معماری همیشه بهمعنای ساختن بنایی متمایز از محیط اطراف نیست. بعضی معماران تلاش میکنند خانه را چنان با چشمانداز ترکیب کنند که مرز میان ساختمان و طبیعت تا حد ممکن از بین برود. سقفهای سبز یکی از راهکارهایی هستند که چنین رویکردی را ممکن میکنند؛ سطحی پوشیده از گیاه که علاوه بر کمک به جذب آب باران و بهبود عایقبندی، میتواند بخشی از فضای سبز اطراف خانه باشد. (Dezeen)
در پروژههای مختلف، این ایده شکلهای متفاوتی پیدا کرده است. گاهی خانه درون تپه فرو میرود و فقط بخش کوچکی از آن دیده میشود؛ گاهی باغ از سطح زمین روی سقف ادامه پیدا میکند و در نمونههایی نیز خود سقف به فضایی برای نشستن، رفتوآمد یا کاشت گیاه تبدیل میشود. این ۸ خانه از نمونههای جالب چنین رویکردی در معماری معاصر هستند.
خانه Earth در ژاپن؛ باغی که روی سقف بالا میرود
سو فوجیموتو، معمار ژاپنی، خانه تعطیلات Earth را برای مجموعه اقامتگاهی Not A Hotel در جزیره ایشیگاکی طراحی کرده است. فرم بیضیشکل خانه در میان چشمانداز قرار گرفته است و باغ از سطح زمین روی سقف منحنی بنا بالا میرود؛ بهگونهای که ساختمان بخشی از شیب طبیعی محیط به نظر میرسد.
یک تراس بیضیشکل در میان باغ فرورفته و از آنجا به فضای نشیمن و غذاخوری میرسد. این فضاها نیز به استخری بیکران و تراسی منحنی باز میشوند. در نتیجه، مسیر حرکت از فضای سبز به داخل خانه و دوباره به فضای باز، بدون مرز مشخصی میان معماری و طبیعت شکل میگیرد.
خانه Forest در آرژانتین؛ خانهای که در تپه پنهان شده است
خانه Forest در نزدیکی ساحل و در حومه بوئنوسآیرس قرار دارد و گونسالو باردَک آرکیتکتورا آن را در میان پوشش گیاهی و پستیوبلندیهای زمین طراحی کرده است. سقف سبز و شیبدار بنا از سطح زمین بالا میآید و خانه را در دل چشمانداز جنگلی جای میدهد.
معماران بنا را درون یک تپه شنی قرار دادهاند تا ارتباط میان فضاهای داخلی و محیط بیرون تقویت شود. پنجرهها و گشودگیهای خانه نیز چشماندازهای قابشدهای از زمین اطراف ایجاد میکنند و فرم نامنظم توپوگرافی را به بخشی از تجربه فضایی خانه تبدیل میکنند.
Split Mass Residence در اندونزی؛ خانهای با پلههای سبز
استودیوی طراحی K-Thengono در تانگرانگ اندونزی خانه سهطبقه Split Mass Residence را با مجموعهای از سقفهای سبز و شیبدار طراحی کرده است. این سقفها فقط پوشش بالایی ساختمان نیستند و در بخشهایی به مسیرهایی برای ارتباط میان فضاهای مختلف تبدیل میشوند.
نمای خانه با حصیر مصنوعی از جنس پلیراتان پوشانده شده است و یک راهپله پوشیده از چمن، ساکنان را از آشپزخانه و فضای نشیمن و غذاخوری به سمت استخر و فضای باربیکیو هدایت میکند. به این ترتیب، فضای سبز به جای قرار گرفتن صرفا در اطراف خانه، بخشی از مسیرهای حرکتی و زندگی روزمره ساکنان میشود.
خانه The Inside در ایران؛ زندگی در دل زمین
استودیوی معماری ایرانی الگو خانه تعطیلات The Inside Home را در روستای امامه در نزدیکی تهران طراحی کرده است. این پروژه در واکنش به ساختوساز سریع و کاهش فضاهای سبز منطقه شکل گرفت و بخش زیادی از بنا را در دل زمین جای داد.
خانه در پلان شکلی پنجضلعی دارد و از سه حجم بتنی تشکیل شده است که پیرامون یک حیاط مرکزی قرار گرفتهاند. سطح بالایی حجمها با پوشش گیاهی پوشانده شده است و خانه از بیرون بیشتر شبیه بخشی از زمین اطراف به نظر میرسد تا ساختمانی مستقل. این طراحی علاوه بر پنهان کردن بنا در چشمانداز، ارتباط میان حیاط مرکزی و فضای سبز روی سقف را تقویت میکند.
خانه Ashraya در بریتانیا؛ سقفی منحنی در میان تپهها
خانه Ashraya در منطقه حفاظتشده طبیعی چیلتِرن هیلز در هرتفوردشایر قرار دارد؛ جایی که معماران تلاش کردهاند ساختمان کمترین تضاد ممکن را با چشمانداز اطراف داشته باشد. استودیوی بریتانیایی Kirkland Fraser Moor برای این خانه سقفی سبز و منحنی طراحی کرده که روی یک سازه قوسی از چوب چندلایه قرار گرفته است.
خانه دوطبقه میان دو حیاط نیمهمدفون قرار دارد و سقف سبز آن مانند ادامهای از زمین اطراف روی ساختمان کشیده شده است. فرم منحنی سقف در کنار حیاطهای فرورفته باعث میشود حجم خانه از فاصله دور کمتر از یک بنای مستقل و بیشتر بخشی از چشمانداز به نظر برسد.
Villa Aa در نروژ؛ خانهای که از دید پنهان میشود
استودیوی دانمارکی CF Møller Architects، ویلای Aa را در مزرعهای در نروژ و در دل یک تپه کمعمق طراحی کرده است. سقف سبز و کمارتفاع خانه باعث میشود بنا از مسیر نزدیک شدن به آن تقریبا در زمین اطراف محو شود.
دو رمپ بزرگ در سقف ایجاد شدهاند و ورودیهای خانه را در دو سوی بنا شکل میدهند. نور طبیعی نیز از طریق نورگیرهایی که در سطح سبز سقف قرار گرفتهاند وارد فضای داخلی میشود. تراسهای بیرونی خانه نیز چشمانداز آبدره اسلو را پیش روی ساکنان قرار میدهند.
Landaburu Borda در اسپانیا؛ الحاقی که زیر تپه پنهان شده است
در منطقه روستایی ناوارا در اسپانیا، استودیوی معماری Jordi Hidalgo Tané یک بخش الحاقی را در زیر تپه کنار خانهای سنگی قرار داده است. یک راهروی شیشهای، ساختمان قدیمی را به این حجم بتنی جدید متصل میکند.
معماران برای آنکه ساختوساز جدید کمترین تأثیر را بر چشمانداز روستایی داشته باشد، سقف بخش الحاقی را با پوشش گیاهی پوشاندند و آن را در شیب زمین پنهان کردند. از این زاویه، ساختمان جدید بیشتر ادامهای از تپه به نظر میرسد تا سازهای جداگانه که در کنار خانه قدیمی ساخته شده باشد.
Forest House در تایلند؛ خانهای با ۱۲۰ درخت روی زمین و سقف
استودیوی معماری منظر Shma Company در بانکوک پروژه Forest House را با هدف افزایش فضای سبز در محیطی محدود طراحی کرده است. این خانه برای هفت نفر ساخته شده است و در مجموع حدود ۱۲۰ درخت و ۲۰ گونه گیاهی در زمینی به مساحت ۳۰۰ مترمربع در آن جای گرفتهاند.
ساختمان از سه حجم سفید تشکیل شده است که دو حیاط را در میان خود شکل میدهند. چندین سقف سبز نیز میان این حجمها قرار گرفتهاند و فضای کاشت گیاه را افزایش دادهاند. در این پروژه، گیاهان تنها عنصری تزئینی نیستند؛ بلکه بخش مهمی از سازماندهی خانه و تلاش برای ایجاد محیطی سبز در دل شهر را تشکیل میدهند.
وقتی خانه بخشی از چشمانداز میشود
این پروژهها با وجود تفاوت در اقلیم، مقیاس و شیوه طراحی، یک ایده مشترک دارند: خانه لزوما نباید خود را از طبیعت اطراف جدا کند. در برخی نمونهها، معماران ساختمان را در تپه فرو بردهاند و در برخی دیگر، باغ را روی سقف ادامه دادهاند تا سطح سبز زمین بدون قطع شدن از روی بنا عبور کند.
چنین رویکردی علاوه بر ایجاد ارتباط بصری بیشتر با طبیعت، میتواند به جذب آب باران، بهبود عایقبندی و افزایش پوشش گیاهی محل نیز کمک کند. نتیجه در بسیاری از این پروژهها خانهای است که بهجای رقابت با چشمانداز، بخشی از آن میشود.