وقتی معماری از گلها وام میگیرد؛ ۱۱ شاهکار معماری جهان با الهام از گلها
معماران قرنها از طبیعت برای خلق بناهای ماندگار الهام گرفتهاند. در میان عناصر طبیعی، گلها جایگاه ویژهای دارند؛ از شکوفههای نیلوفر و لاله گرفته تا رز کویری، فرم و ساختار گلها بارها به ایدهای برای طراحی ساختمانهای نمادین تبدیل شده است. (AD)
در بسیاری از این بناها، الهام از گلها فقط به ظاهر ساختمان محدود نمیشود؛ بلکه فرم گلبرگها به کنترل نور، کاهش گرما، افزایش استحکام سازه یا بهبود تهویه طبیعی کمک میکند و زیبایی را با عملکرد مهندسی در هم میآمیزد.
در ادامه با ۱۱ نمونه از زیباترین ساختمانهای الهامگرفته از گلها در جهان آشنا میشویم.
برج خلیفه؛ سوسن عنکبوتی در قالب بلندترین برج جهان
بلندترین ساختمان جهان شاید در نگاه اول شباهتی به یک گل نداشته باشد، اما طراحی برج خلیفه در واقع از گل «سوسن عنکبوتی» (Hymenocallis) الهام گرفته است.
معمار آدریان اسمیت و مهندس بیل بیکر با استفاده از ساختار شعاعی این گل، پلان Y شکل برج و هسته ششضلعی آن را طراحی کردند. هر بازوی برج مانند یک گلبرگ از هسته مرکزی پشتیبانی میکند و درعینحال فشار باد را کاهش میدهد. همین ایده باعث شده است برج خلیفه علاوه بر ظاهری چشمگیر، از نظر سازه نیز عملکردی بسیار کارآمد داشته باشد.
مرکز کنفرانس لوتوس؛ نیلوفر آبی شناور بر فراز دریاچه
مرکز کنفرانس لوتوس در شهر ووجین چین روی یک دریاچه مصنوعی ساخته شده است و از دور شبیه یک گل نیلوفر آبی بزرگی به نظر میرسد که روی آب شکفته است.
استودیو Studio505 این ساختمان را بهعنوان توسعهای برای یک مجموعه اداری زیرزمینی طراحی کرد. سه گلبرگ بزرگ، سالنهای نمایش، اتاقهای جلسات و فضاهای اداری را در خود جای دادهاند و فضای داخلی با کاشیهای ششضلعی و نورپردازی رنگی، جلوهای متفاوت پیدا کرده است.
مرکز کنفرانس لوتوس علاوه بر ظاهر چشمگیر، از فناوریهای پایدار نیز بهره میبرد. بیش از ۲٬۵۰۰ ستون ژئوترمال و سیستم خنککنندگی مبتنی بر آب دریاچه، مصرف انرژی ساختمان را کاهش میدهند.
موزه ملی قطر؛ الهام از رز کویری
ژان نوول، معمار مشهور فرانسوی، موزه ملی قطر را با الهام از «رز کویری» طراحی کرده است؛ پدیدهای طبیعی که از بلورهای معدنی در مناطق بیابانی شکل میگیرد و ظاهری شبیه گل رز دارد.
صفحههای بزرگ و درهمتنیده ساختمان، علاوه بر ایجاد سایه، فضاهای نمایشگاهی، حیاطها و مسیرهای مختلف را شکل میدهند. این مجموعه همچنین کاخ تاریخی شیخ عبدالله بن جاسم آل ثانی را در خود جای میدهد.
برج لوتوس کلمبو؛ نماد مدرن سریلانکا
برج لوتوس کلمبو با ارتفاع ۳۵۶ متر یکی از شاخصترین بناهای سریلانکا به شمار میرود و طراحی آن از گل نیلوفر الهام گرفته است؛ گلی که در فرهنگ این کشور نماد پاکی محسوب میشود.
ساخت این برج در سال ۲۰۱۲ آغاز شد و در سال ۲۰۲۲ به بهرهبرداری رسید. بخش فوقانی برج با الهام از گلبرگهای نیلوفر طراحی شده و رستوران گردان، سکوی بازدید، فضاهای تفریحی، موزه هنر دیجیتال و تجهیزات مخابراتی را در خود جای داده است.
لا تولیپ؛ لالهای بتنی در قلب ژنو
ساختمان «لا تولیپ» در ژنو شاید یکی از متفاوتترین نمونههای معماری الهامگرفته از گل باشد. این ساختمان که میان یک پارکینگ، بیمارستان کودکان و جنگلی کوچک قرار دارد، ظاهری شبیه لالهای بازشده از بتن و شیشههای رنگی دارد.
جک ویکاجی برتولی این بنا را در دهه ۱۹۷۰ طراحی کرد. ستونهای بتنی همانند ساقه گل عمل میکنند و شیشههای صورتی، آبی و نارنجی میان آنها، گلبرگهای لاله را تداعی میکنند. این ساختمان سهطبقه اکنون محل استقرار آزمایشگاهها و دفاتر اداری است.
مسجد جامع شیخ زاید؛ باغی از گلها در دل سنگ مرمر
اگرچه فرم کلی مسجد جامع شیخ زاید در ابوظبی از یک گل الهام نگرفته، اما تزئینات آن سراسر از نقوش گیاهی و گلهای رنگارنگ تشکیل شده است؛ به همین دلیل بسیاری آن را «مسجد گلها» مینامند.
حیاط ۱۷ هزار و ۵۰۰ مترمربعی مسجد با موزاییکهای مرمرین از گلهای بومی، زنبق، لاله، سوسن و رز پوشیده شده است. ستونها نیز با صدف و سنگهای نیمهقیمتی تزئین شدهاند و در شبستان اصلی، بزرگترین فرش دستباف جهان با نقشهای گلدار پهن شده است.
موزه آرتساینس سنگاپور؛ نیلوفری که روی آب شکفته است
موزه آرتساینس در کنار خلیج مارینا یکی از شناختهشدهترین ساختمانهای سنگاپور بهشمار میرود. موشه سفدی، معمار این بنا، با الهام از گل نیلوفر آبی، ساختمانی طراحی کرده که گویی روی سطح آب شناور است.
این بنا از ۱۰ گلبرگ تشکیل شده است که هرکدام ارتفاع متفاوتی دارند و نور طبیعی را از طریق نورگیرهای سقفی به فضای داخلی هدایت میکنند. سیستم جمعآوری آب باران نیز آب را از مرکز سقف به شکل آبشاری به داخل ساختمان منتقل میکند و بخشی از راهکارهای زیستمحیطی پروژه را شکل میدهد.
ورزشگاه کیژونگ شانگهای؛ مگنولیایی که شکوفههایش باز میشوند
ورزشگاه کیژونگ شانگهای یکی از جالبترین نمونههای معماری متحرک جهان به شمار میرود. سقف این مجموعه ورزشی از هشت قطعه متحرک تشکیل شده است که مانند گلبرگهای گل مگنولیا باز و بسته میشوند.
این ورزشگاه ۱۵ هزار نفری در سال ۲۰۰۵ برای میزبانی مسابقات تنیس ATP ساخته شد. باز یا بسته شدن کامل سقف حدود هشت دقیقه زمان میبرد و علاوه بر محافظت از زمین مسابقه، تهویه و سایه مناسبی نیز ایجاد میکند.
معبد لوتوس؛ مشهورترین بنای گلمانند جهان
معبد لوتوس در دهلی نو بدون تردید یکی از معروفترین ساختمانهای الهامگرفته از گل در جهان است. فریبرز صهبا، معمار ایرانی-کانادایی، این عبادتگاه را با الهام از گل نیلوفر طراحی کرد.
۲۷ گلبرگ مرمری در سه ردیف، ۹ ضلع ساختمان را تشکیل میدهند و در کنار ۹ حوض پیرامونی، تصویری از یک گل نیلوفر شناور روی آب خلق میکنند. این تالار ظرفیت پذیرایی از حدود ۲٬۵۰۰ نفر را دارد و طراحی آن علاوه بر زیبایی، به خنک نگه داشتن فضای داخلی در آبوهوای گرم دهلی نیز کمک میکند.
برج اوکان؛ لالهای شیشهای در آسمان میامی
برج اوکان که در شهر میامی در حال ساخت است، از گل لاله الهام گرفته است؛ گلی که نماد ملی ترکیه، زادگاه شرکت سازنده پروژه، به شمار میرود.
این آسمانخراش ۷۰ طبقه با نمای شیشهای و خطوط منحنی خود، غنچه لاله را تداعی میکند. برج اوکان قرار است هتل هیلتون، واحدهای مسکونی لوکس، فضاهای اداری و سکوی تماشای شهر با استخر روباز را در خود جای دهد.
موزه سرامیک و پارک موزاییک چین؛ تلفیق گل، سفال و معماری
موزه سرامیک و پارک موزاییک شهر جینژو در چین نمونهای متفاوت از الهام گرفتن از طبیعت است. معماران این پروژه با الهام از لعاب چینیهای سنتی و هنر موزاییک، فضایی خلق کردهاند که معماری، هنر و فضای سبز را در کنار هم قرار میدهد.
در طراحی پارک از چهار گونه گل در کنار قطعات سفال محلی استفاده شده است تا موزاییکی رنگارنگ روی زمین شکل بگیرد. نمای موزه نیز با همان الگوی موزاییکی ادامه پیدا میکند و مرز میان ساختمان و فضای سبز اطراف را از بین میبرد.