برخلاف تصور عمومی، هیچ کشوری بهطور کامل «بدون خورشید» نیست، اما در مناطق نزدیک قطب شمال و جنوب، پدیدهای طبیعی به نام «شب قطبی» رخ میدهد که طی آن خورشید برای مدت طولانی از افق بالا نمیآید.
این پدیده نتیجه مستقیم زاویه ۲۳٫۵ درجهای محور زمین و حرکت آن به دور خورشید است. زمانی که یکی از قطبها در فصل زمستان از خورشید دور میشود، مناطق داخل مدارهای قطبی برای مدت طولانی در تاریکی یا گرگومیش باقی میمانند.
در این دوره، شدت روشنایی بسیار کاهش مییابد و بسته به موقعیت جغرافیایی، ممکن است از چند روز تا چند ماه خورشید بهطور کامل دیده نشود. هرچند حتی در این شرایط نیز همیشه نوعی نور کمرنگ یا گرگومیش وجود دارد و تاریکی مطلق اتفاق نمیافتد.
کشورهایی مانند نروژ، سوئد، فنلاند، روسیه، کانادا و همچنین بخشهایی از آلاسکا از جمله مناطقی هستند که این پدیده را تجربه میکنند. برای مثال در برخی نقاط شمالی نروژ، شب قطبی میتواند چندین هفته تا چند ماه ادامه داشته باشد.
در مقابل، همین مناطق در فصل تابستان پدیده «خورشید نیمهشب» را تجربه میکنند؛ جایی که خورشید برای مدت طولانی غروب نمیکند و حتی در نیمهشب نیز در آسمان دیده میشود.
این تغییرات شدید نوری، نتیجه مستقیم موقعیت زمین در منظومه شمسی است و یکی از خاصترین چرخههای طبیعی در جهان محسوب میشود.