به نقل از iflscience؛ اگر از شما بخواهند به قدیمیترین جنگل جهان فکر کنید، چه چیزی به ذهنتان میرسد؟ آمازون؟ جنگلهای چندصدساله هند با پلهای زنده؟ جنگل دینتری در استرالیا (که در واقع قدیمیترین جنگل بارانی جهان است)؟ شاید هم با اطمینان به گزینهای غیرمنتظره اما قابلتوجه، یعنی یک معدن در ایالت نیویورک اشاره کنید. اما در واقع، پاسخ در جنوبغربی انگلستان قرار دارد. مجموعهای از درختان فسیلشده با قدمت ۳۹۰ میلیون سال، رکورد ایالات متحده را چند میلیون سال پشت سر گذاشتهاند.
پیش از این کشف در سال ۲۰۲۴، تصور میشد قدیمیترین جنگل زمین حدود ۳۸۶ میلیون سال قدمت دارد و در قاهره، ایالت نیویورک قرار دارد. اما درختان فسیلشدهای که در سازند سنگی Hangman Sandstone در سواحل سامرست و دوون در جنوبغربی انگلستان یافت شدهاند، حتی قدیمیتر هستند.
این سازند که به دوره میانی دونین (حدود ۳۹۳ تا ۳۸۳ میلیون سال پیش) تعلق دارد، پیشتر تصور میشد تنها حاوی فسیلهای نادر گیاهی است. اما پژوهشگران دانشگاههای کمبریج و کاردیف نشان دادند که این منطقه بسیار غنیتر است و شامل فسیلهای ایستاده گیاهان و گونهای منقرضشده به نام کلادوکسایلوپسیدها میشود؛ گروهی از گیاهان که با سرخسها و دماسبیها خویشاوند هستند.
مقاله منتشرشده آنها، نخستین شواهد فسیلی از چنین درختانی در بریتانیا و همچنین قدیمیترین شواهد از یک جنگل فسیلی در جهان را ارائه میدهد. این درختان حدود ۲ تا ۴ متر ارتفاع داشتند؛ بنابراین این جنگل احتمالا چندان بلند نبوده، اما آنچه در اندازه کم دارد، با قدمت فوقالعادهاش جبران میکند.
دکتر کریستوفر بری، از دانشکده علوم زمین و محیطزیست دانشگاه کاردیف و یکی از نویسندگان این پژوهش، میگوید:
وقتی برای اولینبار تصاویر تنههای درخت را دیدم، بلافاصله آنها را شناختم؛ بر اساس ۳۰ سال مطالعه روی این نوع درختان در سراسر جهان.
علاوه بر شواهد فراوان از درختان کلادوکسایلوپسید مانند Calamophyton، پژوهشگران ردپایی از دیگر گیاهان دوره دونین و حتی نشانههایی از موجودات باستانی در قالب رد حرکت آنها نیز پیدا کردند.
رسوباتی که این گیاهان اولیه در آنها یافت شدهاند، اطلاعات مهمی درباره تاثیر نخستین جنگلها بر زمین ارائه میدهند.
به گفته پژوهشگران، این سازند نشان میدهد که این درختان اولیه چگونه با ایجاد جنگلهای متراکم و تولید حجم زیادی از بقایای گیاهی، بر شکل زمین، تجمع رسوبات و مقاومت زمین در برابر سیلابها تأثیر گذاشتهاند.
به همین دلیل، آنها معتقدند حدود ۳۹۰ میلیون سال پیش نقطه آغاز تغییراتی بود که توسط درختان در محیطهای زمینی ایجاد شد و برای همیشه چشماندازهای غیر دریایی و زیستکره زمین را دگرگون کرد؛ به بیان ساده، از همین زمان جنگلها بهطور جدی شکل گرفتند.
پروفسور نیل دیویس از دانشگاه کمبریج نیز میگوید: «این فسیلها مرحلهای کلیدی از تکامل زمین را حفظ کردهاند؛ زمانی که رودخانهها شروع کردند به شکلی متفاوت از گذشته عمل کنند و به نیروی فرسایشی قدرتمندی که امروز میشناسیم تبدیل شوند.»
با وجود اینکه این جنگل، قدیمیترین جنگل فسیلی شناختهشده است، قدیمیترین درخت زنده جهان بسیار جوانتر است. با قدمتی حدود ۵۴۰۰ سال، در مقایسه با این درختان باستانی، تقریبا نهالی تازه بهشمار میرود. البته حتی این عدد هم در برابر کوسهها ناچیز است؛ موجوداتی که حدود ۴۵۰ میلیون سال قدمت دارند و بسیار پیش از شکلگیری این جنگلها در زمین حضور داشتهاند.