به نقل از هریتیج دیلی، باستانشناسان در نزدیکی فرودگاه بینالمللی شیآن شیانیانگ چین به آرامگاهی سلطنتی رسیدهاند که احتمال میدهند محل دفن «هوایانگ»، مادربزرگ خوانده «چین شی هوانگ» باشد؛ فرمانروایی که بیش از ۲٬۲۰۰ سال پیش چین را برای نخستین بار متحد کرد.
این آرامگاه هنگام بررسی زمینهای در نظر گرفتهشده برای توسعه فرودگاه کشف شد و با وجود آنکه طی قرنها بارها غارت شده، هنوز صدها اثر ارزشمند از دل آن بیرون آمده است. باستانشناسان هنوز کتیبه یا بقایای انسانی قابل شناسایی پیدا نکردهاند، اما مجموعهای از شواهد تاریخی، معماری و علمی، هوایانگ را محتملترین صاحب این مقبره میدانند.
مقبرهای متعلق به عصر دولت «چین»
پژوهشگران از سال ۲۰۱۸ بررسی این محوطه را آغاز کردند و دریافتند مجموعهای بزرگ شامل یک آرامگاه سلطنتی و گورستانی مستقل در آن قرار دارد. در ابتدا تصور میشد این مقبره به سلسله «ژوی شمالی» تعلق داشته باشد؛ حکومتی که چند قرن بعد بر چین فرمان میراند.
کاوشهای بعدی نشان دادند این آرامگاه در واقع به دولت باستانی «چین» در دوره کشورهای جنگطلب تعلق دارد؛ دورهای که اندکی پیش از تشکیل نخستین امپراتوری متحد چین قرار میگیرد.
تاریخگذاری رادیوکربن روی استخوانهای کشفشده، بازه زمانی ۳۸۹ تا ۲۰۸ پیش از میلاد را نشان میدهد. این بازه با زندگی هوایانگ همخوانی دارد؛ زنی که در سال ۲۳۰ پیش از میلاد درگذشت.
زنی که مسیر تاریخ چین را تغییر داد
هوایانگ یکی از بانفوذترین زنان دربار دولت «چین» بود. او همسر شاهزادهای بود که بعدها با نام «شاه شیائوون» به سلطنت رسید؛ اما این زوج فرزندی نداشتند.
هوایانگ «یینگ ییرن» را که شاهزادهای کمبرخوردار و گروگان سیاسی دولت دیگری بود، به فرزندی پذیرفت. پس از مرگ شاه، همین شاهزاده به تخت نشست و پسر او بعدها با نام «چین شی هوانگ» به نخستین امپراتور چین تبدیل شد.
چین شی هوانگ در سال ۲۲۱ پیش از میلاد دولتهای رقیب را شکست داد و نخستین امپراتوری یکپارچه چین را بنیان گذاشت. به همین دلیل، هوایانگ یکی از چهرههای کلیدی در زنجیره جانشینی خاندان سلطنتی به شمار میرود.
چه شواهدی این فرضیه را تقویت میکنند؟
باستانشناسان هنوز مدرکی قطعی مانند کتیبه یا مُهر سلطنتی پیدا نکردهاند؛ اما چندین سرنخ مهم این فرضیه را تقویت میکند.
قدمت آرامگاه با زمان زندگی هوایانگ مطابقت دارد، ابعاد و شیوه ساخت آن با مقبرههای سلطنتی دولت «چین» همخوانی دارد و موقعیت جغرافیایی آن نیز در نزدیکی محل دفن شناختهشده «شاه شیائوون» قرار گرفته است.
یکی از پرسشهای مهم پژوهشگران این است که چرا هوایانگ در گورستانی جداگانه دفن شده است. منابع تاریخی میگویند او همراه شاه شیائوون در آرامگاه «شولینگ» به خاک سپرده شد؛ اما آرامگاه شاه حدود ۲٫۳ کیلومتر با این مقبره فاصله دارد.
پژوهشگران معتقدند عبارت «دفن مشترک» در منابع تاریخی لزوما به معنای دفن در یک آرامگاه واحد نیست و میتواند به دو مجموعه سلطنتی مجاور اشاره داشته باشد؛ الگویی که در اواخر دوره دولت «چین» جایگزین سنت قدیمی دفن شاه و ملکه در یک آرامگاه شد.
غارتگران همهچیز را نبردند
با وجود آسیبهای گسترده ناشی از غارت، کاوشگران صدها شیء ارزشمند از این مجموعه بیرون آوردهاند. سفالینهها، اشیای مفرغی، ابزارهای آهنی و آثار ساختهشده از یشم، عقیق و شیشه از جمله یافتههای مهم این آرامگاه هستند.
این آثار علاوه بر ارزش هنری، اطلاعات مهمی درباره آیینهای تدفین خاندان سلطنتی و جایگاه اجتماعی صاحب مقبره در اختیار پژوهشگران قرار میدهند.
کشفی که به ارتش سفالین هم گره میخورد
اگر پژوهشهای آینده ثابت کند این آرامگاه واقعا به هوایانگ تعلق دارد، این کشف یکی از مهمترین پیوندهای باستانشناسی با خاندان نخستین امپراتور چین خواهد بود؛ همان دودمانی که بعدها آرامگاه عظیم چین شی هوانگ و ارتش مشهور سفالین را بنا کرد.
باستانشناسان میگویند ادامه کاوشها میتواند جزئیات بیشتری از ساختار آرامگاه، آیینهای تدفین سلطنتی و تحولات معماری مقبرههای خاندان «چین» را آشکار کند؛ تحولاتی که بعدها در ساخت یکی از مشهورترین مجموعههای باستانی جهان، یعنی آرامگاه چین شی هوانگ، به اوج رسید.