وقتی ما فسیل خواهیم شد؛ باستان شناسان آینده درباره ما چه میگویند؟
با شنیدن واژهی فسیل، ناخودآگاه استخوانهای دایناسور یا صدفهای باستانی در ذهن جان میگیرند؛ اما میراثی که تمدن ما در لایههای زمین به جا میگذارد، از جنس دیگری است. زمینشناسان آینده برای شناخت ما نه به بقایای جسدمان، بلکه به اشیایی چشم خواهند دوخت که امروز آنها را «تکنوفسیل» (Technofossils) مینامیم. (nationalgeographic)
ردپای انسان بر پیکره زمین
تکنوفسیل شامل هر آن چیزی است که به دست بشر ساخته شده و در دل خاک رسوب کرده است. این میراث، طیف گستردهای را در بر میگیرد؛ هم ریزذرات رادیواکتیو و هم کلانشهرهایی را که با پیشروی دریاها در قعر اقیانوس آرام گرفتهاند.
این اشیا در واقع «مهر زمانی» حضور ما بر روی این سیاره هستند و تا میلیونها سال بعد، داستان زندگی امروز را روایت میکنند.
میراثی از جنس پلاستیک و بتن
برخلاف مواد طبیعی که دوباره به چرخه حیات بازمیگردند، دستساختههای مدرن ما پیوندی با خاک ندارند و در آن حل نمیشوند:
ماندگاری پلاستیک: باکتریها توان تجزیه پلاستیک را ندارند؛ از این رو، این مواد تحت فشار سنگین لایههای زمین، به ورقههای نازکی از کربن بدل میشوند. این ورقهها شکل دقیق اشیا را، حتی در حد یک کیسه نایلونی، برای میلیونها سال در حافظه زمین حفظ میکنند.
صخرههای بتنی: بتن، ستون فقرات شهرهای امروز، حتی پس از فرسایش و خرد شدن نیز از میان نمیرود. بقایای این ماده به شکل سنگریزههایی متمایز در کف اقیانوسها تهنشین میشود و لایهای سنگی پدید میآورد که در تاریخ طبیعی زمین بیسابقه است.
استخوان جوجه؛ نماد تمدن معاصر
شاید باورکردنی نباشد، اما یکی از روشنترین نشانههای دوران ما برای باستانشناسان آینده، تجمع انبوه استخوانهای جوجه در میان زبالههاست. مصرف جهانی و بیحدوحصر مرغ، چنان اثر گستردهای بر زمین گذاشته که استخوانهای این پرنده به نماد صنعت و الگوی تغذیه در قرن بیست و یکم تبدیل شده است. همچنین فلزاتی مانند آلومینیوم که در طبیعت به صورت خالص یافت نمیشوند، حکم امضای تمدن ما را بر دفتر تاریخ زمین دارند.
فسیلهای پیچیده؛ از گوشی تا سیلیکون
گوشیهای هوشمند و ابزارهای الکترونیک برای آیندگان، فسیلهایی مرموز و بسیار پیچیده خواهند بود. آنها همانگونه که ما امروز سیر تکامل گونههای جانوری را مطالعه میکنیم، با کنجکاوی به تماشای دگردیسی این ابزارهای سختافزاری خواهند نشست تا بفهمند بشر چگونه به این سطح از توانمندی رسیده است.
نوشتن تاریخ بر بستر سنگ
واقعیت این است که ما اکنون مشغول حکاکی تاریخ خود بر سنگهای زمین هستیم. امروزه وزن تمام ساختههای بشر از وزن مجموع موجودات زنده در کل سیاره پیشی گرفته است. این لایه عظیم از تکنوفسیلها برای ساکنان آیندهی زمین، از استخوانهای به جا مانده از عصر دایناسورها نیز شگفتآورتر خواهد بود.
اگر همین امروز زمان متوقف شود و باستانشناسان میلیونها سال بعد، سراغ بقایای زندگی شما بیایند، فکر میکنید عجیبترین چیزی که از شما پیدا میکنند چه خواهد بود؟ برای ما و مخاطبان دیگر کجارو بنویسید که دوست داشتید چه اثری از تمدن ما برای آیندگان به یادگار بماند.