به نقل از لایو ساینس، دانشمندان برای نخستین بار در بیش از یک قرن گذشته یک گونه زنده جدید از گربهسانان را معرفی کردهاند؛ کشفی که نهتنها شاخههای خانواده گربههای ببری آمریکای جنوبی را بازنویسی میکند، بلکه میتواند نگاه پژوهشگران به حفاظت از این جانوران را نیز تغییر دهد.
پژوهشی که در نشریه Current Biology منتشر شده است، نشان میدهد گربههای ببری آمریکای جنوبی برخلاف تصور پیشین، یک گونه واحد نیستند، بلکه پنج گونه مجزا را تشکیل میدهند. در میان آنها، گونه تازهای به نامLeopardus tilcayo برای نخستین بار بهطور رسمی معرفی شده است.
گربهای کوچکتر از گربه خانگی
گربه ببری تیلکایو در جنگلهای مهآلود یونگاس در بولیوی زندگی میکند؛ منطقهای کوهستانی در دامنه شرقی رشتهکوه آند که پوشش گیاهی متراکم آن زیستگاه بسیاری از گونههای کمیاب است.
این گربه وحشی تنها حدود ۱٫۵ تا ۲ کیلوگرم وزن دارد و طول بدنش بدون دم به حدود ۵۰ سانتیمتر میرسد. دم آن نیز حدود ۲۵ سانتیمتر طول دارد و در مجموع، از بسیاری از گربههای خانگی کوچکتر است.
دانشمندان تاکنون تنها دو فرد زنده از این گونه را در بولیوی شناسایی کردهاند؛ یکی در طبیعت ثبت و عکاسی شده و دیگری، گربهای به نام «تیگرینو»، نزدیک به ۱۰ سال است که در پناهگاه حیاتوحش سندا ورده در بولیوی زندگی میکند.
پائولا نوگالس-آسکارونز، زیستشناس و از نویسندگان مطالعه، میگوید تیگرینو از همان ابتدا با دیگر گربههای ببری تفاوتهایی داشت، اما هیچکس انتظار نداشت با یک گونه کاملا جدید روبهرو باشد.
معمایی که ۲۵۰ سال طول کشید
گربههای ببری نخستین بار در سال ۱۷۷۵ در گویان فرانسه توصیف شدند و طی قرنهای هجدهم و نوزدهم، طبیعتشناسان اروپایی نمونههایی از آنها را در کشورهای مختلف آمریکای جنوبی پیدا کردند و نامهای متفاوتی برایشان برگزیدند.
اما در قرن بیستم، طبقهبندی جانورشناسی همه این گربهها را زیر یک گونه، یعنی Leopardus tigrinus، قرار داد؛ زیرا تفاوتهای ظاهری آنها بسیار جزئی بود و تشخیصشان تنها بر اساس الگوی خالها تقریبا غیرممکن به نظر میرسید.
با پیشرفت فناوریهای ژنومی در سالهای اخیر، این تصویر بهتدریج تغییر کرد. پژوهشگران در سال ۲۰۱۳ گربه ببری شمالی و جنوبی را از هم جدا کردند و در سالهای بعد گونههای دیگری نیز به این خانواده اضافه شدند. اکنون مطالعه تازه نشان میدهد این گروه در واقع از پنج گونه مستقل تشکیل شده است.
بررسی ژنوم ۳۸ گربه از سراسر آمریکای جنوبی
پژوهشگران برای حل این معما ژنوم کامل ۳۸ نمونه از گربههای آمریکای جنوبی و مرکزی را بررسی کردند؛ از جمله هشت نمونه متعلق به موزهها.
آنها از دندان، استخوان، عضله، پوست و مو برای استخراج DNA استفاده کردند و نمونههایی را از کاستاریکا، کلمبیا، پرو، بولیوی، برزیل، سورینام، گویان و ونزوئلا مورد مطالعه قرار دادند.
مقایسه این دادههای ژنتیکی نشان داد Leopardus tilcayo حدود ۱٫۴ میلیون سال پیش از دیگر گونههای این گروه جدا شده است؛ موضوعی که جایگاه آن را بهعنوان یک گونه مستقل تایید میکند.
علاوه بر این، پژوهشگران یک زیرگونه تازه از گربه ببری شمالی را نیز شناسایی کردهاند که Leopardus tigrinus antisuyo نام گرفته و در پرو زندگی میکند.
چرا این کشف اهمیت دارد؟
فابیو اولیویرا دو ناسیمنتو، جانورشناس موزه جانورشناسی دانشگاه سائوپائولو که در این پژوهش حضور نداشت، میگوید شجرهنامه گربههای ببری سالها یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات در ردهبندی گربهسانان بوده است و یافتههای جدید بسیاری از پرسشهای قدیمی را روشن میکنند.
بااینحال، این کشف پرسشهای تازهای نیز ایجاد کرده است؛ زیرا پژوهشگران هنوز اطلاعات بسیار کمی درباره رفتار، رژیم غذایی، گستره پراکنش و جمعیت واقعی Leopardus tilcayo در طبیعت دارند.
پیامدهای مهم برای حفاظت از گونهها
این کشف فقط یک تغییر در نامگذاری جانوران نیست و میتواند پیامدهای مستقیمی برای حفاظت از آنها داشته باشد.
اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت در حال حاضر گربه ببری شمالی و جنوبی را در فهرست گونههای آسیبپذیر قرار داده است، اما اکنون که جمعیتهای مختلف بهعنوان گونههای مستقل شناخته شدهاند، ممکن است برخی از آنها در ارزیابیهای آینده در رده گونههای در معرض خطر قرار بگیرند.
جوناس لسکروآرت، زیستشناس تکاملی دانشگاه آنتورپ و از نویسندگان مطالعه، میگوید برآورد دقیق جمعیت هر گونه به دولتها و نهادهای حفاظت از طبیعت کمک میکند برنامههای هدفمندتری برای حفاظت از آنها تدوین کنند.
گربههای ببری امروز با تهدیدهایی مانند جنگلزدایی، قاچاق حیاتوحش و بیماریهایی که از سگهای خانگی منتقل میشوند روبهرو هستند. پژوهشگران امیدوارند معرفی گربه ببری تیلکایو توجه بیشتری را به حفاظت از این گربه کوچک و کمتر شناختهشده جلب کند؛ جانوری که شاید سالها در میان جنگلهای مهآلود بولیوی زندگی کرده، بیآنکه کسی بداند گونهای مستقل از خانواده گربهسانان است.