ثبت جهانی قنات های استان یزد

تیم  کجارو
تیم کجارو سه شنبه، ۱۷ شهریور ۱۳۹۴ ساعت ۱۵:۰۴
ثبت جهانی قنات های استان یزد

گزارش‌ها حاکی است که امسال ۱۲ قنات در هفت استان کشور از جمله قنات‌های زارچ و حسن آباد مهریز در استان یزد با تایید یونسکو به ثبت جهانی می‌رسند.

به گفته‌ی پژوهشگران، قنات محصول تفکر و ابداع ایرانیان است، اما برخی قدمت آن را به ۸۰۰ سال قبل از میلاد و بعضی نیز این فناوری ایرانی را مربوط به گذشته‌ای دورتر یعنی دوران پارت‌ها (دوران مس) در ایران می‌دانند. کشور ایران در حال حاضر حدود ۴۰ هزار رشته قنات به طول ۲۷۲ هزار کیلومتر دارد که البته بسیاری از آن‌ها به‌دنبال خشکسالی‌های یکی دو دهه اخیر نابود و برخی نیز به‌شدت در معرض نابودی قرار دارند. نکته حائز اهمیت در مورد این فناوری، تضمین بقای شهرهای مهم و تاریخی کنونی کشورمان در شرایط سخت و خشک آب و هوایی از گذشته تاکنون بوده، به‌نحوی که این تجربه موفق گذشتگان ما بعدها در دیگر کشورهای جهان نیز مورد استفاده قرار گرفته است. به همین دلیل نیز این روزها این دانش بومی ایرانی راه سازمان یونسکو را برای جهانی شدن در پیش گرفته و قرار است در قالب یک پرونده زنجیره‌ای ۱۲ قنات منحصربه فرد کشورمان در فهرست آثار تاریخی یونسکو برای سال ۲۰۱۶به ثبت برسد. در این پرونده نام قنات‌هایی مانند "قصبه" گناباد در جنوب خراسان، قنات بلده در خراسان جنوبی، قنات‌های "زارچ" و "حسن‌آباد مهریز" در یزد، قنات "جوپار" کرمان و قنات "اکبرآباد" و "قاسم‌آباد بروات" که هرکدام بیش از یک سده از عمرشان می‌گذرد، به چشم می‌خورد. یکی از قنا‌ت‌های مورد نظر برای ثبت جهانی در استان یزد، قنات "زارچ" است که با طولی قریب به ۹۰ کیلومتر، طولانی‌ترین قنات ایران محسوب می‌شود. این قنات یکی از کهن‌ترین قنات‌های ایران به شمار می‌آید که سابقه‌ای بیش از ۳ هزار سال دارد و تعداد چاه‌های آن دو هزار و ۱۱۵حلقه شمارش شده است. سرچشمه این قنات در کوه‌های مهریز است و در سه شاخه یا تونل زیرزمینی جدا به نام‌های شیرین، شور و ابراهیم خویدکی پس از گذشتن از شهرستان یزد و مشروب کردن آن وارد شهر زارچ می‌شود که البته در حال حاضر تنها شاخه‌ی شور قنات زارچ فعال است. نکته مهم در رابطه با این قنات که عمق مادر چاه آن ۸۵ متر است و سایر قنوات، محاسبات دقیق مقنیان در طول این مسیرهای طولانی بوده، به‌نحوی که در آن دوران با ابزارهایی بسیار ساده و بدون هیچ اشتباهی با تعیین شیب دقیق زمین از جایی که قرار بوده آب در سطح زمین جاری شود، با حفر گمانه و تونل به‌سمت محل و عمق مورد نظر مادر چاه قنات که در مورد قنات زارچ فاصله‌ای حدود ۱۰۰ کیلومتر است، حفاری می‌کرده‌اند. یکی دیگر از قنات‌های استان که برای ثبت جهانی مدنظر قرار گرفته، قنات حسن آباد مشیر مهریز است که مربوط به دوره میانی اسلامی یعنی قرن هشتم است و در فهرست آثار ملی کشور قرار دارد.

مطالب مرتبط:

دیدگاه