به نقل از هریتیج دیلی، باستان‌شناسان در جریان کاوش‌های زیر آب در دریاچه آرندزی در شمال آلمان، قطعات چوبی بسیار خوبی را کشف کرده‌اند که قدمت برخی از آن‌ها به ۱۰٬۵۰۰ سال پیش می‌رسد. این یافته‌ها می‌توانند اطلاعات تازه‌ای درباره شیوه ساخت سازه‌ها و نحوه زندگی جوامع شکارگر-گردآورنده در دوره میان‌سنگی ارائه کنند.
پژوهشگران اداره دولتی حفاظت از میراث فرهنگی و باستان‌شناسی زاکسن-آنهالت در جریان بررسی‌های خود، ستون‌های چوبی و تخته‌های شکافته‌شده‌ای را در عمق حدود ۲۰ متری آب پیدا کردند که آثار روشنی از دست‌کاری انسان روی آن‌ها دیده می‌شود.
هنوز مشخص نیست این قطعات به بقایای خانه‌ها تعلق دارند یا بخشی از نوع دیگری از سازه‌های چوبی بوده‌اند. باستان‌شناسان تاکید می‌کنند که بررسی‌ها همچنان ادامه دارد و نمی‌توان کاربرد نهایی این سازه‌ها را با اطمینان مشخص کرد.
چرا چوب‌های ۱۰٬۵۰۰ ساله اهمیت دارند؟
چوب معمولا یکی از دشوارترین مواد برای حفظ‌شدن در محوطه‌های باستانی است و بقایای سازه‌های چوبی متعلق به دوره میان‌سنگی به‌ندرت تا امروز باقی مانده‌اند.
هارالد ملر، باستان‌شناس ارشد، می‌گوید در کنار یافته‌های معمول این دوره، مانند ابزارهای سنگی و استخوان‌های حیوانات، غواصان توانسته‌اند قطعات چوبی چشمگیری را بیرون بیاورند که به‌ندرت از چنین دوره‌ای باقی مانده‌اند.
این یافته‌ها از این جهت اهمیت دارند که بیشتر شواهد مربوط به سکونتگاه‌های میان‌سنگی در مرکز آلمان تاکنون به تغییررنگ یا آثار باقی‌مانده در خاک محدود بوده است. چوب‌های کشف‌شده در آرندزی می‌توانند شواهدی مستقیم‌تر از ساخت‌وساز انسان در آن دوره در اختیار پژوهشگران قرار دهند.
ستون و تخته‌های چوبی در کف دریاچه
در میان یافته‌ها، یک ستون چوبی حدود ۱٫۶ متری قرار دارد که روی سطح آن آثار احتمالی قطع‌شدن درخت دیده می‌شود. باستان‌شناسان همچنین تخته‌های شکافته‌شده‌ای به طول حداکثر ۱٫۳ متر پیدا کرده‌اند.
بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد این قطعات ممکن است بخشی از سازه‌هایی باشند که انسان‌ها حدود ۱۰٬۵۰۰ سال پیش در اطراف دریاچه آرندزی ساخته بودند.
در آن زمان، جوامع منطقه هنوز به کشاورزی روی نیاورده بودند و زندگی خود را عمدتا از طریق شکار، گردآوری خوراک و ماهیگیری می‌گذراندند.
مارسل وایس، مدیر پروژه، می‌گوید تعیین ماهیت دقیق بقایای چوبی می‌تواند پیامد مهمی برای درک باستان‌شناسان از جوامع میان‌سنگی داشته باشد.
اگر مشخص شود که این قطعات به کلبه‌ها یا مناطق مسکونی با استفاده طولانی‌مدت تعلق داشته‌اند، یافته‌ها می‌توانند در برداشت‌های فعلی درباره شیوه زندگی جوامع شکارگر-گردآورنده و شکل‌گیری چشم‌اندازهای فرهنگی تغییر ایجاد کنند. چنین سازه‌هایی حدود ۳ هزار سال قدیمی‌تر از نخستین جوامع کشاورز و خانه‌های کشیده آن‌ها در اروپای مرکزی خواهند بود.
چرا چوب‌ها زیر آب سالم مانده‌اند؟
وضعیت استثنایی چوب‌های کشف‌شده تا حد زیادی به ویژگی‌های زمین‌شناختی دریاچه آرندزی مربوط می‌شود. این دریاچه در منطقه آلت‌مارک در ایالت زاکسن-آنهالت قرار دارد و برخلاف بسیاری از دریاچه‌های داخلی، بستر آن به‌دلیل فرایندهای زمین‌شناختی مرتبط با یک گنبد نمکی در زیر زمین، به‌آرامی در حال فرونشست است.
این فرایند به حفظ بخش‌هایی از خط ساحلی باستانی و بقایای باستان‌شناختی کمک کرده است. در نتیجه، آثار متعلق به دوره‌های بسیار قدیمی در زیر لایه‌ای نسبتا نازک از رسوبات باقی مانده‌اند.
بقایای میان‌سنگی کشف‌شده اکنون در عمق حدود ۲۰ متری قرار دارند؛ جایی که شرایط زیر آب به حفظ مواد آلی کمک کرده و مانع از نابودی کامل چوب در طول هزاران سال شده است.
ربات زیرآبی خط ساحلی ۱۰٬۵۰۰ ساله را بررسی می‌کند
نخستین نشانه‌های این محوطه در بهار ۲۰۲۶ شناسایی شد. پس از آن، باستان‌شناسان نمونه‌ها و اشیای بیشتری را از محل خارج کردند تا قدمت و گستره محوطه را مشخص کنند.
در مرحله بعد، پژوهشگران با همکاری موسسه فرانهوفر در شهر ایلمناو بررسی گسترده‌تری انجام دادند. آن‌ها از یک وسیله نقلیه هدایت‌پذیر از راه دور یا ROV استفاده کردند که به سامانه سونار با وضوح بالا مجهز بود.
این ربات زیرآبی به پژوهشگران اجازه داد چشم‌انداز غرق‌شده و مسیر خط ساحلی باستانی را بررسی و شکل آن را ثبت کنند. ثبت موقعیت دقیق هر یک از یافته‌ها نیز به باستان‌شناسان کمک می‌کند محل تجمع احتمالی بقایای باستانی را شناسایی کنند.
پژوهشگران امیدوارند با بررسی این پراکندگی بتوانند مناطقی را که احتمال وجود محوطه‌های باستان‌شناختی در آن‌ها بیشتر است مشخص کنند و کاوش‌های بعدی را در همان نقاط متمرکز کنند.
دریاچه آرندزی پیش از این هم آثار باستانی مهمی داشت
دریاچه آرندزی چند سال است که در کانون بررسی‌های باستان‌شناسی زیر آب قرار دارد و پیش از کشف اخیر نیز یافته‌هایی از دوره‌های مختلف تاریخی در آن پیدا شده بود.
از جمله این یافته‌ها می‌توان به سازه‌های ماهیگیری متعلق به دوره نوسنگی، یک کشتی باری کف‌صاف مربوط به قرون میانه و یک قایق یک‌تنه متعلق به اواخر قرون میانه اشاره کرد.
کشف جدید سابقه حضور انسان در این منطقه را هزاران سال بیشتر به عقب می‌برد و شواهدی کم‌نظیر از کار با چوب در جوامع میان‌سنگی ارائه می‌کند.
اکنون پرسش اصلی این است که ستون‌ها و تخته‌های کشف‌شده دقیقا چه چیزی را تشکیل می‌داده‌اند؛ کلبه‌هایی برای سکونت، سازه‌هایی با کاربردی دیگر یا ساختاری که تاکنون نمونه مشابهی از آن در آثار باستان‌شناختی شناخته نشده است.
پاسخ به این پرسش می‌تواند تصویری کم‌سابقه از سازه‌هایی ارائه کند که شکارگر-گردآورندگان بیش از ۱۰ هزار سال پیش ساخته بودند؛ سازه‌هایی که در خشکی تقریبا هیچ اثری از آن‌ها باقی نمانده، اما در کف دریاچه آرندزی تا امروز حفظ شده‌اند.