راز محبوبیت موزه ونگوگ؛ جایی که زندگی و آثار نقاش افسانهای زنده مانده است
به نقل از thecollector؛ موزه ونگوگ که در میدان موزه آمستردام قرار دارد، مجموعهای از نقاشیها، طراحیها و تاریخ زندگی ونگوگ و همعصرانش را حفظ و نگهداری میکند.
امروزه موزه ونگوگ یکی از مشهورترین موزههای جهان بهشمار میرود. این موزه بهعنوان میراثی ارزشمند از هنرمند هلندی، وینسنت ونگوگ، شناخته میشود؛ هنرمندی که به نمادی از غرور ملی هلند تبدیل شده است. این موزه که در آمستردام قرار دارد، در سال ۲۰۲۴ نزدیک به دو میلیون بازدیدکننده جذب کرد و صفهای طولانی مقابل ورودی آن بهراحتی قابل مشاهده است. سفر به آمستردام معمولا بدون بازدید از موزه ونگوگ کامل نمیشود.
موزه ونگوگ؛ نمادی از موفقیت
نمیتوان درباره تاسیس موزه ونگوگ صحبت کرد، بدون آنکه نام یوهانا ونگوگ-بونگر، خواهرزن ونگوگ، مطرح شود. این موزه نتیجه سالها تلاش «جو» برای مشهور کردن ونگوگ از طریق نمایشگاهها و فروش آثارش بود. پس از مرگ این هنرمند در سال ۱۸۹۰ و مرگ برادرش تئو تنها ۶ ماه بعد، جو تمام بومها، طراحیها، نامهها و مجموعه آثار دیگر هنرمندان را در آپارتمان خود در پاریس نگهداری کرد. او سالها از این آثار محافظت کرد تا اینکه در سال ۱۹۶۲ مالکیت آنها رسما به بنیاد وینسنت ونگوگ واگذار شد.
اگرچه جو در سال ۱۹۲۵ درگذشت، اما پسرش، وینسنت ویلم ونگوگ، راه او را برای حفظ یاد عمویش ادامه داد. او تصمیم مهمی گرفت تا آثار باقیمانده را در خانواده نگه دارد و فروش بیشتر آنها را متوقف کند. در نهایت، او احساس کرد که همه آثار ونگوگ باید زیر یک سقف نگهداری شوند و با دولت هلند توافقی انجام داد که بر اساس آن تمام آثار تحت مالکیت بنیاد ونگوگ و بهعنوان دارایی دولتی در موزهای اختصاصی نگهداری شوند.
تصمیم برای افتتاح موزه همچنین از تمایل برادرزاده ونگوگ برای در دسترس قرار دادن آثار او برای عموم مردم نشات میگرفت. پیش از آن، نقاشیها تنها در خانه خانوادهها یا نمایشگاههای موقت دیده میشدند. سرانجام، موزه ونگوگ در دوم ژوئن ۱۹۷۳ توسط ملکه یولیانا هلند افتتاح شد و از آن زمان آثار ونگوگ بهصورت دائمی در معرض دید عموم قرار گرفتند. کمتر کسی تصور میکرد هنرمندی که در طول زندگیاش حتی یک تابلو هم نفروخت، روزی صاحب یکی از مهمترین موزههای هلند شود.
امروزه این موزه نهتنها یک جاذبه گردشگری مشهور جهانی است، بلکه به مرکزی مهم برای پژوهش و آموزش نیز تبدیل شده است. موزه علاوه بر نگهداری آثار ونگوگ، نامهها و اسناد او را نیز حفظ میکند؛ اسنادی که اطلاعات ارزشمندی درباره زندگی این هنرمند ارائه میدهند. این مجموعه چندین فهرست از آثار منتشر کرده و تمام نامههای باقیمانده ونگوگ را بهصورت دیجیتال گردآوری، ترجمه و حاشیهنویسی کرده است. دفتر اصلی موزه و کتابخانه آن در ساختمانی جداگانه در خیابان گابریل متسوسترات قرار دارند؛ جایی که پژوهشگران و کیوریتورها روشهای تازهای برای غنیتر کردن میراث ونگوگ توسعه میدهند.
موزه ونگوگ کجاست؟
موزه ونگوگ در میدان موزه آمستردام، میان دو موزه بزرگ هلند یعنی رایکسموزه و موزه استدلیک قرار گرفته است. ساختمان موزه از دو بخش تشکیل شده؛ یکی توسط معمار هلندی، گریت ریتولد، طراحی شده و دیگری اثر معمار ژاپنی، کیشو کوروکاوا است.
ساختمان ریتولد محل نگهداری مجموعه دائمی موزه است؛ بخشی که بازدیدکنندگان را از طریق آثار هنری و ارتباط ونگوگ با همعصرانش با زندگی او همراه میکند.
ساختمان کوروکاوا به نمایشگاههای موقت اختصاص دارد و همین موضوع آن را از مجموعه دائمی که تنها بر ونگوگ تمرکز دارد، متمایز میکند. این جداسازی به بازدیدکنندگان اجازه میدهد بدون وقفه هم از مجموعه دائمی و هم از روایت نمایشگاههای موقت لذت ببرند. همچنین میتوان پس از بازدید از هر ساختمان، در کافه موزه استراحت کرد یا از فروشگاه آن دیدن کرد.
مهمترین آثار مجموعه
بیشتر آثار ونگوگ در موزه ونگوگ نگهداری میشوند و این مجموعه روایت دقیقی از زندگی او ارائه میدهد. طبقه اول به خودنگارههای این هنرمند در طول دوران کاریاش اختصاص یافته و در کنار آن، جدول زمانی زندگی او نیز دیده میشود. این بخش بسیار جذاب است زیرا روند تحول سبک ونگوگ را از واقعگرایی با رنگهای تیره و ضربهقلمهای نرم تا رنگهای درخشان و شیوه مدرن پس از سال ۱۸۸۶ نشان میدهد؛ سالی که او در پاریس با نظریهها و تکنیکهای مدرنیستی آشنا شد.
با رفتن به هر طبقه، دوره متفاوتی از زندگی ونگوگ به نمایش درمیآید. نخستین اثر جدی او، «سیبزمینیخورها»، در مرکز یکی از سالنها قرار دارد و معمولا جمعیتی از بازدیدکنندگان کنجکاو اطراف آن دیده میشود. این نقاشی نیازمند تماشاگر صبور و دقیق است تا بتواند جزئیات پنهان در ترکیببندی تاریک آن، از ساعت پسزمینه گرفته تا چهره شخصیتها، را کشف کند.
در ادامه مسیر، برخی از مشهورترین آثار ونگوگ مانند «گلهای آفتابگردان» و «اتاق خواب در آرل» دیده میشوند. این تابلوهای بزرگ به شکلی چیدمان شدهاند که توجه بازدیدکنندگان را به خود جلب کنند. دوره حضور او در آرل بین سالهای ۱۸۸۸ تا ۱۸۸۹ به خلق درخشانترین آثارش مانند «برداشت محصول» و «خانه زرد» منجر شد؛ آثاری که تماشای آنها در این مجموعه گسترده لذتبخش است.
علاوه بر این شاهکارها، نسخههای بازآفرینیشده ونگوگ از چاپهای ژاپنی که الهام زیادی از آنها گرفته بود نیز در کنار آثار اصلی به نمایش درآمدهاند. این بخش امکان مقایسهای جذاب میان سبکها و تاثیر هنر ژاپنی بر آثار ونگوگ را فراهم میکند. در نهایت، یکی از خاصترین آثار او، «شکوفه بادام»، نیز در این موزه نگهداری میشود؛ تابلویی بزرگ که نگاه تمام بازدیدکنندگان را به خود جلب میکند.
با وجود اینکه موزه عمدتا به یک هنرمند اختصاص دارد، تعداد آثار به نمایش درآمده در آن بسیار زیاد است. دلیل این موضوع، فعالیت فوقالعاده پربار ونگوگ است که طی تنها ۱۰ سال نزدیک به ۲,۱۰۰ طراحی و نقاشی خلق کرد. تمام این آثار در دورههای مختلف زندگی او خلق شدهاند و موزه به زیبایی روند تحول سبک، تکنیکها و نگاه هنری او را روایت میکند. روی دیوارهای موزه نقلقولهایی از نامههای ونگوگ به زبان هلندی و انگلیسی دیده میشود که بهخوبی فضای هر دوره از زندگی او را خلاصه میکنند. علاوه بر آثار هنری، طراحیها، نامهها و حتی برخی ابزار نقاشی مورد استفاده ونگوگ نیز در این موزه به نمایش درآمدهاند.
بستری برای نمایش همعصران ونگوگ
موزه ونگوگ علاوه بر آثار ونگوگ، نقاشیها و طراحیهای برخی از همعصران او را نیز به نمایش میگذارد. وینسنت و تئو هر دو مجموعهداران مشتاق آثار هنرمندان معاصر خود بودند و پس از مرگشان این مجموعه باقی ماند. این آثار شامل کارهایی از هنرمندانی چون ادوار مانه، آدولف مونتیچلی، آنری دو تولوز لوترک، جرج هندریک برایتنر و اوژن بوخ است.
مهمترین چهره حاضر در این بخش، پل گوگن، هنرمند آوانگارد فرانسوی است که تاثیر عمیقی بر ونگوگ گذاشت. یکی از آثار مهم گوگن با نام «نقاش آفتابگردانها» پرترهای از ونگوگ در حال کشیدن یکی از نسخههای «آفتابگردانها» را نشان میدهد؛ در حالی که گلدانی از گلهای آفتابگردان مقابل او قرار دارد. ونگوگ آفتابگردانها را نماد آثار خود میدانست و توجه گوگن به این موضوع، لحظه مهمی در دوستی آنها محسوب میشد.
در عین حال، همین اثر نقطهای از تنش میان آن دو نیز بود. گوگن با این نقاشی تلویحا نشان میداد که ونگوگ صرفا با تقلید از طبیعت نقاشی میکند، زیرا او را در حال کپیکردن گلهای داخل گلدان به تصویر کشیده بود. اما نسخهای از «آفتابگردانها» که ونگوگ در پرتره گوگن میکشد، در واقع از حافظه خلق شده بود. همین موضوع باعث شده «نقاش آفتابگردانها» به یکی از جذابترین آثار مجموعه تبدیل شود و نگاه پیچیدهتری به رابطه ونگوگ و گوگن ارائه دهد.
از دیگر هنرمندان حاضر در مجموعه میتوان به امیل برنار اشاره کرد؛ هنرمندی جوانتر اما تاثیرگذار که همعصر ونگوگ و گوگن بود. موزه برخی آثار برنار را که با عنوان «فقط برای چشمان وینسنت» برای ونگوگ فرستاده شده بودند، به نمایش گذاشته است. این بخش نگاهی به دوستی هنرمندان و آثاری که برنار تصور میکرد مورد توجه ونگوگ قرار میگیرند، ارائه میدهد.
اگرچه گوگن نزدیکترین دوست هنری ونگوگ شناخته میشود، برنار نیز در کنار آن دو فعالیت میکرد. در واقع، ونگوگ در سال ۱۸۸۷ در حال یادگیری سبک «کلوازونیسم» از برنار بود؛ سبکی که با رنگهای تخت و خطوط پررنگ شناخته میشود.
تاثیر برنار در شکلگیری آثار تزئینی ونگوگ بسیار مهم بود و ردپای این سبک را میتوان در «آفتابگردانها»، «اتاق خواب در آرل» و «خانه زرد» مشاهده کرد. موزه ونگوگ همچنین آثاری از ادوارد مونک، موریس دنی، اودیلون ردون و ژرژ سورا را نیز نمایش میدهد. حضور آثار همعصران ونگوگ در این مجموعه، تصویری کاملتر از تحولات هنر مدرن و نحوه شکلگیری سبک شخصی این هنرمند هلندی ارائه میکند.