کشف گربه کوچک و هزاران واکنش عجیب؛ از تماس برای خرید گربه تا کمک‌های مالی!

کشف گونه‌ای جدید از گربه وحشی در بولیوی، توجه رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی را در سراسر جهان برانگیخته است. این گربه کوچک که «تیلکایو» نام دارد، پس از بررسی‌های ژنتیکی به‌عنوان گونه‌ای مستقل شناسایی شد؛ اتفاقی که به گفته دانشمندان، نخستین کشف گونه‌ای جدید از گربه در حدود یک قرن اخیر به شمار می‌رود. موج توجه جهانی به این حیوان، علاوه بر جذب کمک مالی برای پناهگاه محل نگهداری آن، امید تازه‌ای برای حفاظت از زیستگاهش ایجاد کرده است. (National Geographic)

ویکی اوسيو، یکی از بنیان‌گذاران پناهگاه حیات وحش «سندا ورده» در بولیوی، تابستان دشواری را پشت سر گذاشته بود. این پناهگاه که حدود دو ساعت و نیم با شهر لاپاز فاصله دارد، از حدود ۱۲۰۰ حیوان نجات‌یافته نگهداری می‌کند. در تابستان، مسدودشدن جاده‌ها در اعتراض‌های ضد دولتی، مسیر انتقال سوخت و مواد غذایی را مختل کرد و کارکنان پناهگاه تا هفت هفته نگران تأمین غذای حیوانات بودند.

این مجموعه هر هفته به حدود ۲۲۷ کیلوگرم گوشت برای تغذیه خرس‌های آند، جگوارها و گربه‌سانان دیگر نیاز دارد. کارکنان برای عبور از بحران، میوه‌های فصلی را از همسایه‌ها تهیه کردند و از تخم‌مرغ ۶۰ مرغ تخم‌گذار مجموعه نیز کمک گرفتند.

در همین شرایط، خبر شناسایی یک گونه جدید از گربه در پناهگاه منتشر شد. پژوهشگران دریافتند که این گربه خالدار کوچک از حدود ۱٫۴ میلیون سال پیش مسیر تکاملی جداگانه‌ای از دیگر اعضای گروه گربه‌های ببری داشته است. تیِلکایو بومی بولیوی است و تنها نمونه شناخته‌شده آن در حال حاضر در سندا ورده زندگی می‌کند. این حیوان حدود سال ۲۰۱۷ به پناهگاه رسید؛ زمانی که خانواده‌ای محلی آن را که در خانه نگهداری می‌کردند، تحویل دادند.

انتشار خبر کشف تیِلکایو، سیلی از تماس‌های رسانه‌ای را به راه انداخت. اوسيو می‌گوید خبرنگاران از کشورهای مختلف تقریبا هر ده دقیقه با او تماس می‌گرفتند؛ حتی زمانی که در مناطق دورافتاده بولیوی سفر می‌کرد.

کمی بعد، او متوجه شد که یک کارزار رمزارزی بیش از ۱۵۰ هزار دلار برای پناهگاه جمع‌آوری کرده است. این کمک می‌تواند هزینه تأمین غذای حیوانات را در آینده پوشش دهد و نگرانی کارکنان را درباره بحران‌های احتمالی بعدی کاهش دهد.

پائولا نوگالس-آسکارونز، زیست‌شناس بولیویایی و یکی از نویسندگان اصلی پژوهش معرفی تیِلکایو، می‌گوید جذب بودجه برای مطالعه گربه‌سانان کوچک همیشه دشوار بوده است؛ اما این بار یک گربه کوچک توانسته توجه گسترده‌ای را در اینترنت جلب کند. به گفته او، این توجه می‌تواند چشم‌انداز پژوهش و حفاظت از گونه تازه را امیدوارکننده‌تر کند.

خود نوگالس-آسکارونز نیز با موجی از مصاحبه‌ها روبه‌رو شد و خبر کشف تیِلکایو به صفحه‌های شبکه‌های اجتماعی او، از فیس‌بوک و اینستاگرام تا تیک‌تاک و لینکدین، راه پیدا کرد. دوستانش از آلمان، لهستان و هند برای تبریک با او تماس گرفتند.

بااین‌حال، همه پیامدهای این شهرت مثبت نبودند. او می‌گوید بعضی مطالب تولیدشده با هوش مصنوعی، چهره‌اش را با ویژگی‌های ظاهری متفاوت و موهای بلوند نشان می‌دادند. در برخی تصاویر و روایت‌های ساختگی دیگر نیز پژوهشگران مردی به‌جای دانشمندان واقعی معرفی شده بودند.

با افزایش توجه عمومی، نگرانی درباره امنیت تیِلکایو نیز بیشتر شد. اوسيو می‌گوید وب‌سایت پناهگاه در مقطعی هر ده دقیقه با ۱۳۷ تلاش برای هک روبه‌رو می‌شد. همچنین فردی از شهر سیاتل با او تماس گرفت و پیشنهاد خرید این گربه را مطرح کرد.

در تماس دیگری، فردی از منطقه‌ای در بولیوی که به ارتباط با تولیدکنندگان مواد مخدر شناخته می‌شود، از اوسيو خواست مشخص کند آیا گربه‌ای مشابه که در اختیار داشتند، تیِلکایو است یا خیر.

این اتفاق‌ها نگرانی درباره پدیده‌ای را افزایش داده‌اند که گاهی «اثر حیوان نمادین» نامیده می‌شود؛ وضعیتی که در آن شهرت ناگهانی یک حیوان وحشی، افراد را به جست‌وجوی آن در طبیعت و سپس نگهداری یا خریدوفروشش ترغیب می‌کند. مسئولان پناهگاه نمی‌خواهند محبوبیت تیِلکایو، این حیوان یا دیگر اعضای احتمالی گونه را در معرض خطر قرار دهد.

در مقابل، بخشی از واکنش‌ها امیدوارکننده بوده است. تصاویر هنری و نقاشی‌هایی که مردم از تیِلکایو در کشورهای مختلف خلق کرده‌اند، توجه پژوهشگران را جلب کرده‌اند. همچنین فرماندار لاپاز به نوگالس-آسکارونز و انزو آلیاگا-روسل، همکار پژوهشی او، جایزه‌ای اهدا کرده است.

نام این گربه نیز به یکی از موضوعات جالب پس از کشف آن تبدیل شده است. پژوهشگران در مقاله علمی خود از نام «تیِلکایو» استفاده کردند؛ واژه‌ای که برخی مردم محلی پیش از شناسایی علمی گونه، برای این گربه به کار می‌بردند.

نوگالس-آسکارونز ابتدا نتوانست معنای مشخصی برای این واژه در زبان اسپانیایی یا زبان بومی کچوا پیدا کند. اما بعدتر زبان‌شناسی با او تماس گرفت و احتمال داد که این نام ریشه‌ای در زبان بومی آیمارا داشته باشد. بر اساس این بررسی، بخش نخست واژه به معنای «کوچک» و بخش دوم به معنای «پنجه» یا «پا» است؛ معنایی که با اندازه کوچک‌تر ردپای تیِلکایو در مقایسه با گربه‌هایی مانند اوسلوت و مارگای تناسب دارد.

خبر کشف این گونه همچنین گروهی از علاقه‌مندان به علم را به ارسال عکس‌هایی از گربه‌های خالدار برای پژوهشگران ترغیب کرده است. آن‌ها می‌خواهند بدانند آیا حیوانات ثبت‌شده در تصاویرشان ممکن است تیِلکایو باشند یا خیر. تا اینجا، به گفته نوگالس-آسکارونز، بیشتر این تصاویر به گربه‌های مارگای مربوط بوده‌اند؛ بااین‌حال، او افزایش علاقه عمومی به شناسایی گونه را امیدوارکننده می‌داند.

مهم‌ترین فرصت ناشی از شهرت تیِلکایو شاید فراتر از تأمین بودجه پناهگاه باشد. زیستگاه این گربه در مناطقی قرار دارد که استخراج غیرقانونی طلا به محیط‌زیست آسیب می‌زند. این فعالیت‌ها رسوبات بستر رودخانه‌ها را جابه‌جا می‌کنند و معدن‌کاران با استفاده از جیوه، ذرات ریز طلا را از مواد استخراج‌شده جدا می‌کنند.

بخشی از جیوه وارد آبراهه‌ها می‌شود و در ادامه می‌تواند به بدن ماهی‌ها و دیگر جانوران راه پیدا کند. جوامع محلی نیز برای تأمین غذا به این جانوران وابسته‌اند؛ بنابراین آلودگی آب، سلامت انسان‌ها را هم تهدید می‌کند.

جوئل سارتوره، عکاس و کاوشگر نشنال جئوگرافیک که برای تصویربرداری از تیِلکایو به سندا ورده سفر کرده بود، می‌گوید آب منطقه در اثر فعالیت‌های معدنی به رنگ شیرکاکائو درآمده بود. به گفته او، پس از مداخله پلیس و توقف فعالیت معدن‌کاران، آب ظرف سه روز به‌وضوح شفاف‌تر شد؛ هرچند هنوز کاملا زلال نبود.

مقابله با استخراج غیرقانونی طلا در این منطقه دشوار بوده است؛ اما توجه رسانه‌ها به تیِلکایو ممکن است فشار عمومی و سیاسی لازم برای حفاظت از محیط‌زیست را افزایش دهد. اوسيو امیدوار است بتوانند از این گربه به‌عنوان گونه‌ای نمادین برای جلب حمایت و کمک به پاک‌سازی منطقه کوروییکو از فعالیت‌های معدنی استفاده کنند.

نوگالس-آسکارونز نیز امیدوار است شهرت بین‌المللی این حیوان، تأمین بودجه برای پژوهش‌های بعدی را آسان‌تر کند. دانشمندان هنوز به اطلاعات بیشتری درباره پراکندگی، زیست‌شناسی و نیازهای حفاظتی تیِلکایو احتیاج دارند؛ به‌ویژه اینکه در حال حاضر فقط یک نمونه زنده از آن شناخته شده است.

این کشف در کنار اهمیت علمی، فرصتی برای جلب توجه جهانی به تنوع زیستی بولیوی فراهم کرده است؛ کشوری که به گفته نوگالس-آسکارونز، حالا به لطف علم و طبیعتش در کانون توجه جهان قرار گرفته است.