راز مسیر پروازها؛ چرا هواپیماها از قطب شمال عبور میکنند نه قطب جنوب؟
اگر مسیر برخی پروازهای بینالمللی را روی نقشه دنبال کرده باشید، احتمالا دیدهاید که بسیاری از هواپیماها از نزدیکی قطب شمال عبور میکنند. این در حالی است که پرواز بر فراز قطب جنوب یا قاره جنوبگان بسیار نادر است. دلیل این تفاوت، ترکیبی از مسائل جغرافیایی، عملیاتی و ایمنی است.
بسیاری از پروازهای میان آمریکای شمالی، اروپا و آسیا از مسیرهای قطبی شمال استفاده میکنند، زیرا این مسیرها روی کره زمین کوتاهتر هستند و میتوانند زمان سفر و مصرف سوخت را کاهش دهند. به همین دلیل، عبور از منطقه قطب شمال برای شرکتهای هواپیمایی گزینهای اقتصادی و کاربردی به شمار میرود.
در مقابل، قاره جنوبگان شرایط کاملا متفاوتی دارد. این منطقه یکی از سردترین و خشنترین نقاط زمین است و طوفانهای ناگهانی، بادهای شدید، یخبندان و دید بسیار محدود، عملیات پروازی را دشوار میکند. چنین شرایطی میتواند خطرات پرواز را افزایش دهد، بهویژه اگر هواپیما نیاز به فرود اضطراری داشته باشد.
یکی دیگر از دلایل مهم، کمبود زیرساختهای هوانوردی در جنوبگان است. در این قاره فرودگاههای مجهز، ایستگاههای سوختگیری، مراکز کنترل ترافیک هوایی و امکانات پشتیبانی بسیار محدود هستند. در نتیجه، اگر هواپیما با مشکل فنی روبهرو شود، گزینههای کمی برای تغییر مسیر و فرود امن وجود دارد.
قوانین هوانوردی نیز در این موضوع نقش دارند. سازمانهای ناظر مانند اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) برای پرواز در مناطق قطبی، مقررات ویژهای در نظر گرفتهاند؛ از جمله تعیین فرودگاههای جایگزین، برنامههای اضطراری، تجهیزات ارتباطی ویژه و مدیریت سوخت در سرمای شدید. اجرای این الزامات برای مسیرهای جنوبگان پیچیدهتر و پرهزینهتر است.
عامل دیگر، تقاضای پایین سفر در نیمکره جنوبی است. بیشتر جمعیت جهان و مسیرهای پرتردد هوایی در نیمکره شمالی قرار دارند؛ بنابراین مسیرهای عبوری از قطب شمال توجیه اقتصادی بیشتری دارند، در حالی که تعداد کمی از مسیرهای تجاری نیازمند عبور از قطب جنوب هستند.
البته این به معنی غیرممکن بودن پرواز بر فراز جنوبگان نیست. گاهی پروازهای تحقیقاتی، باری، نظامی یا ماموریتهای ویژه به این منطقه انجام میشوند و برخی ایرلاینها نیز در شرایط خاص در جنوبگان فرود آمدهاند. با این حال، برای پروازهای عادی مسافربری، قطب شمال همچنان گزینهای بسیار رایجتر و عملیتر از قطب جنوب است.