راز رد سفید هواپیماها در آسمان؛ خطوطی که زمین را گرم‌تر می‌کنند

خطوط سفیدرنگی که گاهی پشت هواپیماها در آسمان دیده می‌شود، فقط بخار ساده نیستند. پژوهش‌های تازه نشان می‌دهد این ردها می‌توانند به گرم‌تر شدن زمین کمک کنند و حتی یکی از عوامل پنهان تغییرات اقلیمی باشند.

این خطوط که «کانتریل» نام دارند، در واقع مخفف عبارت Condensation Trails یا ردهای چگالشی هستند. به زبان ساده، نوعی ابر مصنوعی‌اند که در اثر عبور هواپیما شکل می‌گیرند.

هواپیماها معمولا در ارتفاع ۱۰ تا ۱۱ کیلومتری پرواز می‌کنند؛ جایی که هوا بسیار سرد است. در این شرایط، بخار آب خارج‌شده از موتور هواپیما با ذرات ریز ناشی از احتراق ترکیب می‌شود، یخ می‌زند و به شکل خطوط سفید در آسمان دیده می‌شود.

بیشترین مشاهده این پدیده بر فراز اروپا، شمال اقیانوس اطلس و شرق آمریکای شمالی ثبت شده است.

این ردها از بلورهای یخ ساخته شده‌اند. بلورها بخشی از نور خورشید را بازتاب می‌دهند، اما هم‌زمان مقداری از گرمای زمین را نیز در جو نگه می‌دارند. نتیجه این است که اثر کلی آن‌ها بیشتر به گرم شدن زمین منجر می‌شود.

اگر هوا خشک باشد، این خطوط خیلی زود محو می‌شوند و تاثیر زیادی ندارند. اما اگر هوا مرطوب و سرد باقی بماند، این ردها گسترش پیدا می‌کنند و به ابرهای نازک یخی تبدیل می‌شوند که ممکن است ساعت‌ها در آسمان بمانند.

در کوتاه‌مدت، بله. پژوهشگران می‌گویند در ساعات و روزهای نخست پس از پرواز، اثر گرمایشی کانتریل‌ها می‌تواند از دی‌اکسیدکربن بیشتر باشد. البته دی‌اکسیدکربن سال‌ها در جو باقی می‌ماند و در بلندمدت اثر مهم‌تری دارد.

یکی از ساده‌ترین راهکارها، تغییر مسیر برخی پروازهاست. اگر هواپیما از مناطقی که شرایط مناسب تشکیل کانتریل دارند دوری کند، میزان این ردها کاهش می‌یابد.

دانشمندان همچنین در حال توسعه سامانه‌های دقیق پیش‌بینی آب‌وهوا هستند تا ایرلاین‌ها بتوانند مسیرهایی با آسیب اقلیمی کمتر انتخاب کنند.

رد سفید هواپیماها شاید بی‌اهمیت به نظر برسد، اما این خطوط باریک می‌توانند سهم قابل‌توجهی در گرمایش زمین داشته باشند. شاید در آینده، مسیر پرواز هواپیماها به اندازه نوع سوخت آن‌ها اهمیت پیدا کند.