دلمه؛ خوراک محبوبی که جهان عاشقش شد
دلمه، این غذای پرزحمت و خوشمزه، با گذشتن از مرزها و نفوذ در میان اقوام مختلف، امروزه به نشانه سخاوت و بخشندگی در سراسر جهان تبدیل شده است. در بسیاری از فرهنگها، سفرههای جشن بدون دلمههای رنگارنگ معنایی ندارند. این لقمههای کوچک که با برنج، گوشت و سبزیجات پر میشوند، چیزی فراتر از یک غذا و پیامآور دوستی و مهماننوازی در پوششی از برگ یا صیفیجاتاند.
در ایران و بسیاری از کشورهای همسایه و بهویژه در شبهای ماه رمضان، دلمه از ارکان اصلی سفرههای افطار است. هرچند دستور پخت این غذا در هر گوشه از دنیا فرق دارد و طعمهای متنوعی، از تندی و تیزی تا چاشنیهای ملس ربانار را میتوان در آن پیدا کرد، اما ریشه تمام این تفاوتها یکی است؛ دلمه حکایت غذایی است که با سفر به قارههای مختلف، به نماد جهانی خوشآمدگویی تبدیل شد.
پیشینه دلمه در جهان
آشپزخانههای امپراتوری عثمانی در قرن پانزدهم میلادی، نخستین جایی بودند که طبخ این غذا در آنها رواج یافت. در آن دوران، پر کردن شکم سبزیجات و صیفیجات میان آشپزان به یک مهارت حرفهای و خلاقانه تبدیل شد. اعتقادات مذهبی هم در شکلگیری دلمه نقش داشتند؛ مثلا مسیحیان بیزانس که نیمی از سال را روزه میگرفتند و گوشت نمیخوردند، باعث شدند پخت دلمههای گیاهی رواج زیادی پیدا کند.
از طرف دیگر، رقابت در مطبخهای سلطنتی برای جلب نظر سلطان، باعث شد سبزیجات و روشهای آشپزی مناطق مختلف با هم ترکیب شوند. این نوآوریها چنان گسترده بود که مورخان آن زمان را دوران «انفجار خلاقیت در پخت دلمه» مینامند.
سفر جهانی دلمه
با گسترش فرهنگها، دلمه به کشورهای مدیترانه، بالکان و اروپای شرقی راه یافت و در هر سرزمین رنگوبوی همانجا را گرفت. ایران یکی از خاستگاههای اصلی این غذا است که دلمه را به اوج تنوع و ظرافت رساند. دلمههای برگمو، بادمجان، فلفل، کدو و حتی پیاز که با چاشنیهای اصیل و سبزیهای معطر ایرانی درست میشوند، همیشه جایگاهی ویژه در میهمانیهای ایرانی داشتهاند.
این سفر در نقاط دیگر جهان هم ادامه پیدا کرد. در یونان و کشورهای عربی دلمههای برگمو محبوب شدند و در کشورهای سردسیر، برگ کلم جای برگ مو را گرفت. حتی در قرن هجدهم، این غذا به سوئد در شمال اروپا رسید و با ذائقه آنها سازگار شد. در شرق هم بازرگانان این روش پخت را به هند بردند تا آشپزهای محلی با استفاده از محصولات بومی و دریایی، دلمههایی بسازند که امروزه بخشی از هویت غذایی آنها است.
غذایی برای جشنها
دلمه در هر سرزمینی با آبوهوا و محصولات همانجا هماهنگ شد، اما جایگاهش به عنوان غذای جشن و دورهمیهای خانوادگی همواره ثابت مانده است. امروزه دلمه بخش اصلی سفرههای عید و مراسم سال نو در سراسر جهان است.
پختن دلمه وقت و حوصله زیادی میطلبد؛ به همین دلیل تهیه این غذا بهانهای برای همیاری خانواده و انجام یک کار گروهی در خانه شده است. این سنت دیرین هنوز هم پس از قرنها آدمها را دور هم جمع میکند.
دلمه برای هر کدام از ما یادآور دستپخت یک نفر است؛ شما بهترین دلمهای را که خوردهاید به یاد دارید؟ در شهر یا خانواده شما، دلمه را با چه چاشنی خاصی درست میکنند؟ راز خوشمزهتر شدن دلمههایتان را در بخش نظرات با ما و مخاطبان دیگر کجارو در میان بگذارید.