به نقل از ساینس آلرت، بزرگترین بررسی ماهوارهای یخهای قطبی نشان میدهد دو صفحه یخی اصلی زمین، یعنی گرینلند و جنوبگان، در فاصله سالهای ۱۹۷۹ تا ۲۰۲۶ بیش از ۱۲ تریلیون تن یخ از دست دادهاند. پژوهشگران میگویند این کاهش عظیم، سطح آب دریاهای جهان را حدود ۳۱٫۴ میلیمتر افزایش داده است و روند ذوب یخها همچنان ادامه دارد.
این مطالعه که با همکاری ۵۸ دانشمند از مؤسسههای مختلف انجام شده، دادههای ۲۷ مأموریت ماهوارهای و ۴۲ بررسی مستقل را کنار هم قرار داده است و یکی از کاملترین تصویرهای موجود از تغییرات یخهای قطبی طی نزدیک به پنج دهه را ارائه میکند.
بزرگترین آرشیو ماهوارهای یخهای قطبی
سوابق ماهوارهای گرینلند از سال ۱۹۷۲ آغاز شده و دادههای جنوبگان از ۱۹۷۹ در دسترس است. پژوهشگران با ترکیب این مجموعه گسترده توانستهاند روند بلندمدت کاهش جرم صفحات یخی را با دقت بیشتری بررسی کنند.
بااینحال، این برآورد تنها یخی را در نظر میگیرد که مستقیما به افزایش سطح دریاها منجر میشود و تغییراتی مانند نازک شدن سکوهای یخی یا عقبنشینی یخهای شناور را شامل نمیشود.
بیشتر یخها از سطح آب نشدهاند
یکی از مهمترین یافتههای پژوهش این است که حدود ۸۴ درصد از یخ ازدسترفته به دلیل سرعت گرفتن حرکت یخچالها به سمت اقیانوس بوده است، نه ذوب شدن مستقیم سطح یخ.
به گفته پژوهشگران، یخچالهایی که به آبهای گرمتر اقیانوس میرسند، سریعتر به دریا تخلیه میشوند و همین فرایند عامل اصلی کاهش بلندمدت یخهای قطبی است. تنها حدود ۱۶ درصد از کاهش یخ به عوامل جوی مانند ذوب سطحی یا تغییرات بارش برف مربوط میشود.
اقیانوسهای گرم، محرک اصلی تغییرات
دانشمندان معتقدند گرم شدن اقیانوسها نقش کلیدی در این روند دارد. بیشتر گرمای ناشی از انتشار گازهای گلخانهای وارد آبهای اقیانوس میشود و همین موضوع دمای آب و رفتار جریانهای دریایی را تغییر میدهد.
در گرینلند، نفوذ آبهای گرم اقیانوس اطلس به عرضهای شمالی بیشتر شده است؛ پدیدهای که با عنوان «آتلانتیکی شدن» شناخته میشود. این آبهای گرم به پایه یخچالها میرسند و روند عقبنشینی آنها را تشدید میکنند.
در جنوبگان نیز جریانهای اقیانوسی پیرامون قاره با تأثیر بادهای قویتر و آبهای گرمتر تغییر کردهاند و گرما را از زیر به یخچالها منتقل میکنند؛ فرایندی که ذوب آنها را از زاویهای متفاوت سرعت میبخشد.
چرا بعضی سالها روند آرامتر به نظر میرسد؟
بررسی دادههای سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ نشان میدهد بخشهایی از شبهجزیره جنوبگان در ظاهر کاهش یخ کمتری داشتهاند، اما پژوهشگران این وضعیت را نشانه توقف روند ذوب نمیدانند.
به گفته آنها، بارش برف استثنایی در شرق جنوبگان طی آن دوره باعث شده است کاهش یخ بهطور موقت کمتر به نظر برسد. اندازهگیریهای جدیدتر که هنوز بهطور کامل منتشر نشدهاند، نشان میدهند روند شتابگرفته کاهش یخ دوباره ادامه یافته است.
یافتهای که برای آینده اهمیت دارد
پژوهشگران معتقدند این مجموعه داده، پیشبینیهای مربوط به افزایش آینده سطح دریاها را دقیقتر خواهد کرد و به درک بهتر واکنش صفحات یخی در برابر گرم شدن زمین کمک میکند.
نتایج این مطالعه همچنین نشان میدهد همکاری بینالمللی و پایش بلندمدت ماهوارهای، برای دنبال کردن یکی از مهمترین تغییرات محیطزیستی عصر حاضر اهمیت بیشتری از همیشه پیدا کرده است.