بدترین اشتباهات تاریخ که جهان را تغییر دادند؛ از نبردهای خونین تا فاجعه‌های فضایی

تاریخ پر از لحظات پیروزی و موفقیت‌های بزرگی است که به نحوی جامعه را شکل داده‌اند. اما در عین حال با لحظاتی لکه‌دار شده که تنها می‌توان آن‌ها را اشتباهات بزرگ توصیف کرد. این رویدادها معمولا منجر به خسارت‌های ویرانگر، چه انسانی و چه مالی، شده‌اند. ترس، سهل‌انگاری، اتفاق و حتی ... در برخی از این اشتباهات نقش داشته‌اند.

گفته می‌شود تاریخ را فاتحان می‌نویسند، اما موارد زیر نشان می‌دهد که تاریخ می‌تواند نتیجه اشتباهات و لغزش‌ها نیز باشد.

از زمان تاسیس به‌عنوان پایتخت جدید امپراتوری روم، دیوارهای سنگی دفاعی شهر قسطنطنیه برای محافظت از شهروندان در برابر نیروهای خارجی ساخته شده بودند. این دیوارها غیرقابل نفوذ تصور می‌شدند و حس امنیت کاذبی ایجاد کرده بودند. اما در مه ۱۴۵۳، در جریان محاصره عثمانی‌ها، یکی از نگهبانان به‌طور تصادفی دروازه کرکوپورتا را یک شب باز گذاشت. با آگاهی از این اشتباه، ۵۰ سرباز عثمانی وارد شهر شدند، به نگهبانان حمله کردند و پرچم خود را بر فراز دیوار داخلی برافراشتند. وحشت ایجاد شد و روحیه رومی‌ها به شدت سقوط کرد که در نهایت به سقوط این شهر بزرگ کمک کرد.

در طول قرن پانزدهم، چین به‌دلیل ناوگان گنج قدرتمند خود از مزایای تجارت و سفرهای بین‌المللی بهره‌مند بود. در اوج قدرت، این ناوگان شامل ۳۵۰۰ کشتی بود که حدود پنج برابر بزرگ‌تر از هر کشتی اروپایی بودند. اما نخبگان سیاسی نگران افزایش قدرت طبقه بازرگان شدند. به دستور آن‌ها، دولت چین بیشتر ناوگان خود را به آتش کشید و باقی آن نیز به‌دلیل عدم استفاده از بین رفت. تا سال ۱۵۲۵، کل ناوگان گنج نابود شده بود. اقتصاد چین به‌زودی دچار بحران شد و نفوذ جهانی آن کاهش یافت و اروپا به قدرت اقتصادی و فناوری جهان تبدیل شد.

در سال ۱۷۸۸، ارتش اتریش و امپراتوری عثمانی درگیر جنگی به نام جنگ اتریش-ترک بودند. در سپتامبر همان سال، برای تصرف کارانسبش می‌جنگیدند. یک شب، پیشاهنگان اتریشی در حومه شهر با مسافرانی روبه‌رو شدند که به آن‌ها نوشیدنی اسناپس تعارف کردند. وقتی حاضر نشدند با گروهی از پیاده‌نظام عبوری شریک شوند، درگیری آغاز شد. در شهر، سربازان اتریشی تصور کردند این سر و صدا ناشی از حمله ترک‌هاست. پیشاهنگان با فریاد «ترک‌ها! ترک‌ها!» بازگشتند. در تاریکی، آن‌ها با دشمن اشتباه گرفته شدند و کشتاری رخ داد. تا صبح حدود ۱۰ هزار سرباز کشته شده بودند. وقتی دو روز بعد ترک‌ها رسیدند، ارتش اتریش آن‌قدر خسته بود که کارانسبش به‌راحتی سقوط کرد.

اقتصاد روسیه پس از شکست در جنگ کریمه نابود شده بود. در این زمان، قلمرو آلاسکای آن‌ها همچنان مرکز تجارت بین‌المللی محسوب می‌شد. با نگرانی از اینکه بریتانیا از ضعف آن‌ها سوءاستفاده کند، تزار الکساندر دوم این سرزمین را به ایالات متحده به مبلغ ۷٫۲ میلیون دلار فروخت (معادل حدود ۱۲۵ میلیون دلار امروز). در آن زمان این معامله منطقی به نظر می‌رسید، اما بعدها با کشف طلا در این منطقه، این تصمیم به یک اشتباه بزرگ تبدیل شد. تخمین زده می‌شود که آمریکا در ۵۰ سال اول، ۱۰۰ برابر پول پرداخت‌شده را بازگرداند.

در آوریل ۱۹۱۲، کشتی RMS تایتانیک از ساوت‌همپتون به نیویورک حرکت کرد. این کشتی به‌عنوان «غیرقابل غرق شدن» شناخته می‌شد و بزرگ‌ترین کشتی مسافربری ساخته‌شده بود. در شب ۱۴ آوریل، تایتانیک حدود ۴۶۰ مایل جنوب نیوفاندلند قرار داشت. با وجود دریافت هفت هشدار درباره کوه‌های یخ از طریق رادیو، خدمه سرعت کشتی را حفظ کردند و تنها اندکی مسیر را تغییر دادند. در ساعت ۱۱:۴۰ شب، تایتانیک با کوهی یخی به ارتفاع ۱۰۰ فوت و طول ۴۰۰ فوت برخورد کرد. کشتی به‌سرعت آب گرفت و غرق شد. تنها ۲۰ قایق نجات برای ۲۲۰۸ مسافر وجود داشت. در مجموع ۱۵۱۷ نفر جان باختند.

آرشیدوک فرانتس فردیناند بازرس کل ارتش اتریش-مجارستان و وارث تاج‌وتخت بود. در سال ۱۹۱۴، او همراه ارتش به سارایوو در بوسنی رفت تا قدرت آن را نشان دهد. در ۱۴ ژوئن، پس از سخنرانی در تالار شهر، تصمیم گرفت از مجروحان در بیمارستان بازدید کند. به‌دلیل مشکل زبان، راننده چک از تغییر برنامه اطلاع نداشت و مسیر قبلی را ادامه داد. زمانی که از اشتباه خود آگاه شد، خودرو را دقیقا مقابل گاوریلو پرنسیپ، یک ملی‌گرای مخالف حکومت اتریش-مجارستان در بوسنی، متوقف کرد. پرنسیپ آرشیدوک و همسرش را ترور کرد. به‌دلیل شکنندگی اوضاع اروپا، مورخان این رویداد را جرقه کوتاه‌مدت جنگ جهانی اول می‌دانند.

پس از ممنوعیت کشاورزی خصوصی و جایگزینی آن با کشاورزی جمعی، مائو تسه‌تونگ دستور نابودی موش‌ها، مگس‌ها، پشه‌ها و گنجشک‌ها را صادر کرد. با حذف ناگهانی پرندگان، جمعیت حشرات به‌طور انفجاری افزایش یافت و در نهایت به قحطی بزرگ چین انجامید. این حشرات، به‌ویژه ملخ‌ها، محصولات کشاورزی را نابود کردند. گزارش‌هایی وجود دارد که وضعیت به‌قدری وخیم بود که مردم برای بقا به آدم‌خواری روی آوردند. بر اساس آمار دولت چین، حدود ۱۵ میلیون نفر از گرسنگی جان باختند، اما برخی پژوهشگران این عدد را تا ۷۸ میلیون نفر تخمین می‌زنند.

در آوریل ۱۹۸۶، گروهی از تکنسین‌ها آزمایشی را روی یکی از چهار راکتور نیروگاه هسته‌ای چرنوبیل در نزدیکی شهر پریپیات اوکراین انجام دادند. این آزمایش به‌درستی طراحی نشده بود و منجر به انفجاری فاجعه‌بار شد که مواد رادیواکتیو را در جو منتشر کرد. دولت شوروی تلاش کرد این اشتباه را پنهان کند، اما شکست خورد زیرا مواد شیمیایی تا فرانسه نیز گسترش یافتند. حدود ۲۰۰ هزار نفر مجبور به تخلیه شدند و بسیاری دیگر دچار بیماری‌های ناشی از تشعشع شدند. برآورد دقیقی از تلفات وجود ندارد، اما حدود ۱۲۵ هزار نفر از نیروهای پاکسازی تا سال ۲۰۰۵ جان باخته‌اند. این حادثه بدترین فاجعه هسته‌ای تاریخ محسوب می‌شود.

در دسامبر ۱۹۹۸، فضاپیمای Mars Climate Orbiter برای بررسی آب‌وهوا و جو مریخ پرتاب شد. پس از حدود ۱۰ ماه سفر فضایی، این فضاپیما وارد مسیری شد که آن را بیش از حد به مریخ نزدیک کرد و در نهایت هنگام ورود به جو نابود شد. بررسی‌ها نشان داد تیم آزمایشگاه پیشرانه جت از سیستم متریک استفاده کرده بود، در حالی که شرکت سازنده فضاپیما از سیستم امپریال. این اشتباه ساده حدود ۱۲۵ میلیون دلار خسارت به ناسا وارد کرد.

پس از ۱۸ بار تاخیر، شاتل فضایی کلمبیا در ۱۶ ژانویه ۲۰۰۳ پرتاب شد. در دو دقیقه اول پرتاب، قطعه‌ فوم عایق از مخزن خارجی جدا شد و به بال چپ برخورد کرد. برخی مهندسان ناسا این موضوع را جدی نگرفتند و برخی دیگر خواستار بررسی تصویری بودند، اما این اتفاق نادیده گرفته شد. در نتیجه، در اول فوریه هنگام بازگشت به زمین، شاتل در ورود مجدد به جو متلاشی شد و هر هفت خدمه آن جان باختند. این حادثه به‌شدت مورد انتقاد ناسا قرار گرفت.