نخستین پادشاه واقعی انگلستان چه کسی بود؟
به نقل از نشنالجئوگرافیک؛ بیشتر پژوهشگران تاریخی، اتلستان را نخستین پادشاه واقعی انگلستان میدانند؛ هرچند رسیدن به این جایگاه و شکلگیری پادشاهی انگلستان، داستانی پیچیده و چندلایه دارد.
پاسخ به این پرسش که «اولین پادشاه انگلستان چه کسی بود؟» تنها به معرفی یک فرمانروا محدود نمیشود. تاریخدانان معتقدند برای پاسخ به این سؤال باید مفهوم پادشاهی، قلمرو و میزان نفوذ سیاسی را نیز در نظر گرفت. همین موضوع باعث شده درباره نخستین شاه انگلستان اختلافنظرهایی وجود داشته باشد.
اتلستان در سال ۹۲۵ میلادی با عنوان پادشاه آنگلوساکسونها تاجگذاری کرد؛ اما برای درک اهمیت او باید به گذشته و شکلگیری پادشاهیهایی نگاه کرد که بعدها انگلستان را به وجود آوردند.
نام انگلستان از واژه انگلیسی باستان «Englaland» بهمعنای «سرزمین انگلها» گرفته شده است. انگلها یکی از قبایل ژرمنی بودند که در قرن پنجم میلادی وارد بریتانیا شدند و همراه با ساکسونها، جوتها و فریسیها در بخشهای شرقی و جنوب شرقی این سرزمین ساکن شدند.
در ادامه، زبان و فرهنگ ژرمنی با سنتهای رومی-بریتانیایی ترکیب شد و تا حدود سال ۶۰۰ میلادی چندین پادشاهی مستقل در جزایر بریتانیا شکل گرفت. این حکومتها بیشتر بر پایه قبایل و مردمان هر منطقه شکل گرفته بودند، نه مرزهای جغرافیایی مشخص.
بهمرور زمان، هفت پادشاهی بزرگ موسوم به «هپتارشی» قدرت گرفتند؛ پادشاهیهایی شامل کنت، ساسکس، آنگلیای شرقی، نورثامبریا، اسکس، وسکس و مرسیا. هرکدام از این حکومتها نیز فرمانروایان و ساختار قدرت مخصوص به خود را داشتند.
در قرن هشتم میلادی، پادشاهی مرسیا بر دیگر حکومتها تسلط پیدا کرد؛ اما این برتری در دوران سلطنت اگبرت، پادشاه وسکس، تغییر کرد. او در سال ۸۲۵ میلادی در نبرد الندون مرسیا را شکست داد و دیگر پادشاهیها برتریاش را پذیرفتند. همین موضوع باعث شده برخی تاریخدانان او را نخستین پادشاه انگلستان بدانند.
پس از مرگ اگبرت، پسرش اتلوولف جانشین او شد و روند جانشینی موروثی در وسکس تثبیت شد. پس از او نیز چند تن از فرزندانش حکومت کردند تا در نهایت آلفرد کبیر در سال ۸۷۱ میلادی به قدرت رسید.
آلفرد در ابتدا قرار نبود پادشاه شود؛ اما پس از مرگ برادرش اتلرد، تاجوتخت را به دست گرفت و با حملات گسترده وایکینگها روبهرو شد. ارتشی متشکل از دانمارکیها، نروژیها و سوئدیها که در منابع تاریخی «ارتش بزرگ مشرکان» نامیده شده، بیشتر پادشاهیهای انگلستان را تصرف کرده بود و تنها وسکس باقی مانده بود.
آلفرد در سال ۸۷۸ میلادی در نبرد ادینگتون وایکینگها را شکست داد و با رهبر آنها، گوتروم، پیمان صلح امضا کرد. این توافق مرزی میان وسکس و مناطق تحت کنترل وایکینگها ایجاد کرد که بعدها «دنلاو» نام گرفت.
او همچنین ارتش را بازسازی کرد، استحکامات دفاعی ایجاد کرد و نیروی دریایی را برای حفاظت از سواحل وسکس توسعه داد. بسیاری از پژوهشگران معتقدند اقدامات فرهنگی و سیاسی آلفرد نقش مهمی در شکلگیری هویت انگلستان داشت. به همین دلیل، برخی او را نخستین پادشاه واقعی انگلستان میدانند.
پس از مرگ آلفرد در سال ۸۹۹ میلادی، پسرش ادوارد بزرگ به قدرت رسید و بعد از او، اتلستان در سال ۹۲۵ میلادی تاجگذاری کرد.
اتلستان نیز مانند پدر و پدربزرگش در ابتدا عنوان «پادشاه آنگلوساکسونها» را داشت؛ اما قلمرو او بهمراتب گستردهتر بود، بهویژه پس از نبرد معروف برونانبوره در سال ۹۳۷ میلادی.
بر اساس «وقایعنامه آنگلوساکسون»، اتلستان در سالهای نخست حکومتش توانست یورک و نورثامبریا را تحت کنترل خود درآورد. در سال ۹۳۷ میلادی نیز پادشاهان ولز، اسکاتلند و وایکینگهای دوبلین علیه او متحد شدند؛ اما در نبرد برونانبوره شکست خوردند.
محل دقیق این نبرد هنوز مشخص نیست؛ بااینحال بسیاری از پژوهشگران آن را یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ بریتانیا میدانند. در شعری که در وقایعنامه آنگلوساکسون آمده، از کشته شدن پنج پادشاه و هفت فرمانده در این نبرد سخن گفته شده و آن را خونینترین نبرد تاریخ جزیره توصیف کردهاند.
کارل شوماکر، استاد تاریخ و حقوق دانشگاه ویسکانسین-مدیسون، میگوید شواهد تاریخی بیش از همه به نفع اتلستان است؛ زیرا او توانست حکومت وایکینگها در یورک را شکست دهد و شمال انگلستان را تحت سلطه خود درآورد. به گفته او، اتلستان تا پایان دوران حکومتش ساختار اداری و سیاسی متمرکزتری نسبت به تمام فرمانروایان پیش از خود ایجاد کرده بود.
پیروزی اتلستان در نبرد برونانبوره، نفوذ او را تا اسکاتلند و ولز گسترش داد و جایگاهش را بهعنوان پادشاه انگلستان تثبیت کرد. هرچند او تنها دو سال پس از این نبرد زنده ماند، بسیاری از تاریخدانان همین پیروزی را نقطه آغاز واقعی پادشاهی انگلستان میدانند.
