این موزه شبیه هیچ موزه‌ای نیست؛ جایی که علم را باید لمس کرد!

در اسکله ۱۵ سان‌فرانسیسکو، ساختمانی قرار دارد که با تصور معمول از موزه‌ها فاصله زیادی دارد. در اکسپلوراتوریوم (Exploratorium)، خبری از ویترین‌هایی پر از آثار ثابت نیست که بازدیدکننده فقط آن‌ها را تماشا کند. اینجا علم را باید لمس کرد، آزمایش کرد و با آن بازی کرد. (Designboom)

این موزه تلاش می‌کند مفاهیم دشوار حوزه‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) را به تجربه‌هایی سرگرم‌کننده تبدیل کند. گروهی از هنرمندان، دانشمندان، طراحان نمایشگاه و داوطلبان در این مجموعه کار می‌کنند تا موضوعاتی مانند نور، صدا، زیست‌شناسی، فیزیک و ادراک انسانی را به شکل قابل فهم و جذاب به مخاطبان نشان دهند.

یکی از مشهورترین آثار اکسپلوراتوریوم، پلی مه‌آلود به نام «Fog Bridge #72494» است که هنرمند ژاپنی فوجیکو ناکایا آن را طراحی کرده است.

این اثر با الهام از مه معروف منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو ساخته شد؛ پدیده‌ای طبیعی که سال‌ها بخشی از هویت این شهر بوده است. در این سازه، آب با فشار بالا از بیش از ۸۰۰ نازل خارج می‌شود و پلی میان دو اسکله را در میان ابری از مه مصنوعی پنهان می‌کند.

در دوره خشکسالی چندساله کالیفرنیا، موزه برای حفظ این اثر تغییراتی ایجاد کرد و سیستم آن را به استفاده از آب شیرین‌شده خلیج تغییر داد. این اتفاق نشان داد که حتی یک اثر هنری هم می‌تواند با شرایط محیطی سازگار شود.

یکی از پروژه‌های بحث‌برانگیز اکسپلوراتوریوم، اثری به نام «Probably Chelsea» از هدر دیوی-هگ‌بورگ است. این هنرمند تلاش کرد نشان دهد که می‌توان تنها با اطلاعات ژنتیکی، تصویری احتمالی از چهره یک انسان ساخت یا نه.

او پیش از این پروژه، مجموعه‌ای به نام Stranger Visions ساخته بود که در آن از نمونه‌های DNA باقی‌مانده روی اشیایی مانند مو و آدامس برای ایجاد چهره‌های احتمالی افراد استفاده می‌کرد.

در پروژه «Probably Chelsea»، او با استفاده از نمونه‌های مو و بزاق چلسی منینگ، ۲۰ تصویر احتمالی از چهره او طراحی کرد. این پروژه پرسش‌هایی درباره ارتباط میان فناوری، حریم خصوصی و توانایی علم در شناخت انسان مطرح می‌کند.

یکی از بخش‌های جذاب اکسپلوراتوریوم، کارگاه توسعه نمایشگاه‌ها است؛ جایی که بازدیدکنندگان می‌توانند روند ساخت آثار را از نزدیک ببینند.

از سال ۱۹۶۹، این موزه نمایشگاه‌های تعاملی طراحی کرده و برای ساخت آن‌ها به یک فضای کارگاهی مجهز نیاز دارد. در این بخش، طراحان با ابزارهایی مانند دستگاه‌های برش، مته، لیزر و قطعات مختلف، ایده‌های جدید را به نمونه‌های واقعی تبدیل می‌کنند.

بازدیدکنندگان هنگام تماشای نمایشگاه‌ها می‌توانند ببینند که پشت هر تجربه علمی، ساعت‌ها طراحی، آزمایش و ساخت وجود دارد.

اکسپلوراتوریوم برای پیدا کردن ایده‌های جدید، رویدادی شبیه هکاتون برگزار می‌کند که در آن شرکت‌کنندگان تنها سه روز و ۳۰۰ دلار بودجه دارند تا یک نمایشگاه آزمایشی بسازند.

در این رویداد، ۱۰ تا ۱۲ نفر با سرعت بالا روی ایده‌های خلاقانه کار می‌کنند و تلاش می‌کنند مفاهیم علمی را به شکل‌های تازه نمایش دهند.

فلسفه این برنامه ساده است: گاهی محدودیت زمان و بودجه باعث می‌شود افراد به راه‌حل‌های غیرمنتظره برسند.

اکسپلوراتوریوم فقط یک مرکز آموزشی نیست؛ جایی است که علم، طراحی و هنر در کنار هم قرار می‌گیرند. بازدیدکنندگان می‌توانند با یک عدسی بزرگ نحوه دیدن جهان را تغییر دهند، رفتار آب و فشار را مشاهده کنند یا تأثیر رنگ‌ها بر احساسات انسان را تجربه کنند.

هدف این موزه حفظ حس کنجکاوی است؛ همان حسی که باعث می‌شود انسان درباره جهان اطرافش سؤال بپرسد و خودش به‌دنبال پاسخ بگردد.

در اکسپلوراتوریوم، یادگیری چیزی نیست که فقط روی کاغذ یا پشت میز اتفاق بیفتد؛ بلکه تجربه‌ای است که باید آن را لمس کرد.