به نقل از هریتیج دیلی، باستانشناسان در محوطه باستانی هاتوشا، پایتخت امپراتوری هیتی در ترکیه امروزی، تکهای از لوح گلی پیمان صلح کادش یا معاهده مروارید را کشف کردهاند؛ توافقی تاریخی که بیش از ۳۲۰۰ سال پیش میان هیتیها و مصر باستان منعقد شد و از آن بهعنوان یکی از قدیمیترین پیمانهای صلح شناختهشده جهان یاد میشود.
این قطعه در بخش بویوکقلعه هاتوشا، نزدیک ساختمانی موسوم به «ساختمان E» به دست آمد. پژوهشگران نزدیک به یک سال این لوح را بررسی کردند و اکنون وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه تأیید کرده است که این قطعه به نسخه هیتیِ پیمان مشهور کادش تعلق دارد.
کشفی تازه در قلب پایتخت هیتیها
هاتوشا که در شهرستان بوغازقلعه استان چوروم قرار دارد، مرکز سیاسی و اداری امپراتوری هیتی در عصر مفرغ متأخر بود. کاوشهای این محوطه از سال ۱۹۰۶ آغاز شد و یونسکو نیز در سال ۱۹۸۶ آن را در فهرست میراث جهانی ثبت کرد.
لوح تازه کشفشده بخشهایی از بندهای ۱۲ تا ۲۰ پیمان را حفظ کرده است؛ موادی که به سرنوشت افرادی میپردازد که از یکی از دو قلمرو گریخته و به سرزمین طرف مقابل پناه میبردند. هرچند بخشهایی از لوح از بین رفته است، متن باقیمانده به فراریان هر دو امپراتوری و حتی حفظ خانههای آنان اشاره میکند.
پیمانی که به جنگهای طولانی پایان داد
پیمان کادش پس از سالها رقابت و درگیری میان امپراتوری هیتی و مصر، در سده سیزدهم پیش از میلاد میان هاتوشیلی سوم، پادشاه هیتیها، و رامسس دوم، فرعون مصر، امضا شد.
این توافق فقط یک آتشبس نبود؛ بلکه مجموعهای از تعهدات متقابل را در بر میگرفت که شامل صلح پایدار، عدم تجاوز، همکاری نظامی و استرداد فراریان میشد. به همین دلیل، بسیاری آن را یکی از مهمترین اسناد دیپلماتیک تاریخ باستان میدانند.
دو نسخه برای دو امپراتوری
هر دو قدرت نسخهای رسمی از این پیمان تهیه کردند. نسخه مصری بهصورت کتیبههای هیروگلیف بر دیوار معابد حک شد، اما نسخه هیتی به زبان اکدی و با خط میخی روی لوحهای گلی نوشته شد.
قطعاتی از این نسخه نخستین بار بین سالهای ۱۹۰۶ تا ۱۹۱۲ در هاتوشا کشف شدند و امروز در موزههای استانبول، آنکارا، برلین و سنپترزبورگ نگهداری میشوند.
قطعهای که میتواند بخشهای گمشده را کامل کند
باستانشناسان امیدوارند این قطعه تازه بتواند به بازسازی متن کامل لوحهای اصلی کمک کند. کاوشها در بویوکقلعه همچنان ادامه دارد و پژوهشگران در جستوجوی قطعات دیگری هستند که شاید بخشهای گمشده این سند تاریخی را تکمیل کنند.
اعلام رسمی این کشف در ۲۱ سپتامبر، همزمان با روز جهانی صلح، انجام شد. وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه، مهمت نوری ارسوی، در مراسم معرفی این یافته گفت: «ردپای هزاران سال صلح را از دل خاک آناتولی بیرون آوردیم.»
کاوشهای هاتوشا اکنون زیر نظر مؤسسه باستانشناسی آلمان و به سرپرستی پروفسور آندریاس شاخنر ادامه دارد؛ پژوهشهایی که میتواند تصویری دقیقتر از یکی از مهمترین توافقهای سیاسی دنیای باستان ارائه کند.