خرمشهر اولین و بزرگ‌ترین بندر ایران و خاورمیانه قبل از وقوع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بوده و هم اکنون دومین بندر حمل کانتینری بعد از بندر شهید رجائی با ۱۳ اسکله حمل و تخلیه بار است.

اهمیت اقتصادی و موقعیت استراتژیکی این شهر و وجود ذخایر عظیم نفتی و داشتن دو رودخانه آب شیرین و دسترسی به خلیج فارس از طریق رودخانه اروندرود باعث شده این عروس جنوبی ایران همیشه مورد چشم‌داشت و حسادت دشمنان و استعمارگران قرار گیردقبل از وقوع جنگ، خرمشهر بزرگ‌ترین صادرکننده انواع خرما به جهان نیز بوده است.

بندر خرمشهر در حاشیه‌ی شمال غربی خلیج‌فارس و بین دو رودخانه‌ی کارون و اروندرود انتهای مرز خاکی و آغاز خلیج فارس قرار دارد. این شهر در استان خوزستان واقع شده و تا مرکز استان یعنی اهواز، ۱۲۵ کیلومتر فاصله دارد. آب و هوای خرمشهر گرم است و به‌دلیل نزدیکی به رودخانه و دریا همیشه مرطوب است. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۳ متر است.

خرمشهر از شمال به اهواز، از شرق به شادگان، از جنوب به آبادان و از غرب به کشور عراق می‌رسد.

ایلامیان در محلی که کارون به خلیج فارس می‌ریزد، شهری به نام ناژیتو ساخته بودند. ناژیتو از دروازه‌ی کارون نگهداری می‌کرد. هخامنشیان در سرچشمه‌ی کارون شهری به نام آگینس بنا کردند تا از این آب‌های خروشان پاسداری کند.

در محل خرمشهر و آبادان کنونی در قدیم شهر خاراکس وجود داشته است. این شهر پس از اسکندر مقدونی ویران شد.این منطقه تا دوره‌ی ساسانیان همچنان رونق داشته 

در سال ۱۸۱۰ که نام این منطقه محمره ذکر شده است. تا سال ۱۳۱۶ که به‌خاطر نخلستان‌های فراوان اطراف شهر، آن‌را خرمشهر نامیدند.

در طی جنگ تحمیلی و حمله‌ی عراق به خاک خرمشهر، به‌خاطر مقاومت قهرمانانه‌ی مردم بی‌سلاح شهر در مقابل نیروهای بعثی، خونین‌شهر نام گرفت.

خرمشهر امروزی را می‌توان بازمانده‌ای از آبادی‌های دوره‌ی تمدن ایلام دانست.

رونق این منطقه تا دوره‌ی قاجار ادامه پیدا می‌کند. در اواخر دوره‌ی قاجار محمره رقیب بندر بصره به‌شمار می‌رفت؛ چنان‌که به‌گفته‌ی یک مورخ انگلیسی، در بصره ۶ کشتی پهلو می‌گرفت و در محمره ۲۵ کشتی اقیانوس‌پیما لنگر می‌انداخت. در این زمان شهر به‌صورت مستقل اداره می‌شد. از میانه‌ی سده‌ی سیزدهم خرمشهر به محمره جدید و محمره عتیق تقسیم شد.

در دهه‌ی چهل رونق خرمشهر بی‌سابقه بود. اسکله‌های بزرگی در اروندرود ساخته شد.

خرمشهر به‌دلیل داشتن موقعیت استراتژیک، در طی تاریخ بارها مورد حمله قرار گرفت. در ۱۸۵۷ میلادی انگلیسی‌ها و در ۱۸۸۳ عثمانی‌ها به آن حمله کردند. در طی جنگ تحمیلی عراق در  سال ۱۳۵۹ به خاک خرمشهر تجاوز کرد. خرمشهر ۵۷۸ روز در اشغال عراق بود تا این که در تاریخ سوم خرداد،‌ در طی عملیات بیت‌المقدس خرمشهر آزاد شد. از روز آزادسازی خرمشهر، به‌عنوان نماد مقاومت، ایستادگی و پیروزی در برابر دشمن یاد می‌شود.

با وصل شدن خرمشهر به راه‌آهن سراسری و به‌دلیل دارا بودن موقعیت ممتاز بازرگانی، در کنار توسعه‌ی پالایشگاه آبادان، جمعیت زیادی از شهرهای مختلف به خرمشهر مهاجرت کردند. در کنار تنوع قومی، مذهب‌های گوناگون در کنار اکثریت مسلمان می‌زیستند، مانند مسیحی، کلیمی و صابئی. زبان مردم خرمشهر فارسی یا عربی است. آنها فارسی را با لهجه‌ی خرمشهری که شبیه به لهجه‌ی‌ آبادانی است، سخن می‌گویند.

خرما، مرکبات، کلوچه خرمایی،‌ نان خرمایی، محصولات حصیری، انواع ماهی تازه، میگو، عبا و ادویه از سوغاتی‌های خرمشهر به‌شمار می‌روند.

ماهی صبور همراه با حشو،‌ قلیه ماهی، امگشت، مدفونه و معلوگه از غذاهای محلی خرمشهر هستند.

جذاب‌ترین دیدنی این شهر یعنی اروندرود و کارون همچنان‌ خروشان و پابرجا هستند. تالاب خرمشهر یا ناصری، ساحل کانال تاریخی عضدی ، اسکله‌ی قایقرانی، پارک ساحلی و پل روستای مِنیخ که محل اتصال کارون و بهمنشیر است.

مسجد جامع خرمشهر شاید از معدود بناهایی باشد که نه به‌خاطر معماری یا قدمت آن، بلکه به‌خاطر نقش فرماندهی و تدارکاتی که در جنگ داشت، یکی از جذا‌ب‌ترین دیدنی‌های خرمشهر است.

ساختمان تاریخی هلال احمر خرمشهر یا عمارت سابق کنسولگری انگلیس، مسجد ولی عصر، موزه جنگ یا موزه دفاع مقدس، کشتی باقی‌مانده از زمان جنگ در اروند صغیر، پل قدیم خرمشهر، مینوشهر یا جزیره مینو،‌ بازار ماهی‌فروشان خرمشهر، مرکزخرید کنزالمال در منطقه آزاد اروند، مجتمع گردشگری جزیره‌ مینو و نخلستان‌های جزیره مینو دیدنی‌های بندر خرمشهر هستند.

قصر فیلیه یکی از بناهای تاریخی خرمشهر که ثبت ملی شده بود، در سال ۱۳۸۹ تخریب شد و از بین رفت. 

از کجا شروع کنیم

راهنمای سفر به خرمشهر

نقشه جاهای دیدنی، هتل‌ها و رستوران‌ها

map