هوش مصنوعی پشت فرمان هواپیماها؛ آینده‌ای که صنعت هوانوردی را متحول می‌کند

به نقل از cnn؛ یک هواپیمای کوچک سسنا کاراوان روی باند سرعت می‌گیرد، از زمین بلند می‌شود و اوج می‌گیرد؛ در حالی که خلبان حاضر در صندلی کناری حتی دستش را روی کنترل‌ها نمی‌گذارد.

این پرواز بخشی از آزمایش یک استارتاپ به نام Merlin Labs است؛ جایی که سیستم هوش مصنوعی نقش اصلی را در هدایت هواپیما بر عهده دارد. در این پرواز آزمایشی، بسیاری از وظایف معمول خلبانی به AI سپرده شده و خلبان بیشتر نقش ناظر را ایفا می‌کند.

از نظر قانونی، این پرواز یک آزمایش محسوب می‌شود و هواپیما نیز برچسب «تجربی» دارد. سیستم Merlin Pilot حتی فراتر از یک اتوپایلوت معمولی عمل می‌کند؛ این فناوری با استفاده از مدل‌های پردازش زبان طبیعی، دستورات شبیه‌سازی‌شده کنترل ترافیک هوایی را دریافت کرده و به آن‌ها پاسخ می‌دهد.

ایده سپردن کنترل پرواز به رایانه‌ها هنوز برای بسیاری از خلبانان چالش‌برانگیز است، اما صنعت هوانوردی به‌تدریج در حال حرکت به سمت استفاده گسترده‌تر از هوش مصنوعی است. هدف، خودکارسازی بخشی از وظایف خلبان و در بلندمدت، بررسی امکان پروازهای کاملا خودران است.

این تحول در شرایطی رخ می‌دهد که صنعت هوانوردی با کمبود جهانی خلبان مواجه است. برآوردها نشان می‌دهد خطوط هوایی در دو دهه آینده به بیش از ۶۰۰ هزار خلبان جدید نیاز خواهند داشت. هم‌زمان، فشار بر سیستم کنترل ترافیک هوایی نیز به دلیل افزایش ترافیک و چندین حادثه نزدیک به برخورد در سال‌های اخیر افزایش یافته است.

در سطح سیاست‌گذاری نیز استفاده از هوش مصنوعی در حال بررسی است. هدف اصلی، کمک به بهبود بهره‌وری و کاهش فشار کاری کنترلرهای ترافیک هوایی عنوان شده، نه جایگزینی آن‌ها.

با این حال، دیدگاه‌ها در صنعت هوانوردی یکدست نیست. سیستم‌های اتوماسیون طی دهه‌ها در هواپیماها توسعه یافته‌اند و امروز در قالب سیستم‌های Fly-by-Wire مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما همچنان محدودیت‌هایی دارند و در شرایط پیش‌بینی‌نشده به اندازه انسان انعطاف‌پذیر نیستند.

در مقابل، برخی کارشناسان معتقدند سیستم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند طیف گسترده‌تری از موقعیت‌های پیچیده را مدیریت کنند و در نهایت به افزایش ایمنی کمک کنند. با این حال، رسیدن به سطح اعتماد کامل در صنعت هوانوردی هنوز زمان‌بر است.

در حال حاضر، سیستم‌های اتوماسیون به گونه‌ای طراحی شده‌اند که خلبان همچنان مرکز تصمیم‌گیری باقی بماند و در صورت نیاز بتواند کنترل را به‌صورت کامل در دست بگیرد.

نمایندگان انجمن‌های خلبانی نیز تاکید دارند که فناوری باید نقش حمایتی داشته باشد، نه جایگزین خلبانان. به گفته آن‌ها، مهم‌ترین عامل ایمنی در هر پرواز، حضور دو خلبان آموزش‌دیده و آماده در کابین است.

شرکت‌های فعال در این حوزه تاکید می‌کنند که پروازهای مسافربری کاملا بدون خلبان هنوز فاصله زیادی تا واقعیت دارند. هدف فعلی، قرار دادن هوش مصنوعی در کنار خلبان انسانی و ایجاد اعتماد تدریجی به این فناوری است.

Merlin Labs اعلام کرده تاکنون صدها پرواز آزمایشی انجام داده و در مسیر دریافت تاییدیه‌های سخت‌گیرانه نهاد هوانوردی آمریکا قرار دارد؛ فرآیندی که معمولا سال‌ها زمان می‌برد.

نخستین کاربرد جدی این فناوری احتمالا در بخش نظامی خواهد بود. این شرکت اخیرا قراردادی بیش از ۱۰۰ میلیون دلار با نیروی هوایی آمریکا برای استفاده از این سیستم در هواپیماهای باری C-130 امضا کرده است.

در این پرواز آزمایشی، سیستم هوش مصنوعی هواپیما را در مسیر نهایی فرود قرار می‌دهد، ارتفاع را تنظیم می‌کند و با وجود باد جانبی، آن را تا لحظه فرود روی باند هدایت می‌کند.

این تجربه نشان می‌دهد هرچند چالش‌های فنی همچنان باقی است، اما مسیر آینده هوانوردی به‌وضوح در حال تغییر است؛ مسیری که در آن هوش مصنوعی و انسان در کنار هم نقش خلبانی را بازتعریف می‌کنند.