۱۴ قطار شبانه شگفت‌انگیز جهان؛ سفر رویایی برای کسانی که از هواپیما خسته شده‌اند

تصور کنید روز را در وین میان موزه‌ها و گالری‌های باشکوه، شهربازی پراتر و شیرینی معروف زاخر سپری کرده‌اید و حالا باید تصمیم بگیرید شب را کجا بگذرانید. ایستگاه مرکزی وین، یکی از مهم‌ترین مراکز حمل‌ونقل اروپا، گزینه‌های زیادی پیش رویتان می‌گذارد؛ از رم و ورشو گرفته تا بخارست، کی‌یف، آمستردام و زوریخ؛ اما چرا برای ادامه سفر، هواپیما را انتخاب کنیم وقتی می‌توان شب را در قطار گذراند و صبح در شهری کاملا متفاوت از خواب بیدار شد؟

قطارهای مخصوص خواب‌ یا Sleeper Trains حس ماجراجویی خاصی دارند؛ سفری شبانه به مقصدی ناشناخته که در آن مسیر هم بخشی از تجربه سفر محسوب می‌شود. این قطارها سال‌ها است در فرهنگ عامه نیز جایگاه ویژه‌ای دارند و از داستان‌های آگاتا کریستی و فیلم‌های جیمز باند گرفته تا آثار سینمایی وس اندرسون، بارها به تصویر کشیده شده‌اند.

فاطمه ساعدی

سفر در ریل زمان؛ چگونه قطارها چهره سفر را دگرگون کردند؟

مطالعه '6

امروزه قطارهای شبانه در شش قاره جهان فعالیت می‌کنند. برخی از آن‌ها مانند هتل‌های لوکس متحرک‌اند و مسافران را با نهایت آسایش به مقصد می‌رسانند؛ برخی دیگر مسیرهای طولانی را در قلب کانادا، آمریکا، استرالیا یا هند طی می‌کنند و فرصتی برای تماشای چشم‌اندازهایی فراهم می‌کنند که از داخل هواپیما هرگز نمی‌توان دید.

در ادامه با تعدادی از جذاب‌ترین قطارهای شبانه جهان آشنا می‌شویم.

بیش از ۳۰ سال، Royal Scotsman لوکس‌ترین قطار هتلی بریتانیا محسوب می‌شد؛ اما اکنون رقیبی جدی برای آن از راه رسیده است. Britannic Explorer که متعلق به شرکت Belmond است، نخستین قطار تخت‌خواب‌دار لوکسی محسوب می‌شود که مناظر شاخص انگلستان و ولز، از جمله منطقه لیک دیستریکت و کورنوال، را محور سفر خود قرار داده است.

این قطار تنها ۱۸ کابین دارد که سه مورد از آن‌ها سوئیت‌های بزرگ هستند. طراحی داخلی با الهام از مناظر مقصد انجام شده است و واگن‌های دهه ۱۹۸۰ پس از بازسازی، به فضایی با حال‌وهوای آرت‌دکو تبدیل شده‌اند.

مبل‌های مخملی، کاغذدیواری‌های لوکس، بار کوکتل، واگن تماشای مناظر و حتی اسپا از امکانات قطار هستند. تجربه غذایی نیز بخش مهمی از سفر را تشکیل می‌دهد و غذاها با استفاده از مواد فصلی، محلی و پایدار تهیه می‌شوند.

La Dolce Vita Orient Express یکی از تازه‌ترین قطارهای فوق‌لوکس جهان است که در سال ۲۰۲۵ فعالیت خود را آغاز کرد. برخلاف Venice Simplon-Orient-Express با فضای کلاسیک بل‌اپوک، طراحی داخلی این قطار به هنر، معماری و دکوراسیون ایتالیایی دهه ۱۹۶۰ ادای احترام می‌کند.

ظاهر بیرونی قطار نیز از قایق‌های تفریحی لوکس ایتالیایی، از جمله Riva Aquarama، الهام گرفته است.

قطار در ۶ مسیر منظم، از شمال تا جنوب ایتالیا حرکت می‌کند و مقاصدی مانند آلپ ایتالیا، ونیز، رم، ماترا و پالرمو را به هم پیوند می‌دهد. سفر به سیسیل نیز شامل عبور با قطار از تنگه مسینا است؛ تجربه‌ای که به‌دلیل انتقال قطار مسافری با کشتی، حال‌وهوای متفاوتی دارد.

این قطار ۱۱ واگن دارد و امکانات آن شامل واگن بار با موسیقی زنده، ۱۲ کابین با تزئینات چوبی و ۱۸ سوئیت مستر است. غذاهای ایتالیایی و محصولات منطقه‌ای و فصلی نیز بخش مهمی از تجربه سفر را تشکیل می‌دهند.

قیمت سفرهای یک یا دو شبانه از رم از حدود ۳ هزار دلار برای هر نفر آغاز می‌شود. در اکتبر ۲۰۲۶ نیز قرار است این قطار نخستین سفرهای بین‌المللی خود را در مسیر رم به استانبول انجام دهد؛ سفری پنج‌روزه که از شهرهایی مانند ونیز، وین، تیمیشوارا، صوفیه و پلوودیو عبور می‌کند.

قطارهای Nightjet اتریش طی سال‌های اخیر به احیای سفرهای شبانه ریلی در اروپا کمک کرده‌اند. این شبکه از مراکزی مانند وین و زوریخ، شهرهایی همچون برلین، هامبورگ، بروکسل، آمستردام، رم و میلان را به هم متصل می‌کند.

سرمایه‌گذاری چند میلیون یورویی راه‌آهن فدرال اتریش برای خرید قطارهای جدید، ظرفیت و کیفیت سفر را افزایش داده است. قطارهای نسل جدید Nightjet به کابین‌های کوچک شبیه کپسول هتل برای مسافران انفرادی مجهز هستند.

برخی کوپه‌های خواب نیز حمام و سرویس بهداشتی اختصاصی دارند. واگن چندمنظوره، کافه‌بار، محل نگهداری دوچرخه و فضای مخصوص چمدان‌های بزرگ و تجهیزات ورزش‌های زمستانی از دیگر امکانات این قطارها هستند.

ژاپن زمانی شبکه گسترده‌ای از قطارهای تخت‌خواب‌دار داشت، اما با توسعه قطارهای فوق‌سریع شینکانسن، بخش زیادی از این شبکه کنار گذاشته شد. اکنون تعداد محدودی قطار هتلی لوکس باقی مانده‌اند که Seven Stars in Kyushu یکی از خاص‌ترین آن‌ها است.

این قطار تنها ۲۸ مسافر را در هر سفر می‌پذیرد و معمولا از مدت‌ها قبل ظرفیت آن تکمیل می‌شود.

Seven Stars شامل هفت واگن است: پنج واگن خواب، یک سالن پانوراما و یک واگن سالن مجهز به اتاق چای. واگن‌ها با رنگ قرمز تیره و ستاره‌های طلایی تزئین شده‌اند.

بهترین امکانات در واگن هفتم قرار دارد که دو سوئیت ویژه دارد؛ یکی از آن‌ها پنجره‌ای بسیار بزرگ برای تماشای مناظر بیرون دارد.

هدف این قطار، نمایش فرهنگ، صنایع‌دستی، سنت‌ها و غذاهای کیوشو است. مسیرهای دو تا چهارروزه نیز تجربه‌هایی خارج از قطار را شامل می‌شوند که مسافران را با بخش‌های کمترشناخته‌شده این جزیره آشنا می‌کنند.

بیابان‌های وسیع و خشن استرالیا شاید مقصد آسانی برای سفر نباشند؛ اما The Ghan امکان تماشای این چشم‌اندازهای عجیب را با آسایش یک قطار لوکس فراهم می‌کند.

این قطار در مسیری حدود ۲۹۷۹ کیلومتری، آدلاید در جنوب استرالیا را به آلیس اسپرینگز و داروین در قلمرو شمالی متصل می‌کند. هر سفر بیش از ۵۳ ساعت طول می‌کشد و توقف‌هایی مانند کوبر پدی به مسافران فرصت می‌دهد برای گشت‌وگذار از قطار خارج شوند.

واگن‌های امروزی، کابین‌های خصوصی، واگن‌های غذاخوری و خدمات اختصاصی دارند و در سه سطح Gold، Gold Premium و Platinum ارائه می‌شوند.

قطار The Canadian متعلق به شرکت VIA Rail، یکی از نمادهای سفر ریلی طولانی‌مدت در آمریکای شمالی است. این قطار مسیر حدود ۴۴۶۶ کیلومتری میان تورنتو و ونکوور را در چهار روز طی می‌کند.

مسیر از میان جنگل‌ها، دریاچه‌ها و دشت‌های وسیع می‌گذرد و در بخش پایانی، با صعود به رشته‌کوه راکی، یکی از تماشایی‌ترین قسمت‌های سفر آغاز می‌شود.

واگن‌های فولادی دهه ۱۹۵۰، کابین‌های جادار و واگن‌های پانوراما با گنبد شیشه‌ای، حال‌وهوای سفرهای ریلی دوران دیگری را زنده می‌کنند. اینجا برخلاف هواپیما، خود مسیر بخشی از مقصد است و مسافران می‌توانند در واگن‌های عمومی با یکدیگر گفت‌وگو کنند و از مناظر لذت ببرند.

برای قرن‌ها، فلات مرتفع تبت را فقط ماجراجویان و سرسخت‌ترین مسافران می‌توانستند تجربه کنند؛ اما افتتاح راه‌آهن چینگهای–تبت در سال ۲۰۰۶، این منطقه را به شبکه ریلی چین متصل کرد.

قطارهای مستقیم از پکن و شانگهای به لهاسا حرکت می‌کنند و سفر از پکن حدود ۴۰ ساعت و از شانگهای حدود ۴۷ ساعت طول می‌کشد. واگن‌های قطار برای ارتفاع زیاد طراحی شده‌اند و سامانه‌های تحت فشار آن‌ها برای کاهش تأثیر کمبود اکسیژن در ارتفاع بالا به کار می‌روند.

مسیر حدود ۱۹۵۵ کیلومتری از شینینگ به لهاسا در بالاترین نقطه به ارتفاع ۵۰۷۰ متر از سطح دریا در گذرگاه تانگگولا می‌رسد. تقریبا نیمی از مسیر نیز در ارتفاع بیش از ۴۰۰۰ متر قرار دارد.

در طول سفر می‌توان مناظری مانند علفزار چیانگ‌تانگ، منطقه حفاظت‌شده کوکشیلی، دریاچه نامتسو و رشته‌کوه تانگگولا را مشاهده کرد.

کمتر سفری را می‌توان پیدا کرد که در آن هم از Hell عبور کنید و هم از مدار قطب شمال بگذرید. خط راه‌آهن نوردلند در نروژ یکی از چنین مسیرهایی است.

این خط حدود ۷۲۹ کیلومتر طول دارد و از تروندهایم تا بودو کشیده شده است. مسیر از دره‌های عمیق، فلات‌های کوهستانی، دریاچه‌ها و فیوردها عبور می‌کند.

با این حال، در زمان انتشار مقاله اصلی، سرویس شبانه این مسیر به‌طور موقت متوقف شده بود و انتظار می‌رفت با ورود لوکوموتیوهای هیبریدی جدید، فعالیت آن در پاییز از سر گرفته شود.

سپتامبر ۲۰۲۶ قرار است آغازگر مسیر جدیدی میان آمستردام و بروکسل با مقصد سوئیس و میلان باشد؛ مسیری حدود ۱۱۰۰ کیلومتری که از چهار کشور عبور می‌کند.

این سرویس که توسط شرکت هلندی-بلژیکی European Sleeper راه‌اندازی می‌شود، قرار است سه شب در هفته در هر جهت حرکت کند و در شهرهایی مانند کلن، آراو، بلینزونا، لوگانو و میلان توقف داشته باشد.

این مسیر می‌تواند گزینه‌ای جذاب برای مسافرانی باشد که می‌خواهند بدون پرواز، از شمال‌غرب اروپا به ایتالیا و منطقه آلپ سفر کنند.

راه‌آهن هند فقط یک وسیله حمل‌ونقل نیست؛ بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره این کشور و یکی از جذاب‌ترین تجربه‌ها برای گردشگران است.

در میان قطارهای تخت‌خواب‌دار هند، Vivek Express یکی از مهم‌ترین مسیرها را دارد و شهر دیبروگاره در ایالت آسام را به کانیاکوماری در جنوبی‌ترین بخش هند متصل می‌کند.

این سفر حدود ۴۱۸۴ کیلومتر طول دارد و ممکن است تا ۷۵ ساعت زمان ببرد؛ با این حال، قیمت بلیت آن بسته به کلاس سفر می‌تواند از حدود ۱۶ دلار آغاز شود.

راه‌آهن هند علاوه بر این مسیر، شبکه گسترده‌ای از قطارهای تخت‌خواب‌دار میان شهرهای بزرگ دارد. این کشور همچنین در حال توسعه قطارهای تخت‌خواب‌دار برقی جدید Vande Bharat است که نخستین نمونه آن در ژانویه ۲۰۲۶ معرفی شد.

سفر شبانه با Caledonian Sleeper لندن را به شهرهای مهم اسکاتلند و مناظر کوهستانی هایلندز متصل می‌کند.

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این سفر، مسیر فورت ویلیام است که از دره‌های عمیق و دشت‌های دورافتاده عبور می‌کند تا به شهر فورت ویلیام در نزدیکی بن نویس، بلندترین کوه بریتانیا، برسد.

تصور کنید عصر لندن را ترک کنید، در واگن راحت قطار شام بخورید و شب را در کابین خود بگذرانید؛ سپس صبح با چشم‌انداز کاملا متفاوتی از اسکاتلند از خواب بیدار شوید.

Andean Explorer یکی دیگر از قطارهای لوکس Belmond است که در ارتفاعات آند حرکت می‌کند و تا ارتفاع حدود ۴۳۰۰ متر از سطح دریا بالا می‌رود.

این قطار با ۲۰ واگن، کوسکو را پس از توقف در پونو و دریاچه تیتیکاکا به آرکیپا متصل می‌کند. سفر دو شبانه، مسافران را با یکی از چشمگیرترین مناظر کوهستانی پرو روبه‌رو می‌کند.

طراحی قطار برخلاف بسیاری از قطارهای لوکس، به‌جای تأکید بر نوستالژی، رویکردی مدرن دارد. واگن سالن، رستوران و واگن اسپا نیز تجربه سفر را کامل می‌کنند.

به‌دلیل ارتفاع زیاد مسیر، تجهیزات اکسیژن و کمک‌های پزشکی نیز برای مسافران در نظر گرفته شده است.

آفریقای جنوبی یکی از مقاصد مهم جهان برای سفر با قطارهای لوکس است و Rovos Rail یکی از مشهورترین گزینه‌های آن محسوب می‌شود.

این قطار از واگن‌های قدیمی با بدنه چوبی استفاده می‌کند که با دقت بازسازی شده‌اند. از سال ۱۹۸۹، Rovos Rail به‌عنوان یکی از تجربه‌های لوکس سفر ریلی در آفریقا شناخته شده است.

قطار حداکثر ۷۲ مسافر را در ۳۶ سوئیت پذیرش می‌کند و سفرهای آن بین دو تا ۱۱ شب طول می‌کشند. مسیرها در سراسر جنوب آفریقا گسترده‌اند و علاوه بر آفریقای جنوبی، کشورهایی مانند زیمبابوه، نامیبیا، زامبیا، مالاوی و آنگولا را نیز دربرمی‌گیرند.

آبشار ویکتوریا، بیابان کالاهاری، معادن الماس کیمبرلی و سافاری در مناطق حفاظت‌شده از مهم‌ترین جاذبه‌های این سفرها هستند.

قطارهای تخت‌خواب‌دار را نمی‌توان صرفا جایگزینی برای هواپیما دانست. در بسیاری از این سفرها، خود مسیر به یکی از مهم‌ترین بخش‌های تجربه تبدیل می‌شود؛ چه عبور از کوه‌های آند باشد، چه تماشای دشت‌های استرالیا یا سفر آرام میان جنگل‌ها و دریاچه‌های کانادا.

البته همه قطارهای شبانه به یک اندازه لوکس نیستند. برخی بیشتر برای جابه‌جایی راحت میان دو شهر طراحی شده‌اند و برخی دیگر خودشان مقصدی گردشگری محسوب می‌شوند. با این حال، وجه مشترک همه آن‌ها یک چیز است: مسافر به‌جای اینکه شب را در فرودگاه یا هتل بگذراند، در طول مسیر به خواب می‌رود و صبح در نقطه‌ای تازه از جهان بیدار می‌شود.

شاید همین ویژگی ساده، مهم‌ترین جذابیت سفر با قطارهای تخت‌خواب‌دار باشد؛ سفری که در آن رسیدن به مقصد پایان ماجرا نیست، بلکه خود مسیر بخشی از داستان است.