بیش از ۷۰ سال پس از افتتاح کلیسای رونشان، فرم مجسمه‌وار، پنجره‌های رنگی و ارتباط بنا با چشم‌انداز اطراف نگاه بازدیدکنندگان را به خود جلب می‌کند.
کلیسای نوتردام دو هوی در رونشان فرانسه یکی از متفاوت‌ترین آثار لوکوربوزیه، معمار نامدار سوئیسی-فرانسوی، محسوب می‌شود. این بنا که سال ۱۹۵۵ افتتاح شد، برخلاف بسیاری از آثار شاخص معماری مدرن، بر خطوط صاف، شبکه‌های منظم و هندسه سخت‌گیرانه تکیه ندارد. دیوارهای منحنی، حجم‌های نامتقارن و سقفی بزرگ و مجسمه‌وار، چهره‌ای متفاوت به آن داده‌اند؛ چهره‌ای که بیش از هفت دهه بعد همچنان معاصر به نظر می‌رسد. (Designboom)
معماری بر اساس چهار افق
کلیسای رونشان روی تپه بورلمون در شرق فرانسه قرار دارد؛ جایی که پیش از این نیز یک کلیسای زیارتی قرار داشت، اما بمباران‌های سال ۱۹۴۴ آن را از بین برد. پس از جنگ جهانی دوم، مالکان بنا و اسقف‌نشین بزانسن تصمیم گرفتند کلیسای جدیدی در این مکان بسازند و در نهایت طراحی آن را به لوکوربوزیه سپردند.
لوکوربوزیه پیش از آغاز طراحی، زمان زیادی را روی تپه و در میان چشم‌انداز اطراف گذراند. دشت‌ها، دره‌ها و کوه‌های دوردست ووژ برای او چهار افق اصلی سایت را شکل می‌دادند و همین چشم‌انداز به یکی از پایه‌های طراحی تبدیل شد.
معمار بعدها رونشان را نوعی «تماس با سایت» توصیف کرد؛ رویکردی که در آن ساختمان صرفا روی زمین قرار نمی‌گیرد، بلکه به محیط اطراف خود پاسخ می‌دهد. به همین دلیل، هیچ‌کدام از نماهای کلیسا شبیه دیگری نیستند. با حرکت در اطراف بنا، شکل دیوارها، میزان بازشدگی آن‌ها و حتی تصویری که بنا در برابر آسمان ایجاد می‌کند، تغییر می‌کند.
سقفی الهام‌گرفته از لاک خرچنگ
یکی از شاخص‌ترین عناصر کلیسا، سقف عظیم و منحنی آن است. لوکوربوزیه برای توضیح ایده اصلی پروژه، از عبارتی ساده استفاده می‌کرد: «مکان: چهار افق؛ وسیله: لاک خرچنگ.»
سقف ضخیم و منحنی، مانند پوسته‌ای بزرگ روی فضای داخلی قرار گرفته و در بخش‌هایی از دیوارها فاصله می‌گیرد. فرم آن در تضاد با خطوط صاف و هندسه منظم بسیاری از آثار اولیه لوکوربوزیه قرار دارد و باعث شده است کلیسا بیشتر به یک حجم مجسمه‌وار شبیه باشد تا یک ساختمان مذهبی متعارف.
پلان نامتقارن بنا نیز از الگوهای معمول کلیساها فاصله دارد. سه نمازخانه کوچک در کنار فضای اصلی قرار گرفته‌اند و یک گروه کر در فضای بیرونی امکان برگزاری مراسم در ارتباط مستقیم با چشم‌انداز اطراف را فراهم می‌کند.
نور از میان دیوارهای ضخیم وارد می‌شود
نور یکی از مهم‌ترین عناصر معماری رونشان است. دیوار جنوبی کلیسا ضخامت زیادی دارد و مجموعه‌ای نامنظم از پنجره‌ها در آن ایجاد شده است. این پنجره‌ها اندازه، عمق و جهت یکسانی ندارند و برخی از آن‌ها با شیشه‌های رنگی پوشیده شده‌اند.
نور خورشید با عبور از این شیشه‌ها، لکه‌هایی از رنگ‌های قرمز، آبی، زرد و سبز را روی سطوح داخلی ایجاد می‌کند. شدت و موقعیت این نورها با تغییر ساعت، فصل و زاویه تابش خورشید تغییر می‌کند.
لوکوربوزیه به‌جای پنجره‌های شیشه‌رنگی پیوسته که در بسیاری از کلیساهای سنتی دیده می‌شود، نقاطی پراکنده برای ورود نور ایجاد کرد. در نتیجه، فضای داخلی نه‌تنها با نور طبیعی روشن می‌شود، بلکه در طول روز چهره‌ای متغیر پیدا می‌کند.
معماری‌ای که از هر زاویه تغییر می‌کند
فرم کلیسا هنگام حرکت در اطراف آن ثابت به نظر نمی‌رسد. دیوارها در بعضی بخش‌ها به بیرون امتداد پیدا می‌کنند و در بخش‌های دیگر عقب می‌روند؛ پنجره‌ها گاهی آشکار و گاهی پنهان می‌شوند و سقف در هر نما رابطه متفاوتی با حجم بنا پیدا می‌کند.
همین ویژگی، عکاسی از رونشان را نیز به تجربه‌ای متفاوت تبدیل کرده است. پل کلمنس، عکاس معماری، در مجموعه‌ای از تصاویر جدید خود تلاش کرده این بنای مشهور را با نگاهی معاصر ثبت کند؛ تصاویری که بر فرم، بافت، سایه و نور بنا تمرکز دارند.
در عکس‌های بیرونی، استفاده از سیاه‌وسفید توجه را بیشتر به حجم و بافت بتن معطوف می‌کند، در حالی که تصاویر فضای داخلی با رنگ ثبت شده‌اند تا رابطه میان نور طبیعی و شیشه‌های رنگی را نشان دهند.
کلیسای رونشان پس از ۷۰ سال
کلیسای نوتردام دو هوی در سال ۱۹۵۵ افتتاح شد و اکنون یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار لوکوربوزیه به شمار می‌رود. این بنا از سال ۲۰۱۶ در مجموعه ۱۷ اثر لوکوربوزیه قرار دارد که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌اند.
رونشان در فاصله سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ نیز تحت مرمت قرار گرفت و بخش‌هایی از سطوح بتنی، شیشه‌ها و فضای داخلی آن بازسازی شد.
بیش از هفت دهه پس از افتتاح، کلیسای رونشان همچنان یکی از نمونه‌های شاخص معماری مدرن به شمار می‌رود؛ بنایی که در آن فرم، نور و چشم‌انداز نه به‌عنوان عناصر جداگانه، بلکه به‌عنوان بخش‌هایی از یک تجربه واحد معماری شکل گرفته‌اند.