کدام کشورهای اروپا جزیره‌ای هستند؟

بر اساس گزارش WorldAtlas، تنها پنج کشور مستقل اروپا کاملا جزیره‌ای هستند؛ از ایسلند یخی در شمال اقیانوس اطلس تا مالت کوچک در قلب مدیترانه. این کشورها با وجود تفاوت‌های گسترده در جمعیت، مساحت و اقتصاد، نقش مهمی در تاریخ، تجارت دریایی و سیاست اروپا داشته‌اند.

قبرس پرجمعیت‌ترین جزیره دریای مدیترانه و سومین جزیره بزرگ این منطقه پس از سیسیل و ساردنی است. این کشور ۹,۲۵۱ کیلومتر مربع مساحت دارد و جمعیت کل جزیره حدود ۱٫۲۷ میلیون نفر برآورد می‌شود.

نیکوزیا، پایتخت قبرس، تنها پایتخت ملی جهان است که از سال ۱۹۷۴ تاکنون به‌وسیله یک خط مرزی بین‌المللی تقسیم شده است؛ زمانی که نیروهای ترکیه بخش شمالی جزیره را اشغال کردند.

جمهوری قبرس در سال ۲۰۰۴ به اتحادیه اروپا پیوست و از یورو استفاده می‌کند؛ در حالی که جمهوری ترک قبرس شمالی که حدود ۳۶ درصد جزیره را در اختیار دارد، تنها از سوی ترکیه به رسمیت شناخته می‌شود.

اقتصاد قبرس بر خدمات، گردشگری، خدمات مالی و کشتیرانی استوار است و تولید ناخالص داخلی سرانه آن در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۳ هزار دلار برآورد می‌شود.

ایسلند کم‌تراکم‌ترین کشور اروپا از نظر جمعیت است. حدود ۴۰۰ هزار نفر در مساحتی معادل ۱۰۳ هزار کیلومتر مربع زندگی می‌کنند؛ یعنی تقریبا ۳٫۹ نفر در هر کیلومتر مربع.

ریکیاویک، پایتخت این کشور، در ساحل جنوب‌غربی و در عرض جغرافیایی ۶۴ درجه شمالی قرار دارد و شمالی‌ترین پایتخت یک کشور مستقل در جهان محسوب می‌شود.

این جزیره دقیقا روی رشته‌کوه میان‌اقیانوسی اطلس قرار گرفته؛ جایی که صفحات تکتونیکی آمریکای شمالی و اوراسیا از یکدیگر فاصله می‌گیرند. همین موضوع باعث شده ایسلند یکی از فعال‌ترین مناطق زمین‌شناسی جهان باشد. حدود ۳۰ سامانه آتشفشانی فعال و نزدیک به ۲۰۰ آتشفشان در شکل‌گیری چشم‌انداز این کشور نقش داشته‌اند و هر چند سال یک‌بار فوران‌های بزرگی رخ می‌دهد.

اقتصاد ایسلند بر ماهیگیری، انرژی زمین‌گرمایی و برق‌آبی، ذوب آلومینیوم و گردشگری متکی است. تولید ناخالص داخلی سرانه این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۸ هزار دلار برآورد می‌شود که از بالاترین ارقام جهان است.

ایسلند عضو ناتو و منطقه اقتصادی اروپا است، اما عضو اتحادیه اروپا نیست و واحد پول خود یعنی «کرونای ایسلند» را حفظ کرده است.

جمهوری ایرلند ۷۰,۲۷۳ کیلومتر مربع مساحت دارد و ۲۶ شهرستان از ۳۲ شهرستان جزیره ایرلند را در بر می‌گیرد. ۶ شهرستان دیگر، ایرلند شمالی را تشکیل می‌دهند که بخشی از بریتانیا است.

جمعیت این کشور حدود ۵٫۴ میلیون نفر است و دوبلین پایتخت و بزرگ‌ترین شهر آن محسوب می‌شود.

تولید ناخالص داخلی سرانه ایرلند حدود ۱۱۰ هزار دلار برآورد می‌شود که یکی از بالاترین ارقام جهان است؛ هرچند این عدد به‌دلیل ثبت درآمد شرکت‌های چندملیتی آمریکایی در شعب ایرلندی برای اهداف مالیاتی، تا حد زیادی افزایش یافته است.

شاخص درآمد ملی تعدیل‌شده ایرلند که اثر شرکت‌های چندملیتی را حذف می‌کند، درآمد سرانه واقعی را نزدیک به ۷۰ هزار دلار نشان می‌دهد.

اقتصاد ایرلند به‌شدت بر فناوری، داروسازی و خدمات مالی متمرکز است. این کشور در سال ۱۹۷۳ به اتحادیه اروپا پیوست و از سال ۱۹۹۹ از یورو استفاده می‌کند.

مالت مجمع‌الجزایری در دریای مدیترانه شامل سه جزیره مسکونی مالت، گوزو و کومینو و چند جزیره کوچک غیرمسکونی است که مجموعاً ۳۱۶ کیلومتر مربع مساحت دارند.

جمعیت این کشور حدود ۵۸۰ هزار نفر است و با حدود ۱,۸۳۰ نفر در هر کیلومتر مربع، بالاترین تراکم جمعیت را در میان کشورهای اروپایی دارد.

والتا، پایتخت مالت، حدود ۶۰۰۰ نفر جمعیت دارد و با مساحت ۰.۶۱ کیلومتر مربع، کوچک‌ترین پایتخت ملی در اتحادیه اروپا محسوب می‌شود.

مالت حدود ۸۰ کیلومتر جنوب سیسیل قرار گرفته و موقعیت راهبردی آن باعث شده در طول تاریخ تحت سلطه فنیقی‌ها، رومی‌ها، اعراب، نورمن‌ها، شوالیه‌های هوسپیتالر، فرانسوی‌ها و بریتانیایی‌ها قرار بگیرد تا اینکه در سال ۱۹۶۴ استقلال یافت.

اقتصاد مالت اکنون بر خدمات مالی، گردشگری، بازی‌های آنلاین و کشتیرانی استوار است و تولید ناخالص داخلی سرانه آن در سال ۲۰۲۴ حدود ۴۲ هزار دلار برآورد می‌شود. این کشور در سال ۲۰۰۴ به اتحادیه اروپا پیوست و در سال ۲۰۰۸ یورو را پذیرفت.

بریتانیا کشوری جزیره‌ای است که از جزیره بریتانیای کبیر (شامل انگلستان، اسکاتلند و ولز)، بخش شمال‌شرقی جزیره ایرلند (ایرلند شمالی) و بیش از هزار جزیره کوچک‌تر تشکیل شده است.

بریتانیا تنها کشور این فهرست است که مرز زمینی دارد؛ مرزی که از طریق ایرلند شمالی با جمهوری ایرلند مشترک است. بقیه مرزهای این کشور را خطوط ساحلی تشکیل می‌دهند که طول آن‌ها حدود ۱۲,۴۰۰ کیلومتر است و از طولانی‌ترین خطوط ساحلی اروپا به شمار می‌رود.

جمعیت بریتانیا حدود ۶۸ میلیون نفر است و تولید ناخالص داخلی سرانه آن در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۲ هزار دلار برآورد می‌شود. لندن نیز پایتخت و بزرگ‌ترین شهر کشور است.

بریتانیا در سال ۱۹۷۳ به اتحادیه اروپا پیوست و در ژانویه ۲۰۲۰ از آن خارج شد؛ اقدامی که تاکنون هیچ کشور دیگری انجام نداده است. این کشور اکنون بر اساس توافق تجارت و همکاری با اتحادیه اروپا فعالیت می‌کند.

پنج کشور جزیره‌ای اروپا از نظر سیاسی و فرهنگی تفاوت‌های زیادی دارند، اما چند ویژگی مشترک میان آن‌ها دیده می‌شود.

تمام این کشورها عضو اتحادیه اروپا بوده‌اند یا هستند؛ هرچند بریتانیا در ژانویه ۲۰۲۰ از این اتحادیه خارج شد. همچنین اقتصاد هر پنج کشور تا حد زیادی به صنایع دریامحور مانند ماهیگیری، کشتیرانی، خدمات بندری و گردشگری وابسته است.

سه کشور ایسلند، ایرلند و بریتانیا در شمال اقیانوس اطلس قرار دارند و از نظر تاریخی رو به قاره آمریکا بوده‌اند؛ در حالی که قبرس و مالت در مدیترانه قرار گرفته و دست‌کم سه هزار سال به‌عنوان نقاط راهبردی میان اروپا، آفریقا و آسیا عمل کرده‌اند.

تفاوت جمعیتی میان این کشورها بسیار قابل توجه است؛ از حدود ۴۰۰ هزار نفر در ایسلند تا حدود ۶۸ میلیون نفر در بریتانیا. همچنین چهار کشور از پنج کشور این فهرست یعنی ایسلند، ایرلند، بریتانیا و مالت، تولید ناخالص داخلی سرانه‌ای بالاتر از میانگین اروپا دارند. در این میان، ایرلند بالاترین رقم را ثبت کرده، هرچند بخش مهمی از آن ناشی از فعالیت شرکت‌های چندملیتی مستقر در دوبلین است.