به نقل از هریتیج دیلی، باستانشناسان در شهر بیلهفلد آلمان بقایای یک مزرعه متعلق به عصر آهن متأخر را کشف کردهاند که بین سدههای سوم تا اول پیش از میلاد فعال بوده است. این محوطه بقایای خانهای چوبی به طول حدود ۲۰ متر، چند ساختمان کوچکتر و سازههایی را در خود جای داده که احتمالا برای آمادهسازی یا پخت غذا استفاده میشدند.
این کشف در جریان بررسیهای باستانشناسی پیش از ساخت یک ساختمان مسکونی جدید در خیابان گرونبرگر در منطقه بیلهفلد-اشتیگهورست انجام شد. قرار گرفتن زمین روی تپهای کوچک مشرف به رودخانه بادرباخ، پیشتر توجه باستانشناسان اداره باستانشناسی وستفالن را جلب کرده بود و به همین دلیل روند خاکبرداری زیر نظر کارشناسان انجام شد.
خانهای ۲۰ متری از عصر آهن
مهمترین بخش محوطه، بقایای یک ساختمان چوبی بزرگ با طول تقریبی ۲۰ متر و عرض ۷ متر است. خود چوبهای سازه طی قرنها از بین رفتهاند، اما جای تیرکها به شکل تغییر رنگ خاک باقی مانده و به باستانشناسان اجازه داده است نقشه کلی ساختمان را بازسازی کنند.
جفت تیرکهایی که در امتداد زیر خط الرأس سقف قرار گرفتهاند، اهمیت ویژهای دارند. این شیوه ساخت با خانههای عصر آهن متأخر ارتباط دارد و یکی از شواهدی است که به پژوهشگران در تعیین قدمت بنا کمک کرده است.
خانه دو ورودی روبهروی یکدیگر در بخش میانی داشت. این ورودیها به گذرگاهی مرکزی باز میشدند و ساختمان را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم میکردند.
به گفته باستانشناسان، چنین الگوی معماری در آغاز عصر آهن متأخر در وستفالن رواج پیدا کرد و بعدها به یکی از پیشینههای خانههای طویل ژرمنی در این منطقه تبدیل شد.
این مزرعه همچنین حدود ۳۰۰ سال قدیمیتر از سکونتگاهی ژرمنی است که پیشتر در فاصله حدود ۱٫۲ کیلومتری غرب این محل، در منطقه بیلهفلد-زیکر، کشف شده بود.
ساختمانهای کوچکتر و محلهای احتمالی پخت غذا
خانه اصلی تنها سازه این مزرعه نبود. باستانشناسان دستکم چهار ساختمان کوچکتر را نیز شناسایی کردهاند و در میان بقایای محوطه، قطعات سفال متعلق به همان دوره به دست آمده است.
یکی از یافتههای جالب، سه مجموعه از سنگ و قطعات سفال بود که بهصورت ردیفی در محوطه مزرعه قرار داشتند. زیر این مجموعهها لایههایی از مواد سوخته دیده شد.
این سازهها در عمق کمی از سطح زمین ایجاد شده بودند و باستانشناسان احتمال میدهند برای آمادهسازی یا پخت غذا به کار میرفتند. اگر این تفسیر درست باشد، این یافته تصویری از فعالیتهای روزمره ساکنان مزرعه و شیوه آمادهسازی غذا در بیش از دو هزار سال پیش ارائه میدهد.
در مجموع، خانه اصلی، ساختمانهای جانبی و این سازههای احتمالی، تصویری از یک واحد کشاورزی فعال در سالهای پیش از آغاز دوره روم در این منطقه ترسیم میکنند.
چرا این مکان برای زندگی مناسب بود؟
موقعیت جغرافیایی محوطه احتمالا یکی از دلایل شکلگیری این سکونتگاه بوده است. جویبارها و چشمههای اطراف دسترسی آسان به آب را فراهم میکردند و خاکهای لُس منطقه نیز برای کشاورزی مناسب بودند.
این محوطه در بخش شمالی جنگل تویتوبورگ قرار دارد؛ منطقهای که باستانشناسان آن را بهدلیل تراکم بالای محوطههای باستانی میشناسند.
سِون اشپیونگ، رئیس شعبه بیلهفلد اداره باستانشناسی وستفالن، گفت موقعیت زمین دلیل اصلی نظارت باستانشناسی بر عملیات خاکبرداری بوده است.
سباستیان دویِل، مشاور علمی این اداره، نیز معتقد است احتمال زیادی وجود دارد که در امتداد بسیاری از جویبارهای جاری از این منطقه، سکونتگاههایی از دورههای مختلف تاریخی وجود داشته باشد.
چه کسانی در این مزرعه زندگی میکردند؟
باستانشناسان جوامعی را که در شرق وستفالن و بخشهایی از ساکسونی سفلی در سدههای پیش از میلاد زندگی میکردند، با عنوان «گروه ایلشائوزن» (Eilshausen Group) میشناسند. نام این گروه از یک محوطه باستانشناسی در هیدنهاوزن-ایلشائوزن گرفته شده است.
این گروه در مطالعات باستانشناسی بیشتر از طریق گورهای سوزاندن مردگان و اشیایی که همراه با اجساد در قبرها قرار میگرفتند، شناسایی شده است.
بااینحال، شواهد باستانشناسی نشان میدهد این جوامع ارتباط خود را به منطقه محل زندگیشان محدود نکرده بودند. آنها با فرهنگ یاشتورف در شمالشرق ارتباط داشتند و از حدود سده سوم پیش از میلاد، تماسهایشان با جهان سلتیک نیز افزایش یافت.
به همین دلیل، مزرعه تازه کشفشده در بیلهفلد میتواند اطلاعات بیشتری درباره شیوه زندگی، معماری خانهها و سازماندهی سکونتگاههای کشاورزی این جوامع در سالهای پیش از دوره روم در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
سرپیکان ۴ هزار ساله در همان محوطه
مزرعه عصر آهن قدیمیترین نشانه حضور انسان در این محوطه نیست. باستانشناسان در جریان کاوشها یک سرپیکان سنگ چخماقی با ظرافت ساخت بالا نیز پیدا کردند که قدمت آن به اواخر دوره نوسنگی یا عصر برنز میرسد.
این سرپیکان حدود ۴ هزار سال قدمت دارد و تقریبا دو هزار سال قدیمیتر از مزرعه عصر آهن است. وجود آن نشان میدهد انسانها مدتها پیش از شکلگیری این سکونتگاه کشاورزی از این منطقه بازدید میکردند یا در آن سکونت داشتند.
کشف جدید، تصویر باستانشناسان از پیشینه منطقه بیلهفلد را کاملتر میکند؛ منطقهای که دسترسی به آب، خاک مناسب کشاورزی و موقعیت آن در حاشیه جنگل تویتوبورگ، طی هزاران سال شرایط مناسبی برای استقرار جوامع انسانی فراهم کرده است.
این مزرعه باستانی اکنون سرنخ تازهای درباره روند شکلگیری سکونتگاهها در منطقهای ارائه میکند که قرنها پیش از ظهور جوامع ژرمنی شناختهشده در دورههای بعد، محل زندگی و فعالیت انسانها بوده است.