۱۰ تاج و جواهر سلطنتی شگفتانگیز جهان؛ از تاج پهلوی تا گنجینه اسرارآمیز ژاپن
Telegraph
وقتی صحبت از جواهرات سلطنتی به میان میآید، ذهن بیشتر ما به سمت تاج پادشاهان بریتانیا میرود؛ اما در گوشهوکنار جهان گنجینههایی وجود دارند که هرکدام داستانی جذابتر از دیگری دارند. بعضی از آنها قرنها است نماد قدرت یک امپراتوری هستند، برخی دیگر در دل افسانهها جای گرفتهاند و تعدادی نیز پس از سالها قاچاق و سرقت، دوباره به سرزمین خود بازگشتهاند. (Telegraph)
در ادامه با ۱۰ مورد از مشهورترین و منحصربهفردترین جواهرات سلطنتی دنیا آشنا میشویم.
۱. سه گنج مقدس ژاپن؛ جواهراتی که حتی امپراتور هم آنها را نمیبیند
«سه گنج مقدس» ژاپن شامل یک شمشیر، یک گوهر مقدس و یک آینه هشتضلعی است که از مقدسترین نمادهای امپراتوری این کشور به شمار میروند. نکته عجیب اینکه دو مورد از این سه گنج، یعنی شمشیر و گوهر، قرنها است از دید عموم پنهان ماندهاند و حتی امپراتوری که بر تخت مینشیند نیز آنها را مستقیما در دست ندارد.
طبق باورهای سنتی، این اشیا به «جیمّو»، نخستین امپراتور افسانهای ژاپن که حدود ۲٬۷۰۰ سال پیش حکومت میکرد، تعلق داشتهاند. هنگام آغاز سلطنت امپراتور ناروهیتو در سال ۲۰۱۹، تنها دو صندوق مهرومومشده در کنار تخت سلطنت قرار گرفت؛ صندوقهایی که هنوز هم هیچکس با اطمینان نمیداند واقعا چه چیزی درون آنها قرار دارد.
۲. تاج آهنین ایتالیا؛ تاجی که گفته میشود میخی از صلیب مسیح را در خود دارد
«تاج آهنین» که در کلیسای جامع مونتزا در ایتالیا نگهداری میشود، یکی از اسرارآمیزترین تاجهای سلطنتی اروپا است.
براساس سنتهای مسیحی، درون این تاج نواری آهنی قرار دارد که از میخی ساخته شده است که در جریان مصلوب شدن حضرت عیسی استفاده شده بود. گفته میشود سنت هلنا، مادر امپراتور کنستانتین بزرگ، این میخ را در سرزمین مقدس پیدا کرد و دستور ساخت تاج را صادر کرد.
این تاج بعدها در سال ۱۸۰۵ بر سر ناپلئون بناپارت قرار گرفت؛ زمانی که خود را پادشاه ایتالیا اعلام کرد. امروزه تاج آهنین در محرابی اختصاصی داخل کلیسای مونتزا نگهداری میشود و همچنان یکی از مهمترین نمادهای تاریخ مسیحیت غرب به شمار میرود.
۳. تاجهای طلایی شیلا؛ شاهکار زرگری کره باستان
پادشاهی «شیلا» که بین قرن نخست پیش از میلاد تا قرن دهم میلادی بر بخش بزرگی از شبهجزیره کره حکومت میکرد، به ساخت برخی از زیباترین تاجهای طلایی جهان شهرت دارد.
سال گذشته برای نخستین بار در تاریخ، شش تاج طلایی این پادشاهی در موزه ملی گیونگجو کنار هم به نمایش درآمدند؛ رویدادی که توجه بسیاری از باستانشناسان را جلب کرد.
هر بخش از این تاجها معنایی نمادین دارد. شاخهای گوزن نشانه فراوانی و باروری هستند و پرندگان طلایی، روح پادشاه و ارتباط او با آسمان را تداعی میکنند.
استادکاری زرگران شیلا نیز تحسینبرانگیز است. آنها با استفاده از تکنیک بسیار ظریف «فیلیگری» یا مفتولکاری، دانههای ریز طلا و سیمهای بسیار نازک را کنار هم قرار میدادند و نقشهایی پیچیده خلق میکردند؛ روشی که هنوز هم از شاهکارهای هنر فلزکاری باستان محسوب میشود.
۴. جواهرات گمشده کامبوج؛ گنجینهای که در صندوق عقب یک خودرو پیدا شد
یکی از عجیبترین ماجراهای مربوط به جواهرات سلطنتی جهان، به کامبوج بازمیگردد. پس از مرگ «داگلاس لچفورد»، قاچاقچی مشهور آثار باستانی، مجموعهای متشکل از ۷۷ شیء زرین و جواهرنشان کشف شد که کارشناسان بسیاری از آنها را هرگز ندیده بودند.
این گنجینه شامل تاج، کمربند، گوشواره و دیگر زیورآلات سلطنتی دوران آنگکور بود؛ دورهای که از قرن نهم تا چهاردهم میلادی به عصر طلایی تمدن کامبوج شهرت دارد. حتی یکی از تاجهای این مجموعه قدمتی نزدیک به قرن هفتم میلادی داشت.
جالبتر اینکه نخستین بار این آثار در پارکینگ گمنامی در بریتانیا و داخل چهار جعبه در صندوق عقب یک خودرو به مقامهای کامبوجی نشان داده شد. رئیس تیم تحقیقاتی کامبوج بعدها گفت هنگام دیدن این گنجینه، اشک در چشمانش جمع شده بود. سرانجام این آثار در سال ۲۰۲۳ به موزه ملی پنومپن بازگردانده شدند.
۵. تاج امپراتوری روم مقدس؛ نمادی هزارساله از قدرت اروپا
یکی از مهمترین نمادهای سیاسی و مذهبی اروپا، تاج امپراتوری روم مقدس است؛ تاجی که قرنها بر سر پادشاهان و امپراتوران این امپراتوری قرار میگرفت.
این تاج از هشت صفحه طلایی ساخته شده است که بهصورت یکدرمیان با سنگهای قیمتی و تصاویر میناکاریشده تزئین شدهاند. قوس مرواریدها و صلیب جواهرنشان در مرکز آن، جلوهای باشکوه به این اثر تاریخی بخشیده است.
تاریخ دقیق ساخت تاج هنوز محل بحث پژوهشگران است. سالها تصور میشد این اثر در قرن دهم میلادی برای «اتو اول» ساخته شده باشد، اما تحقیقات جدید احتمال میدهد ساخت آن به چند دهه بعد و دوران «کنراد سوم» بازگردد. این تاج تا آخرین مراسم تاجگذاری امپراتوری روم مقدس در سال ۱۷۹۲ مورد استفاده قرار گرفت و امروزه در خزانه سلطنتی کاخ هافبورگ وین نگهداری میشود.
نکته جالب اینکه پژوهشی با فناوری تصویربرداری پیشرفته، حدود ۱٬۷۵۰ قطعه تشکیلدهنده این تاج را بررسی و دو سنگ قیمتی ناشناخته را کشف کرد که به سمت داخل تاج قرار گرفتهاند و از بیرون دیده نمیشوند.
۶. تاج اسکندربیگ؛ تاجی که در واقع کلاهخود جنگی است
یکی از متفاوتترین «تاجهای» این فهرست، اصلا تاج نیست. آنچه امروز به نام تاج اسکندربیگ شناخته میشود، در واقع کلاهخود جنگی «جرج کستریوتی» مشهور به اسکندربیگ، قهرمان ملی آلبانی است؛ فرماندهای که در قرن پانزدهم میلادی مقاومت گستردهای را علیه امپراتوری عثمانی رهبری کرد.
این کلاهخود با نوار مسی حکاکیشده و سری به شکل بز کوهی تزئین شده است. چشمهای این پیکره احتمالا در گذشته با شیشههای رنگی یا سنگهای قیمتی آراسته شده بودند.
اصل این اثر اکنون در موزه تاریخ هنر وین نگهداری میشود و آلبانی تنها نسخهای بازسازیشده از آن را در اختیار دارد.
۷. جواهرات سلطنتی اسکاتلند؛ قدیمیترین جواهرات سلطنتی بریتانیا
برخلاف تصور بسیاری از مردم، قدیمیترین جواهرات سلطنتی جزایر بریتانیا در لندن قرار ندارند، بلکه در اسکاتلند نگهداری میشوند.
«افتخارات اسکاتلند» شامل تاج، عصای سلطنتی و شمشیر رسمی است که قدمت آنها از جواهرات سلطنتی کنونی انگلستان بیشتر است. بخش بزرگی از جواهرات سلطنتی انگلستان در قرن هفدهم و دوران حکومت الیور کرامول ذوب شد، اما مجموعه اسکاتلند از این سرنوشت جان سالم به در برد.
تاج برای جیمز پنجم ساخته شد و «ماری، ملکه اسکاتها» نخستین فرمانروایی بود که با استفاده همزمان از تاج و عصای سلطنتی، تاجگذاری کرد. پس از حمله نیروهای کرامول، این جواهرات سالها مخفی شدند و سپس در صندوقی مهر و مومشده قرار گرفتند تا اینکه نویسنده مشهور اسکاتلندی، «سر والتر اسکات»، در سال ۱۸۱۸ آنها را دوباره کشف کرد.
امروزه این مجموعه در کاخ سلطنتی قلعه ادینبرو به نمایش گذاشته شده است.
۸. تاج گمشده اتیوپی؛ میراثی که ۲۱ سال در خانه یک پناهنده پنهان ماند
گاهی ارزشمندترین آثار تاریخی نه در خزانهها، بلکه در خانه مردم عادی پیدا میشوند. در سال ۱۹۹۸، «سیراک آسفاو» که بهعنوان پناهنده سیاسی در هلند زندگی میکرد، متوجه شد یکی از مهمانانش تاجی برنزی را در چمدان خود پنهان کرده است؛ تاجی که چند سال قبل از یکی از کلیساهای تاریخی اتیوپی به سرقت رفته بود.
او تاج را برداشت و بیش از دو دهه از آن نگهداری کرد؛ زیرا معتقد بود دولت وقت اتیوپی ممکن است در سرقت این اثر نقش داشته باشد و بازگرداندن آن امنیت لازم را نداشته باشد.
سرانجام با تغییر دولت، آسفاو در سال ۲۰۲۰ این تاج را به کشورش بازگرداند؛ اقدامی که مقامهای هلندی آن را دستاوردی بزرگ در حفاظت از میراث فرهنگی توصیف کردند.
۹. جواهرات سلطنتی دانمارک؛ تنها جواهراتی که هنوز استفاده میشوند
جواهرات سلطنتی دانمارک ویژگی منحصربهفردی دارند؛ آنها همزمان هم آثار موزهای هستند و هم هنوز توسط ملکه دانمارک در مراسم رسمی استفاده میشوند.
مشهورترین مجموعه این گنجینه، «ست الماس رز» است که سالها تصور میشد گردنبند و سنجاق سینه باشد؛ اما کشف سندی متعلق به سال ۱۸۴۲ نشان داد این قطعه در واقع کمربندی بوده که روی لباسهای رسمی زنان سلطنتی بسته میشده است.
طبق سنت خاندان سلطنتی دانمارک، این جواهرات تنها در داخل مرزهای این کشور قابل استفاده هستند و اجازه خروج از کشور را ندارند.
۱۰. تاج پهلوی؛ باشکوهترین تاج سلطنتی معاصر ایران
یکی از ارزشمندترین گنجینههای سلطنتی جهان، در ایران نگهداری میشود. جواهرات ملی ایران که حاصل چند قرن گردآوری از سوی پادشاهان ایرانی است، امروزه در خزانه جواهرات ملی تهران قرار دارد و بخش مهمی از پشتوانه تاریخی و فرهنگی کشور به شمار میرود.
شاخصترین اثر این مجموعه، تاج پهلوی است که برای مراسم تاجگذاری رضاشاه در سال ۱۳۰۵ ساخته شد و بعدها محمدرضا پهلوی نیز در مراسم تاجگذاری سال ۱۳۴۶ از همان تاج استفاده کرد.
این تاج با الهام از تاجهای دوره ساسانی طراحی شده و با ۳٬۳۸۰ قطعه الماس، صدها مروارید، زمرد، یاقوت و دیگر سنگهای قیمتی تزئین شده است. وزن آن به حدود دو کیلوگرم میرسد و از باشکوهترین تاجهای سلطنتی قرن بیستم محسوب میشود.
در خزانه جواهرات ملی، سه تخت سلطنتی نیز نگهداری میشود که مشهورترین آنها تخت مورد استفاده محمدرضا پهلوی در مراسم تاجگذاری سال ۱۳۴۶ است.
از دیگر آثار مشهور این مجموعه، تاج فرح پهلوی است؛ تاجی که برای مراسم تاجگذاری او در سال ۱۳۴۶ ساخته شد و با زمرد، الماس، یاقوت و مروارید آراسته شده است.
تاج عروسی فرح پهلوی که در مراسم ازدواج او با محمدرضا پهلوی در سال ۱۳۳۸ استفاده شد، توسط جواهرفروشی مشهور Harry Winston در نیویورک طراحی و ساخته شده بود. این تاج با زمردهای کلمبیایی و الماسهای زرد، صورتی و سفید یکی از شاخصترین نمونههای جواهرسازی معاصر به شمار میرود.
