وقتی اهرام به خانه تبدیل میشوند؛ ۶ نمونه از شاهکار معماری هرمی در جهان
Arch Daily
وقتی نام هرم به میان میآید، بیشتر ما به اهرام مصر فکر میکنیم؛ بناهایی که هزاران سال دوام آوردهاند و هنوز هم نماد یکی از بزرگترین تمدنهای تاریخ هستند؛ اما آیا میتوان از همین فرم هندسی برای ساخت خانهای راحت و مدرن استفاده کرد؟ (Arch Daily)
پاسخ برخی معماران به این سؤال مثبت است. آنها در سالهای اخیر خانههایی طراحی کردهاند که از فرم هرمی الهام میگیرند؛ ساختمانهایی که در نگاه اول غیرمعمول به نظر میرسند، اما با راهکارهای خلاقانه، به فضاهایی کاربردی برای زندگی تبدیل شدهاند.
چرا خانههای هرمی چندان رایج نیستند؟
هرم از نظر سازهای، شکل بسیار مقاومی دارد. پایه عریض، توزیع متعادل وزن و سطوح شیبدار، این فرم را در برابر بادهای شدید و حتی زمینلرزه پایدارتر میکنند. بااینحال، همین ویژگیها در طراحی خانه به یک چالش تبدیل میشوند.
دیوارهای شیبدار فضای قابل استفاده را در طبقات بالاتر کاهش میدهند، جانمایی پنجرهها و درها را دشوار میکنند و بخشی از فضای کنار دیوارها را برای استفاده روزمره نامناسب میسازند. به همین دلیل، بیشتر خانههای امروزی از فرمهای مکعبی یا مستطیلی استفاده میکنند.
معماران چگونه محدودیتهای معماری هرمی را برطرف میکنند؟
پروژههای جدید نشان میدهند که این محدودیتها راهحل دارند. بسیاری از معماران در طبقه همکف بخشی از نمای شیبدار را به دیوارهای عمودی تبدیل میکنند تا ورودی و فضاهای اصلی شکل استانداردتری داشته باشند.
از سوی دیگر، نور طبیعی معمولا از رأس هرم وارد ساختمان میشود. نورگیرهای سقفی، نور را به مرکز خانه هدایت میکنند و فضاهای داخلی را بدون نیاز به پنجرههای بزرگ روشن نگه میدارند.
در بیشتر این خانهها، بخش میانی که سقف بلندتری دارد به نشیمن، آشپزخانه و مسیرهای رفتوآمد اختصاص پیدا میکند و قسمتهای کمارتفاع کنار دیوارها برای اتاقخواب، کمدها، انبار یا مبلمان ثابت به کار میروند.
در ادامه، شاهکارهای معماری هرمی در سراسر جهان را با یکدیگر تماشا میکنیم.
۱. بازآفرینی یک خانه آزمایشی در بریتانیا
یکی از جالبترین نمونهها، خانه هرمی شهر میلتون کینز در بریتانیا است؛ ساختمانی که نخستین بار در سال ۱۹۸۱ ساخته شد و بعدها با طراحی دوباره، به خانهای کممصرف و امروزی تبدیل شد.
معماران دیوارهای اضافی را حذف کردند و یک راهپله مارپیچ چوبی درست زیر نورگیر رأس هرم قرار دادند. این نورگیر مانند یک چاه نور، روشنایی را به هر سه طبقه میرساند و فضای مرکزی خانه را به نقطه اصلی زندگی تبدیل میکند.
۲. مزرعهای هرمی روی خاکریز هلند
در شهر ایدام هلند، پروژه «مزرعه روی خاکریز» برداشت تازهای از خانههای سنتی منطقه نورث هلند ارائه میدهد.
سقف هرمی شیبدار این خانه در سمت رو به دریا نقش محافظ در برابر بادهای ساحلی را ایفا میکند و در سمت دیگر، با امتداد خود سایهبانی برای تراس میسازد. اتاقهای خواب در بخش بالایی سازه قرار گرفتهاند و پنجرههای شیبدار، چشماندازی وسیع به دریاچه آیسلمیر فراهم میکنند.
۳. خانهای هرمی با حریم خصوصی کامل در ژاپن
در اوکیناوا، معماران برای حل مشکل همسایههای نزدیک و حفظ حریم خصوصی، خانهای بتنی با فرم هرمی طراحی کردند.
این ساختمان تقریبا هیچ پنجره جانبیای ندارد و تمام نور موردنیاز خود را از یک نورگیر خطی در رأس سقف دریافت میکند. فضای داخلی نیز بدون دیوارهای جداکننده طراحی شده است و اختلاف ارتفاع کف، بخشهای مختلف خانه را از یکدیگر تفکیک میکند.
۴. خانهای مشرف به دریاچه در فنلاند
این خانه ۱۲۵ متری روی شیبی رو به دریاچه ساخته شده است و از فرم هرمی برای هماهنگی با توپوگرافی زمین استفاده میکند.
نمای شیشهای بزرگ رو به آب، منظره دریاچه را به فضای نشیمن میآورد و یک نورگیر شیشهای در بالاترین نقطه هرم، علاوه بر ایجاد چشماندازی پانوراما، نور طبیعی را به طبقات پایین هدایت میکند.
۵. خانهای نیمهزیرزمینی برای یک خانواده پنجنفره
در شهر سایجو ژاپن، معماران بخشی از ساختمان را یک متر پایینتر از سطح زمین اجرا کردند تا بدون نیاز به شمعکوبی، سازه روی لایه مقاوم خاک قرار بگیرد.
خاک حاصل از گودبرداری در اطراف خانه انباشته شد و تپهای طبیعی ایجاد کرد که هم حریم خصوصی ساکنان را افزایش میدهد و هم به باغی مرتفع تبدیل شده است. سقف هرمی چوبی نیز نور را از طریق یک نورگیر مرکزی به تمام بخشهای خانه میرساند.
۶. خانهای کوچک با سقف هرمی در ایرلند
آخرین پروژه، خانهای جمعوجور در کیلمور ایرلند است که زیر سقفی هرمی از جنس سنگ لوح قرار دارد.
چهار تیر چوبی بزرگ در رأس سقف به هم میرسند و فضایی باز و بدون ستون در طبقه همکف ایجاد میکنند. پنجرهها با دقت رو به مناظر اطراف، از جمله یک قلعه تاریخی، جانمایی شدهاند و پیشآمدگی عمیق سقف نیز در تابستان از ورود مستقیم نور خورشید جلوگیری میکند.
آیا معماری هرمی آیندهای دارد؟
خانههای هرمی احتمالا هیچوقت به جریان اصلی معماری مسکونی تبدیل نخواهند شد؛ زیرا ساخت آنها پیچیدهتر از ساختمانهای معمولی است و محدودیتهای طراحی خاص خود را دارند.
بااینحال، این پروژهها نشان میدهند که با استفاده هوشمندانه از نور طبیعی، سازماندهی فضا و راهکارهای سازهای، میتوان یکی از قدیمیترین فرمهای معماری جهان را به خانههایی مدرن، کارآمد و متفاوت تبدیل کرد. شاید اهرام دیگر فقط یادگار تمدنهای باستانی نباشند؛ آنها میتوانند الهامبخش نسل تازهای از خانههای آینده نیز باشند.
