نظر مثبت ایکوموس به پرونده الموت؛ الموت واجد ارزش ثبت جهانی است
پروندههای میراثی برای ثبت در فهرست جهانی یونسکو پیش از مطرح شدن در جلسه کمیته میراث فرهنگی توسط نهادهای مشورتی مورد ارزیابی قرار میگیرند. ایکوموس (شورای بینالمللی بناها و محوطههای تاریخی) در آستانه برگزاری جلسات کمیته میراث فرهنگی یونسکو در کره جنوبی، نظر خود را درباره پرونده امسال ایران ارائه کرده است.
برخلاف برخی پرونده های میراث جهانی که با توصیه به «ارجاع» یا «عدم ثبت» مواجه میشوند، گزارش الموت بیشتر شامل پیشنهادهای اصلاحی است و مانعی برای ثبت اثر ایجاد نمی کند. ایکوموس برخلاف نظرات سالهای قبلش درباره پروندههای مثل منظر فرهنگی ماسوله، هگمتانه و غارهای خرمآباد نظر به اصلاحات جدی و تحدید در پرونده الموت نداده است.
پرونده دژ الموت و استحکامات وابسته به آن با مطرح کردن چهار معیار ثبت جهانی به یونسکو فرستاده شده و ایکوموس نیز در اعلام نظر خود یکی از این معیار را منطبق بر پرونده دانسته و از ثبت جهانی الموت حمایت کرده است.
ایکوموس، ضمن تایید محدوده عرصههای پیشنهادی (nominated property)، پیشنهاداتی را در محدوده حریم (Buffer Zone) این مجموعه است. کارشناسان این شورا معتقدند مرزهای کنونی حریم، میتوانند با هدف پوشش همه روابط عملکردی و بصری قلعه ها با چشمانداز اطراف، برخی روستاها، دامنهها، کف درهها و مسیر رودخانهها را دربر گیرند. به همین دلیل، ایکوموس پیشنهاد کرده است ایران در آینده با ارائه درخواست «اصلاح جزئی مرزها» (Minor Boundary Modification)، حریم پرونده را بازنگری کند.
گزارش ایکوموس همچنین تاکید میکند اگرچه ایران خطراتی مانند رانش زمین، فرسایش، زلزله، بارندگیهای شدید و پیامدهای تغییر اقلیم را به خوبی شناسایی کرده، اما هنوز برنامه عملیاتی کافی برای مدیریت این مخاطرات ارائه نشده است. ایکوموس خواستار تدوین راهبرد جامع مدیریت ریسک، برنامه سازگاری با تغییر اقلیم، کنترل فرسایش و مدیریت بهتر منابع آب شده است.
یکی دیگر از دغدغههای مطرح شده، رشد پوشش گیاهی روی بقایای معماری قلعههاست. در گزارش آمده است که نفوذ ریشه گیاهان به شکاف دیوارها موجب تضعیف سازهها می شود و لازم است برنامهای منظم برای کنترل پوشش گیاهی، بدون آسیب به گونههای بومی، اجرا شود.
ایکوموس همچنین بر مدیریت دقیق گردشگری تاکید کرده و پیشنهاد داده است برای جلوگیری از آسیب به بخشهای حساس، ظرفیت پذیرش بازدیدکنندگان تعیین شود، مسیرهای مشخص گردشگری ایجاد شود و ورود به بخش های آسیب پذیر تحت کنترل قرار گیرد.
گفتنی است با وجود نظر مثبت ایکوموس، نتیجه نهایی ثبت جهانی در جلسه کمیته میراث فرهنگی یونسکو مشخص میشود. درخواست حضور پر تعداد مدیران ارشد دولتی، از وزیر میراث تا مدیران غیرمرتبط دولتی در جلسه یونسکو در کره جنوبی در شرایط تنگناهای شدید اقتصادی کشور و هزینه های سنگین سفر به بوسان، نیز نشان میدهد که وزارت میراث فرهنگی با اطمینان از ثبت جهانی این پرونده بدون کمترین دردسر، از این فرصت تبلیغاتی با حضور بالاترین مقامات استفاده خواهد کرد.
