کشف دو مخزن ماگما زیر یکی از خطرناک‌ترین آتشفشان‌های زمین

به نقل از دیلی میل، دانشمندان در بررسی‌های تازه آتشفشان ماسایا در نیکاراگوئه، شواهدی از وجود دست‌کم دو مخزن ماگما در زیر این آتشفشان پیدا کرده‌اند. داده‌های ماهواره‌ای نشان می‌دهد زمین اطراف یکی از مخازن ابتدا فرونشسته و سپس دوباره بالا آمده است؛ الگویی که می‌تواند با خروج و ورود دوباره ماگما ارتباط داشته باشد.

ماسایا که به‌دلیل دهانه پر از گدازه‌اش «دهان جهنم» نام گرفته، تنها حدود ۲۰ کیلومتر با ماناگوآ، پایتخت نیکاراگوئه، فاصله دارد. این آتشفشان همچنین سالانه گردشگران زیادی را برای تماشای دهانه سانتیاگو و دریاچه گدازه آن به خود جذب می‌کند.

با وجود یافته‌های تازه، پژوهشگران در مطالعه جدید نشانه‌ای از خطر فوری یا فوران قریب‌الوقوع پیدا نکرده‌اند. اهمیت اصلی این تحقیق، آشکار شدن پیچیدگی بیشتر سامانه ماگمایی ماسایا و کمک به پایش بهتر تغییرات آن در آینده است.

پژوهشگران برای بررسی رفتار زیرزمینی ماسایا از داده‌های ماهواره سنتینل-۱ استفاده کردند. این ماهواره هر ۱۲ روز یک‌بار از بالای منطقه عبور می‌کند و می‌تواند تغییرات بسیار کوچک ارتفاع سطح زمین را ثبت کند.

این تغییرات اهمیت زیادی دارند، زیرا بالا و پایین رفتن زمین می‌تواند سرنخ‌هایی درباره جابه‌جایی ماگما در زیر سطح ارائه کند. وقتی زمین فرو می‌رود، ممکن است بخشی از ماگما از یک مخزن خارج شده باشد و وقتی دوباره بالا می‌آید، احتمال ورود ماگمای تازه مطرح می‌شود.

داده‌های بین سال‌های ۲۰۱۸ تا اواسط ۲۰۲۲ نشان دادند زمین اطراف «مخزن مرکزی ماسایا»، در شمال دهانه سانتیاگو، حدود سه سانتی‌متر پایین رفته است. پژوهشگران این تغییر را نشانه‌ای از کاهش حجم ماگما در مخزن می‌دانند.

اما روند در فاصله سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ تغییر کرد. زمین بار دیگر شروع به بالا آمدن کرد؛ تغییری که می‌تواند نشان دهد مخزن دوباره در حال پر شدن از ماگما بوده است.

رفتار زمین در نزدیکی دهانه سانتیاگو حتی جالب‌تر بود. این منطقه و دریاچه گدازه آن در طول کل دوره شش‌ساله بررسی‌شده دچار فرونشست شدند.

پژوهشگران احتمال می‌دهند این الگو به وجود یک مخزن ماگمایی کم‌عمق دیگر در زیر آتشفشان مربوط باشد. بر اساس این مطالعه، این مخزن احتمالی در عمق حدود ۲۰۰ متری سطح زمین قرار دارد.

لیزی جانسون، پژوهشگر دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا و نویسنده اصلی مطالعه، می‌گوید این یافته‌ها نشان می‌دهند سامانه انتقال ماگما در ماسایا پیچیده‌تر از چیزی است که پیش‌تر تصور می‌شد.

البته داده‌های فعلی به‌تنهایی نمی‌توانند وجود و رفتار دقیق این مخزن را با قطعیت مشخص کنند و پژوهشگران به اندازه‌گیری‌های بیشتر برای درک بهتر ساختار زیرزمینی آتشفشان نیاز دارند.

ماسایا یکی از آتشفشان‌های فعال نیکاراگوئه است و ساختار پیچیده‌ای از دهانه‌ها و فرورفتگی‌ها دارد که بخشی از آن‌ها در نتیجه تخلیه مخازن ماگما شکل گرفته‌اند. همین ساختار پیچیده، درک شبکه کانال‌ها و مخازن زیرزمینی آن را دشوار کرده است.

آخرین فوران بزرگ همراه با جریان گدازه ماسایا در سال ۱۷۷۲ رخ داد، اما این آتشفشان همچنان فعالیت‌هایی از خود نشان می‌دهد. انتشار مداوم گازهای آتشفشانی، به‌ویژه دی‌اکسید گوگرد، می‌تواند غلظت خطرناکی از این گاز را در اطراف دهانه ایجاد کند.

ماسایا در پنج دهه گذشته همچنین چند انفجار را تجربه کرده است؛ هرچند این رویدادها تاکنون به آسیب جانی منجر نشده‌اند.

نزدیکی آتشفشان به ماناگوآ اهمیت پایش آن را بیشتر می‌کند. حدود دو میلیون نفر در پایتخت نیکاراگوئه زندگی می‌کنند و هر تغییر قابل‌توجه در رفتار آتشفشان می‌تواند اهمیت زیادی برای مدیریت خطر داشته باشد.

پژوهشگران تاکید دارند که یافته‌های جدید به معنای وقوع فوران در آینده نزدیک نیست. هدف اصلی چنین مطالعاتی، شناخت رفتار عادی آتشفشان و تشخیص تغییرات غیرعادی در مراحل اولیه است.

یانگ چول کیم، از دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا و از نویسندگان مطالعه، می‌گوید پایش مداوم به دانشمندان امکان می‌دهد وضعیت پایه فعالیت آتشفشان را بشناسند و در صورت تغییر شرایط، آن را سریع‌تر شناسایی کنند.

پژوهشگران امیدوارند با جمع‌آوری داده‌های بیشتر، تصویر دقیق‌تری از حرکت ماگما در زیر ماسایا به دست آورند. چنین اطلاعاتی می‌تواند در آینده به بهبود پیش‌بینی فوران و هشدار به ساکنان مناطق اطراف کمک کند.