اگر امروز بزرگراهها را از یک شهر حذف کنید، احتمالا بیشتر مردم آن را غیرقابل سکونت میدانند. سالها است شهرهای مدرن بر اساس خودرو ساخته شدهاند؛ خیابانها عریضتر شدهاند، پارکینگها بزرگتر شدهاند و ترافیک به بخشی از برنامه روزانه میلیونها نفر تبدیل شده است. (alot)
اما در گوشههایی از جهان، شهرهایی وجود دارند که هیچوقت این مسیر را انتخاب نکردند؛ یا زمانی تصمیم گرفتند آن را متوقف کنند. در اینجا خیابانها هنوز برای قدم زدن ساخته شدهاند، نه برای سبقت گرفتن. مردم با دوچرخه از کنار هم عبور میکنند، کالسکههای اسبی هنوز کار میکنند، قایقها نقش تاکسی را دارند و در بعضی جاها حتی الاغ، مهمترین وسیله حملونقل است.
جالبتر اینکه بسیاری از این مکانها فقط بهخاطر معماری یا طبیعتشان مشهور نشدهاند؛ بلکه میلیونها گردشگر برای تجربه همین آرامشی به آنجا سفر میکنند که در بیشتر شهرهای امروز پیدا نمیشود.
زرمات، سوئیس؛ شهری که خودروهای بنزینی را کنار گذاشت
زرمات در دامنه کوه ماترهورن قرار دارد و یکی از مشهورترین شهرهای بدون خودرو در جهان است. ورود خودروهای بنزینی به این شهر ممنوع است و مردم بیشتر با خودروهای برقی کوچک، کالسکههای اسبی یا پیاده رفتوآمد میکنند. همین موضوع باعث شده است هوای پاک و آرامش کوهستان همچنان بخشی از هویت زرمات باقی بماند.
محله ووبان در فرایبورگ، آلمان؛ الگویی برای شهرهای آینده
ووبان یکی از موفقترین نمونههای شهرسازی پایدار در اروپا به شمار میرود. خیابانهای این محله بیشتر برای عابران و دوچرخهسواران طراحی شدهاند و حملونقل عمومی نقش اصلی را بر عهده دارد. بسیاری از ساکنان هم بهجای داشتن خودرو شخصی، از سیستم اشتراک خودرو استفاده میکنند.
جزیره تانجیر در ویرجینیا، آمریکا؛ جایی که گلفکارت جای ماشین را گرفته است
در این جزیره کوچک در خلیج چساپیک، خودروهای معمولی تقریبا دیده نمیشوند. بیشتر مردم با دوچرخه یا گلفکارت رفتوآمد میکنند و همین موضوع، حالوهوای آرام جزیره را حفظ کرده است.
روتنبورگ اوب در تاوبر، آلمان؛ شهری که حالوهوای قرون وسطی را حفظ کرده است
بخش تاریخی این شهر باواریایی هنوز همان کوچههای سنگفرش و خانههای نیمهچوبی قدیمی را حفظ کرده است. محدودیت تردد خودرو باعث شده است قدم زدن در خیابانهایش بیشتر شبیه سفر در زمان باشد.
جزیره سارک در جزایر مانش؛ زندگی بدون خودرو
در سارک، مردم با دوچرخه، کالسکه و تراکتور رفتوآمد میکنند و خودروهای شخصی جایی در زندگی روزمره ندارند. همین تصمیم، این جزیره را به یکی از آرامترین مقصدهای اروپا تبدیل کرده است.
جزیره روتنست در استرالیا؛ بهترین راه، دوچرخهسواری است
این جزیره ورود خودروهای شخصی را محدود کرده است و بیشتر گردشگران با دوچرخه میان ساحلها و طبیعت بکر آن حرکت میکنند. همین موضوع باعث شده است مسیر جابهجایی خودش به بخشی از تجربه سفر تبدیل شود.
جزیره پونتیکونیسی در یونان؛ فقط با قایق میتوان رسید
این جزیره کوچک نزدیک کورفو آنقدر جمعوجور است که خودرو اصلا کاربردی در آن ندارد. چند دقیقه قایقسواری کافی است تا از شلوغی شهر فاصله بگیرید و وارد فضایی آرام شوید.
فاس البالی در مراکش؛ هزارتوی تاریخی بدون خودرو
شهر تاریخی فاس یکی از بزرگترین بافتهای شهری بدون خودرو در جهان است. هزاران کوچه باریک، بازارهای سنتی و کارگاههای قدیمی هنوز همان ساختار قرنهای گذشته را حفظ کردهاند و الاغها همچنان بخشی از سیستم حملونقل شهر هستند.
جزیره مونهیگن در مین، آمریکا؛ مقصدی برای قدم زدن
این جزیره کوچک خودرو را کنار گذاشته است تا طبیعت و مسیرهای ساحلیاش دستنخورده باقی بمانند. بیشتر گردشگران برای پیادهروی و بازدید از گالریهای هنری به اینجا سفر میکنند.
کوه آتوس در یونان؛ سکوت بخشی از زندگی روزمره است
در این جمهوری رهبانی، خودرو نقش بسیار محدودی دارد و بازدیدکنندگان بیشتر با قایق یا پیاده به صومعههای تاریخی میرسند. همین شیوه رفتوآمد، فضای آرام و متفاوت منطقه را حفظ کرده است.
جزیره مکیناک در میشیگان، آمریکا؛ ممنوعیتی که بیش از یک قرن دوام آورده است
از سال ۱۸۹۸ ورود خودرو به این جزیره ممنوع شده است. امروز هم کالسکههای اسبی و دوچرخهها خیابانهای جزیره را پر کردهاند و فضای تاریخی آن را زنده نگه داشتهاند.
جزیره هیدرا در یونان؛ جایی که الاغ هنوز وسیله حملونقل است
در هیدرا، شیب کوچهها و ساختار جزیره باعث شده است خودرو هیچوقت جایگاه مهمی پیدا نکند. الاغها هنوز بار حمل میکنند و تاکسیهای آبی، مسیرهای طولانیتر را پوشش میدهند.
لا کومبرسیتا در آرژانتین؛ روستایی که خودروها بیرون میمانند
گردشگران خودروهایشان را بیرون روستا پارک میکنند و باقی مسیر را میان جنگل، آبشار و خانههای چوبی پیاده طی میکنند؛ تجربهای که سرعت زندگی را به شکل محسوسی کاهش میدهد.
لامو در کنیا؛ شهری که ریتم تاریخی خود را حفظ کرده است
لامو یکی از قدیمیترین شهرهای ساحلی آفریقا است. کوچههای باریک، قایقهای سنتی و الاغهایی که بار جابهجا میکنند، باعث شدهاند هویت تاریخی شهر همچنان دستنخورده باقی بماند.
آروزا، سوئیس؛ شهری که آرامش را حفظ کرده است
در بخشهایی از آروزا، محدودیت تردد خودرو باعث شده است پیادهروی، دوچرخهسواری و اسکی، طبیعیترین راه تجربه این شهر کوهستانی باشند. سکوت و طبیعت آلپ، مهمترین بخش تجربه سفر به این مقصد هستند.
وقتی خیابانها دوباره به مردم برمیگردند
وجه مشترک این ۱۵ مقصد فقط ممنوعیت خودرو نیست. هر کدام به شکلی نشان میدهند شهرها میتوانند بدون ترافیک سنگین هم زنده و پویا باشند. هوای پاکتر، آلودگی صوتی کمتر، فضاهای عمومی فعالتر و خیابانهایی که مردم با خیال راحت در آن قدم میزنند، نتیجه انتخابی است که بعضی از این شهرها قرنها پیش انجام دادند و بعضی دیگر در سالهای اخیر به سراغش رفتند.
شاید به همین دلیل باشد که این مکانها فقط مقصدهای گردشگری نیستند؛ آنها نمونههایی واقعی از این پرسشاند که اگر ماشینها چند قدم عقبتر بایستند، شهرها چه شکلی خواهند شد.