پرش به محتوای اصلی

چطور یک سرقت، مونالیزا را به مشهورترین نقاشی جهان تبدیل کرد؟

مطالعه ۶ دقیقه
نقاشی مونالیزا (Mona Lisa) اثر لئوناردو داوینچی در قاب طلایی

مونالیزا پیش از سرقت هم اثری ارزشمند بود، اما ناپدید شدنش از موزه لوور در سال ۱۹۱۱، نام این نقاشی را به تیتر روزنامه‌های سراسر جهان رساند.

امروزه کمتر کسی پیدا می‌شود که تصویر مونالیزا را نشناسد؛ پرتره‌ای با لبخندی مرموز که میلیون‌ها نفر برای دیدنش به موزه لوور پاریس می‌روند. اما این نقاشی همیشه چنین شهرتی نداشت. مونالیزا پیش از سال ۱۹۱۱ اثری ارزشمند و شناخته‌شده در میان علاقه‌مندان هنر بود، اما هنوز به نمادی جهانی تبدیل نشده بود. سرقت جسورانه یک کارمند سابق موزه لوور، ماجرای ناپدید شدن تابلو و جست‌وجوی دو ساله برای یافتن آن، همه‌چیز را تغییر داد. (Smithsonian Magazine)

کپی لینک

مونا لیزا پیش از دزدیده شدن چقدر معروف بود؟

لئوناردو داوینچی نقاشی مونالیزا را در اوایل قرن شانزدهم میلادی خلق کرد. این اثر که با نام «ژوکوند» (La Gioconda) نیز شناخته می‌شود، پرتره زنی به نام لیزا گراردینی، همسر یک بازرگان فلورانسی، در نظر گرفته می‌شود. داوینچی این تابلو را هنگام سفر به فرانسه همراه خود برد و اثر سرانجام به مجموعه سلطنتی فرانسه راه یافت.

عکاس: Roger Viollet

مونالیزا در طول قرن‌ها جایگاه مهمی در تاریخ هنر پیدا کرد. هنرمندان و منتقدان تکنیک نقاشی، ترکیب‌بندی و حالت چهره سوژه را تحسین می‌کردند و لبخند مبهم زن نیز به موضوع بحث و تفسیر تبدیل شده بود.

بااین‌حال، شهرت آن در سال ۱۹۱۱ هنوز با جایگاهی که امروز دارد تفاوت داشت. بازدیدکنندگان لوور آثار هنری ارزشمند دیگری را هم در کنار مونالیزا می‌دیدند و این تابلو هنوز به یک تصویر فراگیر در فرهنگ عامه تبدیل نشده بود.

کپی لینک

سرقت مونالیزا چگونه اتفاق افتاد؟

صبح ۲۱ اوت ۱۹۱۱، وقتی موزه لوور در پاریس برای بازدید عموم تعطیل بود، مردی به نام وینچنتزو پروجیا (Vincenzo Peruggia) وارد ساختمان شد. او پیش‌تر در لوور کار می‌کرد و با فضای داخلی موزه و شیوه نصب تابلوها آشنا بود. پروجیا در پروژه نصب قاب‌ها و محفظه‌های محافظ شیشه‌ای برای آثار هنری مشارکت داشت و می‌دانست چگونه بدون جلب توجه به نقاشی دسترسی پیدا کند.

او لباس سفید کارگران موزه را پوشیده بود و همین ظاهر به او کمک کرد تا در محیط ساختمان غریبه به نظر نرسد. پروجیا به سالن کاره (Salon Carré) رفت؛ جایی که مونا لیزا در آن قرار داشت. سپس تابلو را از دیوار برداشت، قاب محافظ را جدا کرد و تخته چوبی نقاشی را زیر لباسش پنهان کرد.

او به‌راحتی از ساختمان خارج شد و نقاشی را به آپارتمانش در پاریس برد. نکته عجیب این بود که مسئولان موزه بلافاصله متوجه سرقت نشدند. حدود یک روز گذشت تا جای خالی تابلو توجه کارکنان را جلب کند. در ابتدا بعضی تصور می‌کردند نقاشی را برای عکاسی یا مرمت از دیوار برداشته‌اند؛ اما خیلی زود مشخص شد که مونالیزا واقعاً ناپدید شده است.

کپی لینک

یک نقاشی گمشده چگونه به خبر اول روزنامه‌ها تبدیل شد؟

وقتی خبر سرقت منتشر شد، واکنش‌ها بسیار گسترده بود. پلیس فرانسه تحقیقات را آغاز کرد و روزنامه‌ها هر روز درباره سرنوشت نقاشی گزارش می‌دادند. موزه لوور نیز برای مدتی تعطیل شد و مأموران از کارکنان و افراد مرتبط با ساختمان بازجویی کردند.

The Collector

فضای خالی روی دیوار موزه به یکی از تصاویر نمادین ماجرا تبدیل شد. بازدیدکنندگان برای دیدن جای خالی مونالیزا به لوور می‌رفتند و روزنامه‌ها با انتشار خبرها، شایعات و گمانه‌زنی‌ها، ماجرا را در مرکز توجه عمومی نگه می‌داشتند.

حتی پابلو پیکاسو، نقاش اسپانیایی، و گیوم آپولینر، شاعر فرانسوی، مدتی در جریان تحقیقات مورد ظن قرار گرفتند. پلیس آن‌ها را نیز بررسی کرد، اما سرنخی که به سارق اصلی برسد پیدا نکرد.

در این میان، شایعات مختلفی درباره سرنوشت تابلو شکل گرفت. برخی احتمال می‌دادند دزدان حرفه‌ای آن را برای دریافت پول ربوده باشند و گروهی نیز از انگیزه‌های سیاسی و ملی‌گرایانه حرف می‌زدند. هرچه زمان می‌گذشت و خبری از نقاشی به دست نمی‌آمد، کنجکاوی عمومی بیشتر می‌شد.

کپی لینک

چه کسی مونالیزا را دزدید و چرا؟

سارق اصلی وینچنتزو پروجیا، کارمند سابق لوور و مهاجری ایتالیایی بود. او بیش از دو سال نقاشی را در آپارتمان کوچکش در پاریس، داخل صندوقی چوبی با محفظه‌ای مخفی، نگه داشت. جالب اینکه پلیس پس از سرقت از او هم بازجویی کرده بود، اما به نقش او در ماجرا پی نبرده بود.

Archivio di Stato di Firenze

پروجیا ادعا می‌کرد انگیزه‌اش بازگرداندن مونا لیزا به ایتالیا بوده است. او به‌اشتباه تصور می‌کرد ناپلئون این نقاشی را در جریان لشکرکشی‌هایش از ایتالیا ربوده و به فرانسه برده است؛ بنابراین خودش را فردی می‌دانست که می‌خواهد یک اثر هنری را به سرزمین اصلی‌اش بازگرداند.

اما این روایت از نظر تاریخی درست نبود. لئوناردو داوینچی مونالیزا را هنگام سفر به فرانسه با خود برده بود و نقاشی از مسیر مجموعه سلطنتی فرانسه به لوور رسیده بود. بااین‌حال، پروجیا در دادگاه همچنان بر انگیزه میهن‌پرستانه خود تأکید کرد. برخی از ایتالیایی‌ها نیز او را قهرمانی می‌دانستند که می‌خواست اثری متعلق به کشورشان را بازگرداند.

کپی لینک

مونالیزا چگونه پیدا شد؟

پس از گذشت بیش از دو سال، پروجیا در دسامبر ۱۹۱۳ تصمیم گرفت نقاشی را به ایتالیا ببرد و آن را به یک فروشنده آثار عتیقه به نام آلفردو گری (Alfredo Geri) پیشنهاد کند. او با نام مستعار «لئوناردو» با گری تماس گرفت و گفت مونالیزا را در اختیار دارد و می‌خواهد آن را به ایتالیا بازگرداند.

گری موضوع را با جووانی پوجی، مدیر گالری اوفیتزی فلورانس، در میان گذاشت. آن‌ها با پروجیا قرار ملاقات گذاشتند و پس از دیدن تابلو، اصالت آن را بررسی کردند. وقتی مطمئن شدند نقاشی همان مونالیزای گمشده است، موضوع را به پلیس اطلاع دادند.

Louvre

پروجیا در ۱۱ دسامبر ۱۹۱۳ در هتل محل اقامتش در فلورانس بازداشت شد. نقاشی نیز سالم پیدا شد و پس از مدتی نمایش در ایتالیا، در ژانویه ۱۹۱۴ به موزه لوور بازگشت.

پروجیا در دادگاه به سرقت محکوم شد و به یک سال و ۱۵ روز زندان محکومیت گرفت؛ هرچند در نهایت پس از حدود هفت ماه آزاد شد.

کپی لینک

دزدی چگونه مونالیزا را مشهورترین نقاشی جهان کرد؟

سرقت مونالیزا فقط یک پرونده جنایی نبود؛ اتفاقی رسانه‌ای بود که توجه مردم سراسر جهان را به یک اثر هنری جلب کرد. روزنامه‌ها در طول دو سال ماجرای ناپدید شدن تابلو را دنبال کردند و هر مرحله از تحقیقات، شایعات و سرانجام پیدا شدن آن را به خبر تبدیل کردند.

Focus.it

وقتی مونالیزا به لوور بازگشت، دیگر همان نقاشی پیش از سرقت نبود. جمعیت زیادی برای دیدن تابلویی که دو سال موضوع یکی از مشهورترین پرونده‌های سرقت جهان بود، به موزه آمدند. در دو روز نخست پس از بازگشت اثر، حدود ۱۲۰ هزار نفر برای تماشای آن به لوور رفتند.

تصویر مونالیزا نیز بیش از گذشته در روزنامه‌ها، کارت‌پستال‌ها، تبلیغات و آثار طنز و تقلیدی بازنشر شد. این اتفاق باعث شد پرتره‌ای که پیش‌تر بیشتر در محافل هنری شناخته می‌شد، به بخشی از فرهنگ عمومی تبدیل شود.

سرقت سال ۱۹۱۱ تنها دلیل شهرت مونالیزا نبود؛ ارزش هنری اثر، تکنیک داوینچی و رازآلودگی چهره سوژه از قبل زمینه توجه به آن را فراهم کرده بودند. بااین‌حال، ماجرای دزدی و بازگشت پرحاشیه تابلو، شهرت آن را به سطحی جهانی رساند.

امروز مونالیزا پشت شیشه محافظ در موزه لوور نگهداری می‌شود و میلیون‌ها بازدیدکننده برای دیدن آن به پاریس سفر می‌کنند. شاید عجیب‌ترین بخش ماجرا این باشد که مردی با تصور بازگرداندن یک اثر هنری به سرزمین اصلی‌اش، ناخواسته به مشهورتر شدن همان نقاشی کمک کرد.

مقاله رو دوست داشتی؟
نظرت چیه؟

به محتوای این مطلب چه امتیازی میدی؟

نظر شما برامون مهمه و به بهتر شدن کیفیت مطالب کمک می‌کنه.

۱ - بسیار بد۱۰ - بسیار خوب

نظرات