میراثی که ناشناخته مانده؛ کاربرد این ابزارهای باستانی معلوم نیست!
بسیاری از ابزارهایی که در گذشته ساخته شدهاند، سطحی از نبوغ را نشان میدهند که هنوز مهندسان مدرن را شگفتزده میکنند. ابزارهای تاریخی و باستانی از گذشتگان به یادگار ماندهاند که هنوز هدف از ساخت آنها، روش استفاده از آنها یا نحوه ساخت آنها نامشخص است. در واقع این لوازم دانستههای پژوهشگران را درباره علم مردمهای گذشته به چالش میکشند. در ادامه با کجارو همراه شوید تا ۱۰ مورد از ابزارهای مردم گذشته مانند «ماشین آنتیکیترا» و «باتری بغداد» را به شما معرفی کنیم. (MSN)
ماشین آنتیکیترا؛ اولین رایانه مکانیکی جهان
«ماشین آنتیکیترا» (Antikythera Mechanism) اغلب بهعنوان نخستین رایانه مکانیکی شناختهشده در جهان توصیف میشود؛ چراکه این ماشین با استفاده از چرخدندههای پیچیدهای حرکت اجرام آسمانی را نشان میداد. چرخدندههای این دستگاه به شکلی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند که به ناظران باستان اجازه میدادند خسوف، کسوف و چرخههای زمانی مثل ماه و سال را بررسی کنند؛ اما کارشناسان هنوز درباره دامنه کامل عملکردهای این رایانه بحث میکنند.
دستگاه آیولیپایل؛ تبدیل انرژی بخار به انرژی حرکتی
دانشمندی به نام «هرون اسکندرانی» (Hero of Alexandria) توانست دستگاه ماشین بخار را بسازد. این ماشین بخار با نام «آیولیپایل» (Aeolipile) شناخته میشود. هرون توانست با کمک بخار، گوی کوچکی را به حرکت در بیاورد و در واقع او نیروی بخار را به نیروی حرکتی تبدیل کرد. مورخان هنوز دقیقا نمیدانند که مهندسهای باستان از این دستگاه برای کارهای مکانیکی استفاده میکردند یا اینکه این دستگاه تنها برای نمایش مورد استفاده قرار میگرفت. اگرچه این دستگاه ظاهر سادهای دارد؛ مفهوم علمی پیچیدهای را نشان میدهد.
پنجه ارشمیدس؛ سلاح جنگی
نوشتههای دوران باستان به ماشین دفاعی خاصی اشاره میکنند که آن را دانشمندی به نام «ارشمیدس» (Archimedes) ساخته بود و میتوانست به کشتیهای دشمن آسیب بزند. طراحی دقیق سلاح «پنجه ارشمیدس» (Claw of Archimedes) ناشناخته است و بازسازیهای مدرن تفاوتهای زیادی با یکدیگر دارند؛ چراکه دستورالعملهای اصلی باقی نماندهاند. ناتوانی در ساخت مجدد پنجه ارشمیدس باعث شده است که این وسیله همچنان بهعنوان یکی از سلاحهای منحصربهفرد زمان خود شناخته شود.
اشعه حرارتی ارشمیدس؛ ابزاری دفاعی
داستانها مدعی هستند که ارشمیدس از آینههای صیقلی برای هدایت نور خورشید به سمت کشتیهای رومی استفاده میکرد تا از این طریق آنها را آتش بزند. «اشعه حرارتی ارشمیدس» (Archimedes’ Heat Ray) تلاشی خلاقانه برای استفاده از نور بهعنوان ابزاری نظامی محسوب میشود؛ تلاشی که مدتها پیش از پیدایش علم پیشرفته در زمینه نور، انجام شده است. بهدلیل نبود مستندات کافی هنوز دانشمندان نمیدانند که این دستگاه در گذشته واقعا وجود داشته یا اینکه افسانه است.
باتری بغداد؛ روش ابتدایی تولید برق
«باتری بغداد» (Baghdad Battery) کوزهای سفالی حاوی یک استوانه مسی و یک میله آهنی است که در صورت پر شدن با مایعی اسیدی، میتواند بار الکتریکی کمی ایجاد کند. هدف از ساخت این دستگاه هنوز نامشخص است و هیچ توضیح مکتوبی از زمان ساخت آن باقی نمانده است. این وسیله در واقع به دانش اولیه انسانهای گذشته از برق اشاره دارد.
شیء دوازدهوجهی رومی؛ وسیله برنزی ناشناخته
«شیء دوازده وجهی رومی» (Roman dodecahedra) وسیلهایی از جنس برنز و ۱۲ وجهی است. روی هر وجه نیز حفرههای دایرهای با اندازههای یکسان وجود دارد. پژوهشگران نظریههای بسیاری درباره هدف از ساخت آنها ارائه دادهاند؛ اما هیچکدام به تایید همگانی نرسیده است. وجود این وسیله در سراسر اروپا نشان میدهد که آنها زمانی کاربرد مهمی داشتهاند که این کاربرد با گذشت زمان از بین رفته است.
لنز کریستالی نمرود؛ لنزی پیشرفته
باستانشناسان در شهر باستانی نمرود متعلق به تمدن آشوری، واقع در کشور عراق، لنزی از جنس سنگ کریستال یافتند که با دقت شکل داده شده است. «لنز کریستالی نمرود» (Nimrud Crystal Lens) احتمالا برای بزرگنمایی مورد استفاده قرار میگرفت؛ اما هدف دقیق از ساخت آن بهطور کامل مشخص نیست. برخی معتقد هستند که این وسیله ابزار مورد استفاده صنعتگران و کاتبان بود؛ در حالیکه برخی دیگر آن را وسیلهای تشریفاتی برای مراسمهای آن زمان میدانند. دقت ساخت این لنز، علم پیشرفته انسانهای گذشته را نشان میدهد. (قرارگیری شهرباستانی در عراق--- عصر ایران)
جام لیکورگوس؛ جام جادویی
«جام لیکورگوس» (Lycurgus Cup) بسته به نحوه عبور نور از آن، از سبز به قرمز تغییر رنگ میدهد و این بهدلیل وجود ذرات بسیار ریز طلا و نقره در شیشه این جام است. این سطح از مهارت، نوعی فناوری نانو در دوران باستان را نشان میدهد. شوربختانه سازندگان جام لیکورگوس نحوه ساخت آن را ثبت نکردهاند. این جام بازتابدهنده دانش پیشرفتهای است که هنوز دانشمندان امروزی را تحتتاثیر قرار میدهد.
دستگاه چانگهنگ؛ وسیلهای برای زلزلهنگاری
دانشمندی به نام «چانگهنگ» (Zhang Heng) ظرف برنزی بزرگی ساخت که این ظرف جهت زمینلرزهها را نشان میداد. این ظرف با نام «زلزلهنگار چانگهنگ» (Zhang Heng’s Seismoscope) شناخته میشود. این دانشمند دورتادور این ظرف سازههایی به شکل اژدها قرار داد که هنگام رخداد زلزله، گلولهای فلزی از دهان یکی از آنها بیرون میآمد و از این طریق جهت زلزله مشخص میشد. اگرچه نحوه طراحی بیرونی آن مشخص است، نحوه عملکرد واقعی اجزای داخلی همچنان در حد حدس و گمان باقی مانده است؛ زیرا هیچکدام از قطعات داخلی اصلی آن باقی نماندهاند.
فولاد اولفبرت؛ شمشیرهای با کیفیت
شمشیرهایی که از جنس «فولاد اولفبرت» (Ulfberht Steel) هستند، کیفیت زیادی دارند و پژوهشگران هنوز بر سر اینکه آهنگران قرونوسطایی چگونه به این سطح از کیفیت دست یافتهاند، بحث میکنند. برخی بر این باور هستند که آهنگران از کوره خاصی استفاده میکردند. برخی دیگر میگویند که آهنگران از موادی خاص استفاده کردهاند که هیچکس نتوانسته است منشا دقیق آن مواد را ردیابی کند. روش دقیق ساخت آنها ناشناخته باقی مانده است و دقت بهکار رفته در این تیغهها همچنان فلزشناسان مدرن را شگفتزده میکند.
نظر شما در مورد ابزار معرفی شده، چیست؟ به نظر شما این ابزار در گذشته چه کاربردی داشتهاند؟ خوشحال میشویم نظرهای خود را با ما و همراهان کجارو به اشتراک بگذارید.
منبع عکس کاور: thecollector.com؛ عکاس: نامشخص (جام لیکورگوس)
