در مکزیک از جمله این آثار هستند.
خانه اینترستیس در سوئد، خانه واکوی در برزیل، خانه سنگی آیوالیک در ترکیه، خانه پورچ در نیویورک، مجموعه مسکونی ریوردیل در کانادا، خانه در ایتو در برزیل و خانه غیرفعال پدرو آباد در اسپانیا نیز در فهرست برندگان قرار گرفتهاند.
مسکن و پروژههای اجتماعی
مسکن شهری نیز سهم مهمی از جوایز امسال دارد. آپارتمانهای ۲۶ پوینت ۲ در لانگبیچ، پروژه ائوس در بلغارستان، مجموعه مِلِم گریس دارت در مونترال، پروژه آفِر هانگنگ در سئول و برج ۱۰۰۰ ام در شیکاگو از جمله برندگان بخش مسکن چندخانواری هستند.
در بخش مسکن اجتماعی نیز پروژه بازآفرینی روستای نو در ویتنام و پروژه استارت-ایوری در فرانسه انتخاب شدهاند؛ پروژههایی که به بهبود شرایط سکونت و بازآفرینی بافتهای موجود توجه دارند.
معماری صنعتی و زیرساختهای بزرگ
برخی برندگان امسال در حوزه ساختمانهای صنعتی قرار دارند؛ بخشی از معماری که معمولا کمتر از موزهها یا آسمانخراشها مورد توجه عمومی قرار میگیرد.
مرکز جهانی پژوهش و توسعه شرکت تیاسامسی در تایوان، پروژه ریزرو در سنگاپور، مرکز آزمایش و آموزش همراه با کارگاه در بلاروس، مرکز بازیافت منابع تجدیدپذیر تیسیسی داکا در تایوان و پروژه پنتاویت در چین از جمله برندگان این بخش هستند.
فرودگاهها و مراکز حملونقل
در بخش فرودگاهها و مراکز حملونقل، چهار پروژه انتخاب شدهاند: گالری برودیه در ایستگاه لیون-پارتدیو فرانسه، ترمینال بینالمللی میکی لِلند در هیوستون آمریکا، ترمینال جدید مسافری فرودگاه بینالمللی باتا در گینه استوایی و فرودگاه بینالمللی موبایل در آلاباما.
در این پروژهها، طراحی مسیرهای حرکتی، تجربه مسافر و ارتباط ساختمان با شهر در کنار عملکرد اصلی بنا اهمیت پیدا کرده است.
مدارس و دانشگاهها
معماری آموزشی نیز سهم قابل توجهی در جوایز امسال دارد. توسعه پردیس کالج هنر کالیفرنیا در سانفرانسیسکو، مدرسه راهنمایی واشبرن رورال نورث در کانزاس، مدرسه وابسته به دانشگاه تربیت معلم پکن در شنژن، مجموعه مدارس توبین مونتهسوری و داربی واسال در کمبریج و پردیس مارکهام دانشگاه یورک در تورنتو از جمله برندگان این بخش هستند.
مرکز دانشجویی آگورا در دانشگاه روآن، مدرسه مایکل دریسکول در بروکلاین، مرکز فناوری هوافضای سیسی و هایت براون در فلوریدا، پردیس آموزش فنی ویتیسی در هنگکنگ و مهدکودک کشتی نوح در ایتالیا نیز در فهرست قرار گرفتهاند.
پارکها و معماری منظر
در بخش پارکها و باغها، پارک ساحلی میشن بی در سانفرانسیسکو و مجموعه تایکو پلیس در هنگکنگ برگزیده شدهاند.
در بخش معماری منظر و شهرسازی نیز پروژههایی مانند طرح بافترنگی کاشغر در چین، طرح توسعه مسکونی پروکشِوِل در مسکو، بازسازی اسکله ۳۴ در مونترال، پروژه نِستِد آرک در رینو، خیابان اسلون در لندن، پارک طبیعی صدمین سالگرد مرسین در ترکیه و طرح جامع رامبلاس دل پلاتا در بوئنوسآیرس جای گرفتهاند.
آسمانخراشها و ساختمانهای بلندمرتبه
ساختمانهای بلند همچنان یکی از بخشهای مهم معماری معاصر هستند. در جوایز امسال، برج یک در مسکو، مقر اداره سرمایهگذاری مستقیم کویت در کویت، برج ۱۰۰۰ ام در شیکاگو، برجهای میدان السعد در دوحه، مرکز بایتدنس هوهای در شنژن، برج بینالمللی فوربز در قاهره و پروژه جورجیا و اَبوت در ونکوور از جمله برندگان این بخش هستند.
با این حال، حضور این ساختمانها در فهرست امسال تنها به ارتفاع یا فرم آنها محدود نمیشود و موضوعاتی مانند فضای عمومی، مصرف انرژی و سازگاری با نیازهای جدید شهرها نیز در طراحی آنها اهمیت دارد.
برخی از شاخصترین برندگان در یک نگاه
در میان صدها پروژه برگزیده، چند اثر بیش از دیگران توجهها را به خود جلب کردهاند:
- مرکز نمایشگاه و همایش بینالمللی پایتخت پکن؛ طراحی زاها حدید آرکیتکتس
- برج بینالمللی فوربز در قاهره؛ طراحی آدریان اسمیت + گوردون گیل
- موزه علم و فناوری شنژن؛ طراحی زاها حدید آرکیتکتس
- تئاتر کمال در کازان؛ طراحی کنگو کوما و همکاران
- برجهای میدان السعد در دوحه؛ طراحی فاستر + پارتنرز
- پل واندر در کالیفرنیا
- پل پیاده زووله در هلند
- باغهای لانگوود در پنسیلوانیا
- مجموعه تفریحی گونگچانگلینگ در چین
- مرکز ارکستر سمفونیک سنتلوئیس در آمریکا
در کنار بیش از ۱۸۵ پروژهای که جایزه اصلی را دریافت کردهاند، ۱۴۴ پروژه دیگر نیز موفق به دریافت تقدیر ویژه شدهاند. فهرست رسمی جوایز، این آثار را نیز در بخش Honorable Mentions معرفی کرده است.
نمایش آثار برگزیده در آتن
پروژههای برگزیده جوایز بینالمللی معماری ۲۰۲۶ در قالب نمایشگاهی با عنوان «شهر و جهان» در مرکز اروپایی معماری، هنر، طراحی و مطالعات شهری در آتن به نمایش درمیآیند. مراسم معرفی رسمی برندگان نیز در نزدیکی آکروپولیس برگزار میشود.
این مجموعه در نهایت تصویری از معماری معاصر در بیش از ۵۰ کشور ارائه میدهد؛ معماریای که دیگر تنها به فرم و ظاهر ساختمان محدود نیست و موضوعاتی مانند تغییرات اقلیمی، استفاده مجدد از بناها، فضاهای عمومی، عدالت اجتماعی، فناوری، مصرف انرژی و ارتباط میان ساختمان و جامعه را نیز در مرکز توجه قرار میدهد.